Rupafin (Rupatadine): për çfarë përdoret, si merret, dozat, efektet anësore dhe çfarë duhet të dini

Alergjia mund të shfaqet në mënyra të ndryshme. Disa persona teshtijnë vazhdimisht në pranverë, të tjerë kanë rrjedhje hundësh gjatë gjithë vitit, ndërsa disa të tjerë zhvillojnë njolla të kuqe dhe kruarje në lëkurë. Për të kontrolluar këto simptoma, një nga barnat më të përdorura sot është Rupafin (rupatadine).

Në këto raste përdoren shpesh medikamente të quajtura antihistaminikë.

Rupafin është një prej tyre.

Përbërësi aktiv i tij quhet rupatadine dhe përdoret kryesisht për lehtësimin e simptomave të rinitit alergjik dhe urtikaries.

Në treg mund të gjendet në forma të ndryshme, ndër më të zakonshmet:

• Rupafin 10 mg tableta
• Rupafin 1 mg/ml solucion oral

Tabletat përdoren kryesisht te të rriturit dhe adoleshentët, ndërsa solucioni oral është më praktik sidomos te fëmijët.

Edhe pse Rupafin është një antihistaminik modern dhe zakonisht tolerohet mirë, ai mbetet një medikament që duhet përdorur në dozën e duhur dhe duke marrë parasysh moshën, sëmundjet shoqëruese dhe medikamentet e tjera që përdor pacienti.

Çfarë është Rupafin?

Rupafin është emri tregtar i medikamentit që përmban rupatadine.

Rupatadina bën pjesë në grupin e antihistaminikëve të gjeneratës së dytë.

Krahasuar me antihistaminikët më të vjetër, zakonisht ka më pak efekt sedativ, por kjo nuk do të thotë se nuk mund të shkaktojë përgjumje.

Në fakt, përgjumja është një nga efektet anësore që mund të shfaqet gjatë trajtimit.

Rupatadina vepron duke bllokuar receptorët H1 të histaminës.

Histamina është një nga substancat kryesore që çlirohet gjatë reaksioneve alergjike.

Kur histamina lidhet me receptorët e saj, mund të shfaqen:

• teshtima;
• rrjedhje hundësh;
• kruarje;
• lotim i syve;
• skuqje e lëkurës;
• urtikarie;
• ënjtje e mukozave.

Duke bllokuar receptorët H1, rupatadina ndihmon në uljen e këtyre simptomave.

Si vepron Rupafin?

Për ta kuptuar më thjeshtë, mund ta imagjinojmë alergjinë si një alarm që ndizet në organizëm.

Kur sistemi imunitar reagon ndaj një alergjeni, mastocitet dhe qeliza të tjera çlirojnë histaminë dhe mediatorë inflamatorë.

Histamina shkakton:

• kruarje;
• teshtima;
• skuqje;
• ënjtje;
• sekrecione nazale;
• lotim.

Rupatadina bllokon receptorët H1 dhe e pengon histaminën të ushtrojë efektin e saj.

Rupatadina ka gjithashtu aktivitet antagonist ndaj një mediatori tjetër inflamator të quajtur PAF, por në praktikë efekti kryesor është ai antihistaminik.

Për çfarë përdoret Rupafin?

Rupafin përdoret kryesisht për dy gjendje:

• rinit alergjik;
• urtikarie.

Riniti alergjik

Riniti alergjik është një problem shumë i zakonshëm.

Pacienti mund të ketë:

• teshtima të përsëritura;
• hundë që rrjedh;
• hundë të bllokuara;
• kruarje të hundës;
• lotim të syve;
• kruarje të syve;
• kruarje të qiellzës ose fytit.

Te disa pacientë simptomat shfaqen vetëm në periudha të caktuara të vitit, zakonisht gjatë sezonit të poleneve.

Te të tjerë simptomat mund të jenë të vazhdueshme dhe të lidhen me:

• marimangat e pluhurit;
• kafshët shtëpiake;
• mykun;
• alergjenë të tjerë të ambientit.

Rupafin mund të ndihmojë në uljen e këtyre simptomave.

Urtikaria

Urtikaria shfaqet zakonisht me pllaka të ngritura mbi sipërfaqen e lëkurës, shpesh të shoqëruara me kruarje.

Simptomat kryesore janë:

• pllaka të kuqe ose rozë;
• kruarje;
• lezione që shfaqen dhe zhduken;
• ndryshim i vendndodhjes së lezioneve;
• ndonjëherë angioedemë.

Kur urtikaria vazhdon për më shumë se gjashtë javë, konsiderohet urtikarie kronike.

Antihistaminikët e gjeneratës së dytë janë trajtimi bazë në shumë raste.

Si merret Rupafin?

Doza ndryshon sipas moshës dhe formës farmaceutike.

Rupafin 10 mg tableta

Për të rriturit dhe adoleshentët mbi 12 vjeç, doza standarde është:

10 mg një herë në ditë.

Kjo do të thotë:

1 tabletë Rupafin 10 mg një herë në ditë.

Mund të merret me ose pa ushqim.

Tableta gëlltitet me ujë.

Nuk është e nevojshme të merret disa herë gjatë ditës.

Rupafin solucion oral tek fëmijët

Solucioni 1 mg/ml përmban:

1 mg rupatadine në çdo 1 ml solucion.

Doza përcaktohet sipas peshës së fëmijës.

Fëmijët 10 kg deri në më pak se 25 kg

Doza:

2.5 ml një herë në ditë

që korrespondon me:

2.5 mg rupatadine.

Fëmijët 25 kg ose më shumë

Doza:

5 ml një herë në ditë

që korrespondon me:

5 mg rupatadine.

A përdoret Rupafin nën moshën 2 vjeç?

Përdorimi rutinë te fëmijët nën 2 vjeç nuk rekomandohet për shkak të mungesës së të dhënave të mjaftueshme.

Si matet solucioni oral?

Kur përdoret te fëmijët, doza duhet matur saktë.

Nuk këshillohet përdorimi i lugëve të zakonshme të kuzhinës.

Duhet përdorur:

• shiringa dozatore;
• ose pajisja matëse e paketimit.

Kjo është mënyra më e sigurt për të matur doza si 2.5 ml ose 5 ml.

Çfarë ndodh nëse harrohet një dozë?

Nëse harrohet një dozë, ajo mund të merret sapo pacienti ta kujtojë.

Nëse është pothuajse koha e dozës tjetër, doza e harruar kapërcehet.

Nuk duhet marrë dozë e dyfishtë.

Sa kohë mund të përdoret Rupafin?

Kohëzgjatja varet nga arsyeja e përdorimit.

Te një pacient me alergji sezonale mund të përdoret gjatë periudhës së simptomave.

Te urtikaria kronike trajtimi mund të zgjasë më shumë.

Nëse simptomat nuk përmirësohen, duhet rishikuar diagnoza dhe trajtimi.

Nuk është e këshillueshme që një pacient të përdorë antihistaminik për javë ose muaj pa rivlerësim nëse simptomat vazhdojnë.

Kundërindikacionet

Rupafin nuk duhet përdorur te pacientët që kanë pasur reaksion alergjik ndaj:

• rupatadinës;
• ose ndonjë përbërësi tjetër të preparatit.

Nëse pas marrjes shfaqen:

• ënjtje e buzëve;
• ënjtje e gjuhës;
• ënjtje e fytyrës;
• vështirësi në frymëmarrje;

duhet kërkuar ndihmë urgjente.

Efektet anësore të Rupafin

Shumica e pacientëve e tolerojnë mirë, por mund të shfaqen efekte anësore.

Më të zakonshmet janë:

• përgjumje;
• dhimbje koke;
• marramendje;
• lodhje;
• tharje e gojës.

Përgjumja

Edhe pse rupatadina është antihistaminik i gjeneratës së dytë, ajo mund të shkaktojë përgjumje.

Pacienti duhet të jetë i kujdesshëm me:

• drejtimin e automjetit;
• punën me makineri;
• aktivitetet që kërkojnë përqendrim të lartë.

Dhimbja e kokës

Mund të shfaqet te disa pacientë dhe zakonisht është e lehtë ose kalimtare.

Marramendja

Nëse pacienti ka marramendje, sidomos bashkë me përgjumje, duhet të shmangë aktivitetet me rrezik.

Lodhja

Disa pacientë mund të kenë:

• lodhje;
• dobësi;
• ulje të energjisë.

Tharja e gojës

Mund të shfaqet gjatë trajtimit.

Hidratimi i mirë mund të ndihmojë.

Ndërveprimet me medikamente

Rupatadina metabolizohet kryesisht përmes sistemit enzimatik CYP3A4.

Kjo do të thotë se disa medikamente mund të rrisin nivelin e saj në gjak.

Kujdes duhet treguar veçanërisht me inhibitorë të fuqishëm të CYP3A4.

Shembuj mund të jenë:

• ketoconazole;
• itraconazole;
• clarithromycin;
• disa barna antivirale.

Kombinime të tilla duhet të vlerësohen nga mjeku.

Rupafin dhe grejpfruti

Ky është një ndërveprim i rëndësishëm.

Lëngu i grejpfrutit mund të ndikojë metabolizmin e rupatadinës dhe të rrisë ekspozimin ndaj saj.

Për këtë arsye kombinimi nuk rekomandohet.

Rupafin dhe alkooli

Rupatadina mund të shkaktojë përgjumje.

Alkooli mund ta shtojë këtë efekt.

Kombinimi është veçanërisht problematik te personat që:

• drejtojnë automjete;
• punojnë me makineri;
• marrin medikamente qetësuese.

Nëse pacienti vëren përgjumje nga Rupafin, alkooli duhet shmangur.

Rupafin dhe medikamentet qetësuese

Kujdes duhet treguar me barna që ulin vigjilencën, si:

• benzodiazepina;
• hipnotikë;
• opioidë;
• disa antipsikotikë;
• disa antidepresantë sedativë.

Efekti mbi përgjumjen mund të shtohet.

Kujdes me statinat

Në disa raste duhet treguar kujdes me statina të metabolizuara përmes CYP3A4, si:

• simvastatin;
• lovastatin.

Nëse pacienti zhvillon:

• dhimbje muskulare;
• dobësi muskulare;
• urinë të errët;

duhet vlerësuar klinikisht.

Sëmundjet e mëlçisë dhe veshkave

Përdorimi i rupatadinës nuk rekomandohet rutinë te pacientët me dëmtim të rëndësishëm të funksionit hepatik ose renal, për shkak të të dhënave të kufizuara.

Këta pacientë duhet të vlerësohen individualisht nga mjeku.

Rupafin dhe zemra

Në doza terapeutike rupatadina nuk ka treguar problem të rëndësishëm me QT te shumica e pacientëve.

Megjithatë, duhet treguar kujdes te pacientët me:

• QT të zgjatur;
• hipokalemi;
• bradikardi të rëndësishme;
• gjendje proaritmike;
• sëmundje të rëndësishme kardiake.

Kjo nuk do të thotë se çdo pacient duhet të bëjë EKG para se të marrë Rupafin.

Por te pacientët me rrezik kardiak duhet parë më me kujdes lista e medikamenteve dhe historia klinike.

Shtatzënia

Të dhënat për përdorimin e rupatadinës gjatë shtatzënisë janë të kufizuara.

Nuk duhet përdorur automatikisht vetëm sepse pacientja e ka përdorur më parë.

Vendimi duhet marrë duke vlerësuar:

• nevojën për trajtim;
• rëndësinë e simptomave;
• alternativat me më shumë të dhëna sigurie.

Ushqyerja me gji

Edhe gjatë ushqyerjes me gji përdorimi duhet individualizuar.

Duhet marrë parasysh:

• nevoja për trajtim;
• mosha e foshnjës;
• doza;
• kohëzgjatja e përdorimit;
• alternativat e tjera.

A mund të drejtoj makinën pas Rupafin?

Shumë pacientë nuk kanë problem.

Megjithatë, herën e parë duhet parë si reagon organizmi.

Nëse shfaqen:

• përgjumje;
• marramendje;
• ulje e përqendrimit;

nuk duhet drejtuar automjeti.

Mbidozimi me Rupafin

Mbidozimi mund të ndodhë:

• nga marrja aksidentale e shumë tabletave;
• nga dozimi i gabuar te fëmijët;
• nga përsëritja e dozës;
• nga kombinimi i disa antihistaminikëve pa këshillë mjekësore.

Nëse është marrë një sasi dukshëm më e madhe se doza e rekomanduar, duhet kontaktuar mjeku ose urgjenca.

Trajtimi është kryesisht:

• simptomatik;
• mbështetës;
• me monitorim sipas gjendjes klinike.

A ka antidot?

Jo.

Nuk ekziston një antidot specifik për rupatadinën.

Rupafin nuk trajton anafilaksinë

Kjo është një pikë shumë e rëndësishme.

Nëse një pacient ka vetëm:

• teshtima;
• rrjedhje hundësh;
• kruarje;
• urtikarie të lehtë;

një antihistaminik mund të jetë i dobishëm.

Por nëse shfaqen:

• vështirësi në frymëmarrje;
• ënjtje e gjuhës;
• ënjtje e fytit;
• hipotension;
• humbje e vetëdijes;
• shenja të shokut;

nuk duhet pritur që Rupafin ta zgjidhë situatën.

Në anafilaksi trajtimi kryesor është adrenalina intramuskulare.

Antihistaminikët janë vetëm trajtim plotësues.

Kur duhet kërkuar ndihmë mjekësore?

Pacienti duhet të konsultohet me mjekun kur:

• simptomat vazhdojnë pavarësisht trajtimit;
• urtikaria zgjat më shumë se gjashtë javë;
• ka episode të përsëritura angioedeme;
• ka astmë të shoqëruar;
• merr shumë medikamente;
• ka sëmundje hepatike;
• ka sëmundje renale;
• ka histori aritmie;
• simptomat janë të rënda ose të pazakonta.

Red flags

Kërkohet ndihmë urgjente nëse shfaqen:

• dispne;
• stridor;
• ënjtje e gjuhës;
• ënjtje e fytit;
• zë i ngjirur që shfaqet papritur;
• hipotension;
• sinkopë;
• konfuzion;
• humbje e vetëdijes;
• cianozë.

Gabime të zakonshme gjatë përdorimit të Rupafin

Marrja e dy tabletave sepse simptomat janë më të forta

Doza standarde e tabletave është 10 mg një herë në ditë.

Doza nuk duhet dyfishuar pa vlerësim mjekësor.

Përdorimi i Rupafin për çdo lloj kruarje

Jo çdo kruarje është alergjike.

Kruarja mund të lidhet me:

• dermatit;
• sëmundje hepatike;
• sëmundje renale;
• çrregullime të tiroides;
• mungesë hekuri;
• parazitoza;
• medikamente të tjera.

Nëse kruarja vazhdon, duhet kërkuar shkaku.

Përdorimi i Rupafin për çdo rrjedhje hundësh

Jo çdo rrjedhje hundësh është alergji.

Shkaqe të tjera mund të jenë:

• infeksion viral;
• rinit joalergjik;
• ndryshim temperature;
• irritues kimikë;
• rinit vazomotor.

Rupafin apo cetirizine?

Të dyja janë antihistaminikë të gjeneratës së dytë.

Nuk ekziston një zgjedhje që është më e mirë për çdo pacient.

Varet nga:

• përgjigjja individuale;
• përgjumja;
• ndërveprimet;
• sëmundjet shoqëruese;
• toleranca.

Rupafin apo desloratadine?

Edhe këtu nuk ka një përgjigje universale.

Të dyja përdoren në sëmundjet alergjike.

Rupatadina ka veçorinë që vepron edhe ndaj PAF, por kjo nuk do të thotë se është gjithmonë zgjedhja më e mirë për çdo pacient.

Kur duhet referuar pacienti?

Te alergologu

Kur ka:

• rinit alergjik të rëndë;
• simptoma të vazhdueshme;
• nevojë për testime alergologjike;
• episode të përsëritura angioedeme;
• reaksione sistemike.

Te dermatologu

Kur:

• urtikaria është kronike;
• diagnoza është e paqartë;
• lezionet zgjasin më shumë se 24 orë;
• lënë pigmentim;
• dyshohet vaskulit urtikarial.

Në urgjencë

Kur ka:

• dispne;
• angioedemë të rrugëve të frymëmarrjes;
• hipotension;
• sinkopë;
• anafilaksi.

Pyetje të shpeshta

A është Rupafin antibiotik?

Jo.

Rupafin është antihistaminik.

A është kortizon?

Jo.

Rupatadina nuk është kortikosteroid.

A jep përgjumje?

Po, mund të japë.

Mund të merret me ushqim?

Po.

Mund të merret me ose pa ushqim.

Mund të merret çdo ditë?

Po, kur ka indikacion dhe sipas rekomandimit mjekësor.

Sa ml merr një fëmijë 20 kg?

Për solucionin 1 mg/ml:

2.5 ml një herë në ditë.

Sa ml merr një fëmijë 30 kg?

Për fëmijët 2–11 vjeç me peshë 25 kg ose më shumë:

5 ml një herë në ditë.

Mund të përdoret nën 2 vjeç?

Nuk rekomandohet rutinë.

Mund të merret me grejpfrut?

Nuk rekomandohet.

Ka antidot?

Jo.

Nuk ekziston antidot specifik.

Përmbledhje

Rupafin është një antihistaminik që përmban rupatadine.

Përdoret kryesisht për:

• rinit alergjik;
• urtikarie.

Doza standarde për të rriturit dhe adoleshentët mbi 12 vjeç është:

10 mg një herë në ditë.

Për fëmijët 2–11 vjeç, me solucion 1 mg/ml:

• 10–<25 kg: 2.5 ml një herë në ditë;
• ≥25 kg: 5 ml një herë në ditë.

Efektet anësore më të zakonshme janë:

• përgjumje;
• dhimbje koke;
• marramendje;
• lodhje;
• tharje e gojës.

Duhet treguar kujdes me ndërveprimet, sidomos me inhibitorët e CYP3A4 dhe me grejpfrutin.

Rupafin nuk zëvendëson trajtimin e anafilaksisë.

Referenca

1. Summary of Product Characteristics për rupatadine 10 mg tableta.
2. Summary of Product Characteristics për rupatadine 1 mg/ml solucion oral.
3. Udhëzimet ndërkombëtare EAACI/GA²LEN/EuroGuiDerm/APAAACI për urtikarinë.
4. Literatura farmakologjike mbi antihistaminikët e gjeneratës së dytë.

Disclaimer

Ky artikull ka qëllim informues dhe edukativ dhe nuk zëvendëson konsultën, ekzaminimin klinik ose rekomandimin e mjekut.

Doza dhe kohëzgjatja e trajtimit duhet të përshtaten sipas moshës, peshës, diagnozës, sëmundjeve shoqëruese dhe medikamenteve të tjera që përdor pacienti.

Nëse shfaqen vështirësi në frymëmarrje, ënjtje e gjuhës ose fytit, hipotension, humbje e vetëdijes ose shenja të anafilaksisë, kërkohet ndihmë urgjente mjekësore.