Njolla të kuqe që dalin papritur, kruhen fort, zhduken nga një vend dhe shfaqen diku tjetër. Kjo është mënyra tipike si paraqitet urtikaria, një nga problemet më të zakonshme të lëkurës. Trajtimi i urtikaries ka ndryshuar dukshëm vitet e fundit, prandaj është e rëndësishme të njihen mundësitë e reja.
Shumë njerëz e lidhin menjëherë urtikarinë me një alergji ushqimore. Megjithatë, jo çdo rast shkaktohet nga ushqimi dhe jo çdo pacient ka nevojë për analiza të shumta alergjie. Sidomos kur simptomat vazhdojnë për muaj, mekanizmi mund të lidhet më tepër me aktivizimin e gabuar të sistemit imunitar sesa me një ushqim të vetëm.
Vitet e fundit, trajtimi i urtikaries kronike është zgjeruar ndjeshëm. Përveç antihistaminikëve dhe omalizumabit, sot ekzistojnë mundësi të reja, si dupilumabi dhe remibrutinibi, një trajtim i synuar që merret nga goja.
Udhëzuesi ndërkombëtar EAACI/GA²LEN/EuroGuiDerm/APAAACI, i përditësuar dhe publikuar në vitin 2026, vazhdon të rekomandojë një trajtim të strukturuar me hapa, duke synuar kontrollin e plotë të njollave, kruajtjes dhe angioedemës.
Çfarë është urtikaria?
Urtikaria është një reaksion i lëkurës që karakterizohet nga shfaqja e papritur e njollave të ngritura, të njohura si pomfe.
Ato mund të jenë:
- të vogla, si pickimi i një insekti;
- të mëdha dhe me forma të parregullta;
- të ndara nga njëra-tjetra;
- të bashkuara në zona të gjera;
- shumë të kruajtshme;
- rozë, të kuqe ose me ngjyrë të ngjashme me lëkurën.
Një veçori e rëndësishme është se një pomf individual zakonisht zhduket brenda 24 orëve, pa lënë shenjë. Ndërkohë, njolla të reja mund të shfaqen në pjesë të tjera të trupit.
Prandaj pacienti mund të thotë:
“Njollat më dalin në bark, pastaj zhduken dhe më shfaqen në krahë ose në këmbë.”
Kjo lëvizje e shpejtë e lezioneve është tipike për urtikarinë.
Çfarë është angioedema?
Te disa pacientë, ënjtja nuk kufizohet vetëm në sipërfaqen e lëkurës, por përfshin shtresat më të thella. Kjo quhet angioedemë.
Angioedema prek më shpesh:
- buzët;
- qepallat;
- faqet;
- duart;
- shputat;
- organet gjenitale.
Ndryshe nga pomfet, angioedema mund të shkaktojë më tepër ndjesi tensioni, djegieje ose dhimbjeje sesa kruajtje. Ajo mund të zgjasë deri në 48–72 orë.
Ënjtja e buzëve nuk do të thotë domosdoshmërisht se pacienti ka anafilaksi. Megjithatë, nëse ënjtja prek gjuhën ose fytin dhe shoqërohet me vështirësi në frymëmarrje, situata është urgjente.
Urtikaria akute dhe urtikaria kronike
Kohëzgjatja e simptomave është një nga elementet më të rëndësishme për klasifikimin e urtikaries.
Urtikaria akute
Urtikaria quhet akute kur simptomat zgjasin më pak se gjashtë javë.
Shkaqet e mundshme përfshijnë:
- infeksionet virale;
- disa infeksione bakteriale;
- alergjitë ushqimore;
- medikamentet;
- pickimet e insekteve;
- kontaktin me lateksin;
- reaksionet alergjike sistemike.
Te fëmijët, infeksionet virale janë ndër shkaktarët më të zakonshëm. Njollat mund të dalin gjatë virozës ose disa ditë pas saj.
Urtikaria kronike
Urtikaria konsiderohet kronike kur pomfet, kruajtja ose angioedema shfaqen në mënyrë të përsëritur për më shumë se gjashtë javë.
Ajo ndahet në:
Urtikarie kronike spontane
Simptomat shfaqen pa një shkaktar të dukshëm dhe të përsëritshëm nga jashtë.
Termi “spontane” nuk do të thotë se urtikaria nuk ka mekanizëm biologjik. Në shumë raste, mastocitet e lëkurës aktivizohen nëpërmjet mekanizmave autoimunë.
Urtikarie kronike e induktueshme
Simptomat provokohen nga një faktor i caktuar, si:
- fërkimi ose gërvishtja;
- presioni mbi lëkurë;
- të ftohtit;
- nxehtësia;
- djersitja;
- aktiviteti fizik;
- rrezet e diellit;
- vibrimet;
- kontakti me ujin.
Një pacient mund të ketë njëkohësisht urtikarie spontane dhe urtikarie të induktueshme.
Pse shfaqet urtikaria?
Për të kuptuar urtikarinë duhet të njohim një qelizë të rëndësishme të sistemit imunitar: mastocitin.
Mastocitet ndodhen në lëkurë dhe përmbajnë histaminë. Kur aktivizohen, ato çlirojnë histaminën dhe ndërmjetës të tjerë inflamatorë.
Kjo shkakton:
- zgjerimin e enëve të vogla të gjakut;
- daljen e lëngut në indet përreth;
- skuqjen;
- ënjtjen;
- kruajtjen.
Në një alergji të vërtetë, mastocitet mund të aktivizohen nga IgE-ja që njeh një alergjen të caktuar.
Në urtikarinë kronike spontane, mastocitet mund të aktivizohen edhe pa ekspozim ndaj një alergjeni të jashtëm. Te disa pacientë janë identifikuar autoantitrupa kundër IgE-së ose receptorit të saj.
Kjo shpjegon pse një pacient mund të ketë urtikarie pothuajse çdo ditë, edhe pse nuk ka ndryshuar ushqimin dhe nuk ka përdorur ndonjë produkt të ri.
Shkaqet dhe faktorët që mund ta përkeqësojnë
Infeksionet
Infeksionet virale janë një shkak i zakonshëm i urtikaries akute, sidomos te fëmijët.
Shpesh prindërit mendojnë se urtikaria u shkaktua nga antibiotiku. Por ndonjëherë, shkaktari i vërtetë është infeksioni për të cilin u përshkrua antibiotiku.
Prandaj etiketa “alergjik ndaj penicilinës” nuk duhet vendosur pa një histori të qartë ose vlerësim alergologjik.
Ushqimet
Alergjia ushqimore duhet dyshuar kur simptomat:
- fillojnë shpejt pas të njëjtit ushqim;
- përsëriten sa herë konsumohet ai ushqim;
- shfaqen brenda disa minutave deri në rreth dy orë;
- shoqërohen me të vjella, kollë, fishkëllimë ose vështirësi në frymëmarrje.
Shkaktarët më të njohur janë:
- kikirikët dhe arrat;
- qumështi;
- veza;
- peshku;
- frutat e detit;
- gruri;
- soja.
Në urtikarinë kronike spontane, një alergji e vetme ushqimore është shumë më pak e mundshme.
Medikamentet
Medikamentet që mund të shkaktojnë ose përkeqësojnë urtikarinë përfshijnë:
- penicilinat dhe cefalosporinat;
- aspirina;
- ibuprofeni;
- naprokseni;
- diklofenaku;
- disa kontraste radiologjike;
- opioidët;
- disa medikamente biologjike.
Barnat antiinflamatore josteroide mund t’i përkeqësojnë simptomat te një pjesë e pacientëve me urtikarie kronike, edhe pa një alergji klasike ndaj vetë barit.
Faktorët fizikë
Urtikaria mund të provokohet nga:
- dushi shumë i nxehtë;
- aktiviteti fizik;
- djersitja;
- ajri i ftohtë;
- noti në ujë të ftohtë;
- rripat ose veshjet e ngushta;
- qëndrimi ulur për një kohë të gjatë;
- mbajtja e çantave të rënda;
- gërvishtja e lëkurës.
Stresi
Stresi nuk është gjithmonë shkaktari fillestar, por mund ta përkeqësojë kruajtjen dhe shpeshtësinë e episodeve.
Nga ana tjetër, kruajtja, mungesa e gjumit dhe pasiguria mund të rrisin ankthin. Kështu krijohet një rreth vicioz që e bën sëmundjen më të vështirë për t’u përballuar.
Kur urtikaria është urgjencë?
Urtikaria e kufizuar vetëm në lëkurë zakonisht nuk është e rrezikshme. Por kur simptomat përfshijnë frymëmarrjen, qarkullimin ose disa sisteme të organizmit, duhet menduar për anafilaksi.
Kërkohet ndihmë e menjëhershme kur shfaqen:
- vështirësi në frymëmarrje;
- frymëmarrje me fishkëllimë;
- ënjtje e gjuhës ose fytit;
- ndjesi mbytjeje;
- zë i ngjirur i shfaqur papritur;
- vështirësi në gëlltitje;
- marramendje e fortë;
- humbje e vetëdijes;
- rënie e presionit arterial;
- të vjella të përsëritura pas një ekspozimi alergjik;
- përkeqësim i shpejtë pas ushqimit, medikamentit ose pickimit të insektit.
Në anafilaksi, medikamenti i parë është adrenalina intramuskulare.
Antihistaminikët mund të ndihmojnë kruajtjen dhe njollat, por nuk trajtojnë bllokimin e rrugëve të frymëmarrjes apo shokun.
Kur duhet menduar për një diagnozë tjetër?
Jo çdo skuqje që ngjan me urtikarie është urtikarie e zakonshme.
Duhet menduar për një diagnozë tjetër kur:
- e njëjta njollë qëndron më shumë se 24 orë;
- lezionet dhembin më tepër sesa kruhen;
- mbeten mavijosje ose pigmentim;
- pacienti ka temperaturë;
- ka dhimbje artikulacionesh;
- ka dobësi të përgjithshme;
- ka humbje peshe të pashpjeguar;
- ka dhimbje të forta barku;
- angioedema përsëritet pa pomfe dhe pa kruajtje.
Në këto raste mund të nevojitet përjashtimi i:
- vaskulitit urtikarial;
- angioedemës hereditare;
- angioedemës nga ACE-inhibitorët;
- mastocitozës;
- sindromave autoinflamatore;
- reaksioneve të rënda medikamentoze;
- sëmundjeve sistemike.
Angioedema pa pomfe, sidomos kur shoqërohet me dhimbje barku ose histori familjare, duhet të ngrejë dyshimin për angioedemë të ndërmjetësuar nga bradikinina.
Si vendoset diagnoza?
Në shumicën e rasteve, diagnoza vendoset nga historia klinike dhe ekzaminimi i lëkurës.
Mjeku duhet të sqarojë:
- Kur kanë filluar simptomat?
- Sa kohë qëndron e njëjta njollë?
- A zhduket pa lënë shenjë?
- A shfaqet angioedemë?
- A ka vështirësi në frymëmarrje?
- A ka filluar ndonjë medikament i ri?
- A përsëritet pas të njëjtit ushqim?
- A provokohet nga nxehtësia, të ftohtit, presioni ose aktiviteti?
- A ka temperaturë, dhimbje artikulacionesh ose simptoma të tjera sistemike?
- A përdor pacienti aspirinë, antiinflamatorë ose ACE-inhibitorë?
Fotografitë e bëra me telefon gjatë episodit janë shumë të dobishme, sepse njollat mund të jenë zhdukur në momentin e vizitës.
Cilat analiza nevojiten?
Urtikaria akute tipike, pa shenja alarmi, zakonisht nuk kërkon një numër të madh analizash.
Në urtikarinë kronike spontane mund të konsiderohen:
- hemograma e plotë;
- CRP ose sedimentimi;
- TSH;
- antitrupat antitiroide në raste të përzgjedhura;
- funksioni hepatik dhe renal kur ka indikacion;
- analiza të tjera të orientuara nga historia klinike.
Udhëzuesit modernë nuk rekomandojnë hetime të pakufizuara për çdo pacient.
Testet për parazitë, infeksione kronike, sëmundje autoimune ose alergji ushqimore duhet të kërkohen kur ekziston një arsye klinike konkrete.
A duhen bërë testet e alergjisë?
Jo çdo pacient me urtikarie ka nevojë për prick-test ose IgE specifike.
Testimi ka më shumë kuptim kur:
- ekziston një shkaktar i dyshuar;
- reaksioni përsëritet pas të njëjtit ekspozim;
- simptomat fillojnë shpejt;
- ka përfshirje të frymëmarrjes ose aparatit tretës;
- dyshohet alergji ndaj ushqimit, medikamentit, lateksit ose helmit të insekteve.
Një test pozitiv pa histori klinike të përshtatshme tregon vetëm sensibilizim dhe jo domosdoshmërisht alergji klinike.
Trajtimi i urtikaries: qasja moderne
Qëllimi i trajtimit të urtikaries është kontrolli i plotë i:
- pomfeve;
- kruajtjes;
- angioedemës;
- çrregullimit të gjumit;
- ndikimit në jetën e përditshme.
Pacienti nuk duhet të kënaqet me idenë se “duhet të mësohet me njollat”. Në shumë raste, kontrolli i mirë ose i plotë është i arritshëm.
Hapi i parë: antihistaminikët H1 të gjeneratës së dytë
Trajtimi fillestar për urtikarinë është një antihistaminik H1 modern, me pak ose aspak efekt qetësues.
Shembujt përfshijnë:
- cetirizine;
- levocetirizine;
- loratadine;
- desloratadine;
- fexofenadine;
- bilastine;
- rupatadine.
Në urtikarinë kronike, antihistaminiku zakonisht merret rregullisht çdo ditë dhe jo vetëm kur shfaqen njollat.
Marrja e rregullt ndihmon në parandalimin e simptomave dhe siguron një kontroll më të qëndrueshëm.
Zgjedhja e preparatit duhet të marrë parasysh:
- moshën;
- funksionin renal;
- funksionin hepatik;
- shtatzëninë;
- ushqyerjen me gji;
- medikamentet e tjera;
- rrezikun e përgjumjes;
- aktivitetin profesional të pacientit.
Edhe antihistaminikët modernë mund të shkaktojnë përgjumje te disa persona. Kjo vërehet më shpesh me cetirizinën sesa me disa alternativa të tjera.
Pse antihistaminikët e vjetër nuk preferohen?
Antihistaminikët e gjeneratës së parë, si:
- diphenhydramine;
- chlorpheniramine;
- hydroxyzine;
- promethazine,
kalojnë më lehtë në sistemin nervor qendror.
Ato mund të shkaktojnë:
- përgjumje;
- ulje të përqendrimit;
- ngadalësim të reagimit;
- dëmtim të aftësisë për të drejtuar automjetin;
- tharje të gojës;
- turbullim të shikimit;
- mbajtje urinare;
- konfuzion dhe rrëzime te të moshuarit.
Për këtë arsye nuk janë zgjedhja e parë për trajtimin e përditshëm dhe afatgjatë.
Hapi i dytë: rritja e dozës së antihistaminikut
Kur doza standarde nuk e kontrollon urtikarinë, udhëzuesit lejojnë rritjen graduale të dozës së një antihistaminiku H1 të gjeneratës së dytë, deri në katërfishin e dozës standarde.
Kjo strategji duhet të ndiqet nga mjeku.
Për shumë preparate, doza e rritur konsiderohet përdorim jashtë dozimit standard të fletëudhëzimit, edhe pse mbështetet nga udhëzuesit për urtikarinë kronike.
Duhet të vlerësohen:
- përgjumja;
- mosha e pacientit;
- funksioni renal dhe hepatik;
- sëmundjet shoqëruese;
- shtatzënia;
- ndërveprimet me barna të tjera.
Në përgjithësi, preferohet rritja e kontrolluar e një antihistaminiku të vetëm, në vend të kombinimit pa kriter të disa preparateve.
Omalizumabi
Omalizumabi është një antitrup monoklonal që lidhet me IgE-në dhe zvogëlon aktivizimin e mastociteve.
Ai përdoret në urtikarinë kronike spontane që mbetet e pakontrolluar pavarësisht antihistaminikëve në dozën e rekomanduar ose të rritur.
Doza e përdorur zakonisht është:
300 mg nën lëkurë çdo katër javë.
Në urtikarie, doza zakonisht nuk përcaktohet nga pesha trupore ose niveli i IgE-së totale, ndryshe nga disa skema të përdorimit në astmë.
Disa pacientë përmirësohen shpejt, ndërsa të tjerë kanë nevojë për disa muaj për të arritur efektin maksimal.
Efektet e mundshme anësore përfshijnë:
- reaksion në vendin e injektimit;
- dhimbje koke;
- lodhje;
- rrallë, reaksion të rëndë alergjik.
Omalizumabi vazhdon të ketë një rol qendror në algoritmin ndërkombëtar të urtikaries kronike spontane. Kjo e bën atë një shtyllë kryesore në trajtimin e urtikaries kronike.
Dupilumabi: një alternativë e re biologjike
Dupilumabi është një antitrup monoklonal që bllokon sinjalizimin e interleukinave IL-4 dhe IL-13.
Këto molekula luajnë rol të rëndësishëm në inflamacionin e tipit 2.
Në prill 2025, FDA e miratoi dupilumabin për pacientët 12 vjeç e lart me urtikarie kronike spontane, të cilët vazhdonin të kishin simptoma pavarësisht antihistaminikëve H1.
Në prill 2026, miratimi amerikan u zgjerua edhe për fëmijët nga 2 deri në 11 vjeç që mbeteshin simptomatikë pavarësisht antihistaminikëve.
Dupilumabi mund të jetë veçanërisht i dobishëm për pacientë të përzgjedhur që kanë edhe sëmundje të tjera të inflamacionit të tipit 2, si:
- dermatit atopik;
- astmë të tipit 2;
- rinosinuzit kronik me polipe nazale;
- ezofagit eozinofilik.
Efektet anësore të mundshme përfshijnë:
- reaksione në vendin e injektimit;
- skuqje ose irritim të syve;
- konjuktivit;
- reaksione mbindjeshmërie, më rrallë.
Dupilumabi nuk është medikament për trajtimin urgjent të anafilaksisë.
Remibrutinibi: trajtimi i ri oral i synuar
Remibrutinibi është një nga zhvillimet më të reja në trajtimin e urtikaries kronike spontane.
Ai është një frenues selektiv i tirozin-kinazës së Brutonit, e njohur si BTK.
BTK merr pjesë në sinjalizimin që çon në aktivizimin e mastociteve dhe çlirimin e histaminës. Duke frenuar këtë rrugë, remibrutinibi synon të ulë kruajtjen, pomfet dhe angioedemën.
FDA e miratoi remibrutinibin më 30 shtator 2025 për të rriturit me urtikarie kronike spontane që vazhdonin të kishin simptoma pavarësisht antihistaminikëve H1.
Komisioni Evropian e miratoi në prill 2026 për të rriturit me përgjigje të pamjaftueshme ndaj antihistaminikëve H1.
Doza e miratuar është:
25 mg nga goja, dy herë në ditë, me ose pa ushqim.
Tableta duhet të gëlltitet e plotë.
Avantazhi praktik është se remibrutinibi është një trajtim oral, ndryshe nga omalizumabi dhe dupilumabi që administrohen me injeksion.
Megjithatë, fakti që merret nga goja nuk do të thotë se është automatikisht zgjedhja më e mirë për çdo pacient.
Para fillimit duhen vlerësuar:
- mosha;
- shtatzënia ose planifikimi i saj;
- historia e infeksioneve;
- funksioni hepatik;
- medikamentet e tjera;
- ndërveprimet e mundshme;
- indikacioni dhe disponueshmëria lokale.
Remibrutinibi nuk është trajtim për urtikarinë akute ose anafilaksinë.
Ciklosporina
Ciklosporina mund të konsiderohet në raste të rënda dhe rezistente, kur trajtimet e tjera nuk kanë dhënë kontroll të mjaftueshëm ose nuk janë të përshtatshme.
Ajo frenon sistemin imunitar dhe mund të jetë efektive, por ka më shumë rreziqe sesa antihistaminikët dhe biologjikët.
Efektet e mundshme përfshijnë:
- rritje të presionit arterial;
- dëmtim të funksionit renal;
- çrregullime të elektroliteve;
- rritje të rrezikut për infeksione;
- ndërveprime të shumta medikamentoze.
Gjatë përdorimit duhen monitoruar:
- presioni arterial;
- kreatinina;
- funksioni renal;
- elektrolitet;
- funksioni hepatik;
- medikamentet e tjera.
Ciklosporina duhet menaxhuar nga një specialist me përvojë.
A përdoret kortizoni në trajtimin e urtikaries?
Kortikosteroidet sistemike mund të përdoren në raste të përzgjedhura, si një kurë shumë e shkurtër gjatë një përkeqësimi të rëndë.
Ato nuk duhet të bëhen trajtimi i zakonshëm ose afatgjatë i urtikaries kronike.
Përdorimi i përsëritur mund të shkaktojë:
- rritje të glicemisë;
- shtim në peshë;
- rritje të presionit arterial;
- dobësim të kockave;
- dobësi muskulare;
- çrregullime të humorit;
- rritje të rrezikut për infeksione;
- frenim të funksionit të gjëndrave mbiveshkore.
Një gabim i zakonshëm është dhënia e injeksioneve ose kurave të shpeshta me kortizon sa herë dalin njollat, pa ndërtuar një trajtim kontrollues të qëndrueshëm.
A ndihmon montelukasti?
Montelukasti mund të konsiderohet si terapi shtesë në disa pacientë, për shembull kur urtikaria përkeqësohet nga aspirina ose antiinflamatorët josteroidë.
Megjithatë, efekti i tij është zakonisht më pak i parashikueshëm se ai i antihistaminikëve, omalizumabit ose terapive më të reja të synuara.
Duhet të merren parasysh edhe efektet e mundshme neuropsikiatrike.
Trajtimi i urtikaries në shtëpi: çfarë mund të bëjë pacienti
Mbani një ditar të simptomave
Shënoni:
- ditën dhe orën e shfaqjes;
- ushqimet e konsumuara;
- medikamentet;
- aktivitetin fizik;
- infeksionet e fundit;
- ekspozimin ndaj nxehtësisë ose të ftohtit;
- nivelin e stresit;
- fotografitë e njollave.
Qëllimi nuk është të fajësohet çdo ushqim i konsumuar atë ditë, por të identifikohen modele të qarta dhe të përsëritura.
Shmangni mbinxehjen
Dushi shumë i nxehtë, sauna, veshjet e ngushta dhe aktiviteti intensiv mund ta shtojnë kruajtjen te disa persona.
Përdorni veshje të lirshme
Presioni dhe fërkimi mund ta përkeqësojnë dermografizmin dhe urtikarinë e vonuar nga presioni.
Kujdesuni butësisht për lëkurën
Preferohen:
- ujë i vakët;
- produkte pa aromë;
- hidratues të thjeshtë;
- shmangia e fërkimit të fortë;
- kompresa të freskëta, kur nuk ka urtikarie nga të ftohtit.
Mos ndiqni dieta ekstreme
Dietat e gjera eliminuese nuk rekomandohen pa një lidhje të qartë klinike.
Heqja e shumë ushqimeve mund të shkaktojë:
- mungesa ushqyese;
- humbje të panevojshme në peshë;
- ankth ndaj ushqimit;
- përkeqësim të cilësisë së jetës.
Trajtimi i urtikaries gjatë shtatzënisë
Trajtimi gjatë shtatzënisë dhe ushqyerjes me gji duhet të individualizohet.
Cetirizina dhe loratadina janë ndër antihistaminikët për të cilët ekziston përvojë relativisht e gjerë klinike, por vendimi duhet të merret së bashku me mjekun.
Për omalizumabin, dupilumabin, remibrutinibin, ciklosporinën dhe trajtimet e tjera sistemike kërkohet vlerësim i kujdesshëm i përfitimit dhe rrezikut.
Pacientja nuk duhet ta ndërpresë vetë një trajtim të nevojshëm vetëm sepse ka mbetur shtatzënë.
Trajtimi i urtikaries te fëmijët
Te fëmijët, urtikaria akute lidhet shpesh me infeksionet virale.
Shfaqja e njollave gjatë marrjes së një antibiotiku nuk provon automatikisht alergji ndaj antibiotikut.
Antihistaminikët duhet të dozohen sipas:
- moshës;
- peshës;
- preparatit;
- funksionit renal dhe hepatik;
- rekomandimit të pediatrit.
Për urtikarinë kronike të pakontrolluar nevojitet vlerësim nga pediatri, alergologu ose dermatologu pediatrik.
Si matet kontrolli i urtikaries?
UAS7
Urticaria Activity Score për shtatë ditë mat:
- numrin e pomfeve;
- intensitetin e kruajtjes.
Pacienti i shënon simptomat çdo ditë dhe rezultatet mblidhen në fund të javës.
UCT
Urticaria Control Test vlerëson:
- kontrollin e simptomave;
- ndikimin në jetën e përditshme;
- cilësinë e gjumit;
- efektin e trajtimit gjatë katër javëve të fundit.
Këto mjete e ndihmojnë mjekun të vendosë nëse trajtimi duhet vazhduar, rritur apo ndryshuar.
Trajtimi i urtikaries: algoritmi praktik
Hapi 1
Antihistaminik H1 i gjeneratës së dytë në dozë standarde, i marrë çdo ditë.
Hapi 2
Nëse kontrolli është i pamjaftueshëm, rritje graduale deri në katërfishin e dozës standarde, nën mbikëqyrjen e mjekut.
Hapi 3
Në urtikarinë kronike spontane të pakontrolluar, merret në konsideratë një terapi e synuar:
- omalizumab;
- dupilumab;
- remibrutinib te të rriturit;
- zgjedhje të tjera sipas miratimit lokal dhe profilit të pacientit.
Hapi 4
Në sëmundje rezistente mund të merret në konsideratë ciklosporina ose një strategji tjetër specialistike.
Zgjedhja e trajtimit nuk bëhet vetëm sipas faktit se cili medikament është më i ri. Duhet të vlerësohen:
- mosha;
- rëndesa e sëmundjes;
- angioedema;
- sëmundjet shoqëruese;
- përgjigjja ndaj trajtimeve të mëparshme;
- siguria;
- preferenca e pacientit;
- disponueshmëria dhe miratimi lokal.
Diagnozat diferenciale të urtikaries
Gjendjet që mund të ngatërrohen me urtikarinë përfshijnë:
- dermatitin alergjik të kontaktit;
- dermatitin atopik;
- pickimet e insekteve;
- eritemën multiforme;
- vaskulitin urtikarial;
- mastocitozën kutane;
- pemfigoidin buloz në fazën e hershme;
- reaksionet medikamentoze;
- sindromat autoinflamatore;
- angioedemën hereditare;
- angioedemën nga ACE-inhibitorët;
- anafilaksinë.
Kur duhet referuar pacienti?
Referimi te alergologu, dermatologu ose imunologu rekomandohet kur:
- simptomat zgjasin më shumë se gjashtë javë;
- antihistaminikët standardë nuk e kontrollojnë sëmundjen;
- kërkohet rritja e dozës ose terapi biologjike;
- ka angioedemë të përsëritur;
- dyshohet urtikarie nga të ftohtit;
- dyshohet alergji ushqimore ose medikamentoze;
- lezionet zgjasin më shumë se 24 orë;
- mbeten mavijosje ose pigmentim;
- ka temperaturë ose simptoma sistemike;
- diagnoza është e paqartë;
- sëmundja dëmton ndjeshëm gjumin, punën ose jetën sociale.
Pyetje të shpeshta
A është urtikaria ngjitëse?
Jo. Urtikaria nuk transmetohet nga një person te tjetri.
Kur shkaktohet nga një infeksion viral, mund të transmetohet infeksioni, por jo vetë urtikaria.
A është gjithmonë alergji?
Jo. Urtikaria akute mund të jetë alergjike, por shpesh lidhet me infeksionet.
Urtikaria kronike spontane zakonisht nuk shpjegohet nga një alergji e vetme ushqimore.
A mund të shkaktohet nga stresi?
Stresi mund ta përkeqësojë urtikarinë, por nuk duhet të konsiderohet automatikisht shkaku i vetëm.
A mund të bëj dush?
Po. Preferohet ujë i vakët dhe jo shumë i nxehtë.
Sa kohë zgjat urtikaria?
Forma akute zgjat më pak se gjashtë javë.
Forma kronike mund të vazhdojë për muaj ose vite, por te shumë pacientë kalon gradualisht në remision.
A mund të marr dy antihistaminikë njëkohësisht?
Kombinimi ose rritja e dozës duhet të bëhet vetëm me udhëzimin e mjekut.
Në shumë raste preferohet rritja e kontrolluar e një antihistaminiku të gjeneratës së dytë.
Cili është medikamenti më i ri për urtikarinë?
Ndër zhvillimet më të fundit janë:
- dupilumabi, si terapi biologjike;
- remibrutinibi, si frenues oral i BTK-së.
Remibrutinibi u miratua në SHBA në shtator 2025 dhe në Bashkimin Evropian në prill 2026 për të rriturit me urtikarie kronike spontane të pakontrolluar nga antihistaminikët.
Medikamenti më i ri nuk është domosdoshmërisht alternativa më e mirë për çdo pacient.
A e shëron omalizumabi urtikarinë?
Omalizumabi mund ta kontrollojë shumë mirë sëmundjen, por nuk garanton se ajo nuk do të rikthehet pas ndërprerjes.
A duhet të heq glutenin ose qumështin?
Jo pa një arsye klinike. Eliminimi i ushqimeve duhet të bazohet në një histori bindëse ose në vlerësim të drejtuar nga specialisti.
Përfundim
Urtikaria nuk është gjithmonë një alergji ushqimore dhe nuk duhet trajtuar vetëm me kura të përsëritura me kortizon. Trajtimi i urtikaries duhet të përshtatet sipas llojit dhe kohëzgjatjes së simptomave.
Hapi i parë mbetet përdorimi i rregullt i një antihistaminiku modern. Kur doza standarde nuk mjafton, trajtimi mund të intensifikohet gradualisht.
Për pacientët me urtikarie kronike spontane të pakontrolluar, sot ekzistojnë terapi të synuara si:
- omalizumabi;
- dupilumabi;
- remibrutinibi.
Trajtimi i urtikaries jep rezultate të mira kur bazohet në prova. Me një diagnozë të saktë, matje të aktivitetit të sëmundjes dhe trajtim të strukturuar, shumica e pacientëve mund të arrijnë një përmirësim të madh ose kontroll të plotë të simptomave.
Referenca
- Zuberbier T, et al. International EAACI/GA²LEN/EuroGuiDerm/APAAACI guideline for the definition, classification, diagnosis and management of urticaria. Allergy. 2026.
- European Academy of Allergy and Clinical Immunology. International guideline for urticaria. eaaci.org
- US Food and Drug Administration. Dupixent prescribing information: chronic spontaneous urticaria. 2025–2026.
- US Food and Drug Administration. Rhapsido prescribing information. 2025.
- European Medicines Agency. Rhapsido: European Public Assessment Report. 2026.
- Novartis. European Commission approval of remibrutinib for chronic spontaneous urticaria. 2026.
- US Food and Drug Administration. Approval of remibrutinib for adults with chronic spontaneous urticaria. 2025.
Shënim mjekësor
Ky material ka qëllim informues dhe edukativ. Ai nuk zëvendëson vizitën, diagnozën ose trajtimin e personalizuar nga mjeku.
Mos e rritni vetë dozën e antihistaminikëve dhe mos filloni trajtime biologjike, imunosupresive ose remibrutinib pa vlerësim dhe monitorim mjekësor.
Në rast të vështirësisë në frymëmarrje, ënjtjes së gjuhës ose fytit, ndjesisë së mbytjes, marramendjes së fortë ose humbjes së vetëdijes, kërkoni menjëherë ndihmë urgjente.
