Artikuj Mjekësorë

Sëmundja Inflamatore Pelvike (PID): shkaqet, simptomat, diagnoza, trajtimi dhe komplikacionet

02 Tet 2026 • Artikuj Mjekësorë

Çfarë është Sëmundja Inflamatore Pelvike?

Sëmundja Inflamatore Pelvike, e njohur me termin ndërkombëtar Pelvic Inflammatory Disease – PID, është një sindromë infektive-inflamatore që prek traktin gjenital të sipërm femëror.

Procesi inflamator mund të përfshijë:

endometriumin;
tubat fallopiane;
vezoret;
indet përreth tyre;
peritoneumin pelvik.

Në varësi të strukturës së përfshirë, PID mund të manifestohet si:

endometrit;
salpingit;
salpingo-ooforit;
kompleks tubo-ovarian;
absces tubo-ovarian;
peritonit pelvik.

Në shumë raste infeksioni fillon në vaginë ose qafën e mitrës dhe përhapet në mënyrë ascendente drejt endometriumit dhe tubave fallopiane.

PID është klinikisht e rëndësishme jo vetëm për shkak të infeksionit akut, por sidomos për komplikacionet që mund të lërë pas:

dëmtim të tubave fallopiane;
infertilitet tubar;
shtatzëni ektopike;
dhimbje kronike pelvike;
episode të përsëritura të PID;
absces tubo-ovarian.

Një vështirësi e rëndësishme është fakti se PID nuk paraqitet gjithmonë me një tablo dramatike. Disa paciente kanë temperaturë, dhimbje të forta dhe sekrecione të shumta, ndërsa të tjera mund të kenë vetëm dhimbje të lehtë pelvike, dispareuni ose gjakderdhje të parregullt.

CDC thekson se edhe gratë me PID të lehtë ose pak simptomatike mund të jenë në rrezik për pasoja riprodhuese. Për këtë arsye rekomandohet një prag relativisht i ulët klinik për dyshimin e PID te pacientet me profil të përshtatshëm rreziku.

Sëmundja inflamatore pelvike dhe organet riprodhuese femërore

Si zhvillohet PID?

Trakti gjenital femëror ka mekanizma biologjikë mbrojtës kundër ngjitjes së mikroorganizmave.

Megjithatë, në kushte të caktuara bakteret që kolonizojnë vaginën ose cerviksin mund të kalojnë përtej qafës së mitrës.

Rruga mund të paraqitet në mënyrë të thjeshtuar:

vaginë → cerviks → endometrium → tuba fallopiane → vezore/peritoneum pelvik.

Fillimisht mund të zhvillohet cerviciti.

Më pas mikroorganizmat mund të arrijnë endometriumin, duke shkaktuar endometrit, dhe më tej tubat fallopiane, duke shkaktuar salpingit.

Inflamacioni tubar është veçanërisht i rëndësishëm sepse mund të dëmtojë epitelin ciliar të tubit.

Gjatë procesit të shërimit mund të formohen:

aderenca;
fibrozë;
stenozë;
obstruksion parcial ose total i tubit.

Këto ndryshime anatomike shpjegojnë lidhjen ndërmjet PID dhe:

infertilitetit;
shtatzënisë ektopike.

Cilat janë shkaqet e PID?

PID duhet konsideruar një sindromë polimikrobiale.

Dy mikroorganizmat seksualisht të transmetueshëm më të rëndësishëm janë:

Chlamydia trachomatis

C. trachomatis është një nga patogjenët kryesorë të lidhur me cervicitin dhe PID.

Problemi kryesor është se infeksioni mund të jetë pa simptoma.

Pacientja mund të mos ketë:

dhimbje;
temperaturë;
sekrecione të dukshme.

Infeksioni i patrajtuar mund të përhapet drejt traktit të sipërm gjenital.

Neisseria gonorrhoeae

N. gonorrhoeae është një tjetër patogjen klasik i PID.

Mund të shkaktojë:

cervicit;
sekrecione mukopurulente;
inflamacion të traktit të sipërm;
salpingit.

Megjithatë, një pikë shumë e rëndësishme është:

PID nuk është sinonim i gonorresë ose klamidias.

CDC raporton se vetëm afërsisht gjysma e grave të diagnostikuara me PID në studimet e përfshira rezultojnë pozitive për N. gonorrhoeae ose C. trachomatis.

Cilët mikroorganizma të tjerë mund të përfshihen?

Me PID janë lidhur edhe mikroorganizma të florës vaginale dhe patogjenë të tjerë, përfshirë:

Gardnerella vaginalis;
anaerobë;
Haemophilus influenzae;
bacile gram-negative enterike;
Streptococcus agalactiae;
Trichomonas vaginalis;
Mycoplasma hominis;
Ureaplasma spp.;
Mycoplasma genitalium.

Prania e mikroorganizmave anaerobë është një nga arsyet pse trajtimi modern i PID zakonisht përmban edhe metronidazole.

CDC thekson se shtimi i metronidazole në regjimet intramuskulare/orale eliminon në mënyrë më efektive anaerobët nga trakti gjenital i sipërm.

Mycoplasma genitalium dhe PID

M. genitalium ka tërhequr shumë vëmendje vitet e fundit.

Është lidhur me:

uretritin;
cervicitin;
PID;
infeksione persistente.

Megjithatë, nuk duhet thënë se çdo paciente me PID duhet automatikisht të testohet për M. genitalium.

CDC aktualisht deklaron se vlera e testimit rutinë të të gjitha grave me PID për M. genitalium mbetet e paqartë.

Testimi mund të konsiderohet në situata të përzgjedhura, veçanërisht kur ka:

cervicit persistent;
PID të përsëritur;
simptoma persistente;
përgjigje jo të kënaqshme ndaj terapisë standarde.

Faktorët e rrezikut

PID mund të ndodhë te çdo grua seksualisht aktive, por rreziku është më i lartë në disa situata.

Mosha nën 25 vjeç

PID është më e zakonshme te gratë e reja seksualisht aktive.

ACOG e rendit moshën nën 25 vjeç ndër faktorët që lidhen me rritje të rrezikut.

Infeksioni me klamidia ose gonorre

Infeksioni i patrajtuar është një nga faktorët kryesorë të rrezikut.

Partner seksual i ri

Rrit ekspozimin potencial ndaj IST-ve.

Partnerë seksualë të shumtë

Rrit probabilitetin epidemiologjik të kontaktit me IST.

Partner me partnerë të tjerë seksualë

Gjithashtu rrit ekspozimin.

PID e mëparshme

Një episod i mëparshëm rrit rrezikun për:

reinfeksion;
episode të tjera;
komplikacione tubare.

Larjet intravaginale – douching

Larjet e shpeshta intravaginale janë lidhur në disa studime me rritje të rrezikut dhe nuk rekomandohen.

Faktorët e rrezikut për sëmundjen inflamatore pelvike

A e shkakton spiralia PID?

Përdorimi i një IUD – intrauterine device nuk do të thotë se gruaja ka një rrezik të vazhdueshëm të lartë për PID.

Rreziku i lidhur me inserimin e IUD është kryesisht i përqendruar në:

3 javët e para pas inserimit.

Nëse një paciente që përdor IUD diagnostikohet me PID:

IUD nuk duhet hequr automatikisht.

Sipas CDC:

fillohet trajtimi i PID;
pacientja monitorohet nga afër;
nëse nuk përmirësohet brenda 48–72 orëve, mund të konsiderohet heqja e IUD.

Kjo evidencë është kryesisht nga studime me IUD me bakër ose pajisje johormonale. CDC thekson se të dhënat për IUD që çlirojnë levonorgestrel janë më të kufizuara.

Simptomat e PID

Tabloja klinike ndryshon shumë nga një paciente te tjetra.

Dhimbja pelvike

Është simptoma kryesore.

Mund të jetë:

suprapubike;
bilaterale;
unilaterale;
konstante;
progresive.

Mund të jetë e lehtë ose e fortë.

Intensiteti i dhimbjes nuk korrespondon domosdoshmërisht me shkallën e dëmtimit tubar.

Sekrecione vaginale jonormale

Mund të ketë:

rritje të sekrecioneve;
ndryshim të ngjyrës;
sekrecion mukopurulent;
erë jonormale.

Gjakderdhje jonormale

Mund të shfaqet si:

spotting;
gjakderdhje ndërmjet menstruacioneve;
gjakderdhje pas marrëdhënies seksuale.

Dispareuni

Veçanërisht dhimbja e thellë gjatë marrëdhënies seksuale mund të lidhet me inflamacionin pelvik.

Temperaturë

Temperatura mund të jetë e pranishme, por:

mungesa e temperaturës nuk e përjashton PID.

Dizuri

Mund të krijojë konfuzion me infeksionin urinar.

Nauze dhe të vjella

Në format më të rënda mund të shfaqen:

nauze;
të vjella;
intolerancë ndaj ushqimit dhe terapisë orale.

Dhimbje në kuadrantin e sipërm të djathtë

Mund të sinjalizojë:

sindromën Fitz-Hugh–Curtis.

ACOG përfshin ndër simptomat e mundshme dhimbjen abdominale të poshtme, sekrecionet anormale, gjakderdhjen, temperaturën, dizurinë, nauzenë, të vjellat dhe dispareuninë.

Simptomat e sëmundjes inflamatore pelvike – dhimbje pelvike te gruaja

PID mund të jetë pothuajse pa simptoma

Kjo është shumë e rëndësishme.

Disa paciente mund të kenë vetëm:

parehati pelvike;
spotting;
sekrecione minimale;
dispareuni;
dhimbje të lehtë abdominale.

CDC thekson se episode të PID shpesh nuk diagnostikohen pikërisht sepse simptomat janë të lehta ose jo specifike.

Edhe PID e lehtë ose subklinike mund të lidhet me rrezik për infertilitet.

Anamneza

Te një paciente me dhimbje pelvike duhet pyetur sistematikisht për:

Menstruacionet

data e menstruacionit të fundit;
cikli;
vonesë menstruale;
gjakderdhje intermenstruale.

Mundësia e shtatzënisë

Kjo është kritike.

Dhimbja pelvike + shtatzënia duhet të ngrejë menjëherë dyshimin për:

shtatzëni ektopike.

Simptomat

dhimbje pelvike;
sekrecione;
temperaturë;
gjakderdhje;
dispareuni;
dizuri.

Historia seksuale

Në mënyrë profesionale dhe pa paragjykim:

partner i ri;
numri i partnerëve;
përdorimi i prezervativit;
IST të mëparshme.

Kontracepsioni

Duhet pyetur për:

IUD;
kontraceptivë hormonalë;
metoda barrierë (prezervativi).

Procedura të fundit gjinekologjike

Për shembull:

inserim IUD;
instrumentim uterin;
procedura transcervikale.

Ekzaminimi

Shenjat vitale

Duhet kontrolluar:

temperatura;
pulsi;
tensioni arterial;
frekuenca respiratore;
gjendja e përgjithshme.

Instabiliteti hemodinamik ndryshon plotësisht prioritetet.

Ekzaminimi abdominal

Kërkohen:

ndjeshmëri suprapubike;
guarding;
rebound;
masë abdominale;
distension.

Guarding i rëndësishëm ose rebound kërkon vlerësim për patologji kirurgjikale ose komplikacion.

Ekzaminimi pelvik

Gjetjet më klasike janë:

Dhimbje në mobilizimin e cerviksit (cervical motion tenderness)

Pacientja ndjen dhimbje kur mjeku lëviz qafën e mitrës gjatë ekzaminimit bimanual.

Ndjeshmëri e mitrës (uterine tenderness)

Dhimbje në palpimin e mitrës.

Ndjeshmëri adneksiale (adnexal tenderness)

Dhimbje në palpimin e regjioneve adneksiale (tubat dhe vezoret).

CDC rekomandon që te një grua seksualisht aktive me dhimbje pelvike ose abdominale të poshtme dhe pa diagnozë alternative më bindëse, të konsiderohet trajtim empirik kur gjendet të paktën një nga:

cervical motion tenderness;
uterine tenderness;
adnexal tenderness.

Nuk është e nevojshme të jenë të treja të pranishme.

Kërkesa për të gjitha kriteret njëkohësisht ul ndjeshmërinë diagnostike.

Kritere që rrisin specifikën diagnostike

CDC përmend disa gjetje shtesë që e mbështesin diagnozën:

temperaturë orale >38.3°C;
sekrecion cervikal mukopurulent;
friabilitet cervikal;
leukocite të shumta në mikroskopinë e sekrecionit vaginal me tretësirë fiziologjike (wet prep);
ESR e rritur;
CRP e rritur;
dokumentim laboratorik i gonorresë ose klamidias.

Asnjë prej tyre vetëm nuk e konfirmon ose përjashton PID.

Testi i shtatzënisë

Te një grua potencialisht fertile me dhimbje pelvike, β-hCG është një nga testet më të rëndësishme.

Qëllimi kryesor është të mos humbet:

shtatzënia ektopike.

Red flags për ektopike:

test pozitiv shtatzënie;
amenorre;
spotting;
dhimbje unilaterale;
dhimbje në shpatull;
lipotimi;
sinkopë;
hipotension;
takikardi.

Shtatzënia ektopike e rupturuar është urgjencë potencialisht fatale.

Testimi mikrobiologjik

Chlamydia trachomatis

Preferohet testimi me NAAT – nucleic acid amplification test.

Neisseria gonorrhoeae

Gjithashtu rekomandohet NAAT.

Duhet kuptuar një element shumë i rëndësishëm:

NAAT negativ cervikal për klamidia ose gonorre nuk e përjashton PID.

Infeksioni mund të jetë i lokalizuar më sipër në traktin gjenital.

Çfarë testesh të tjera rekomandohen?

Sipas CDC, gratë me PID duhet të testohen për:

gonorre;
klamidia;
HIV;
sifiliz.

Sipas situatës mund të bëhen:

hemogramë;
CRP;
ESR;
analizë urine;
urinokulturë;
teste për vaginozë bakteriale;
teste për trikomoniazë.

Ekografia transvaginale

Ekografia është shumë e dobishme, por:

ekografia normale nuk e përjashton PID.

Në PID më të avancuar mund të shihen:

tuba të trashur;
tuba të dilatuar të mbushur me lëng;
hiperemi tubare në Doppler;
lëng pelvik;
kompleks tubo-ovarian;
absces tubo-ovarian.

Ekografia është veçanërisht e rëndësishme kur dyshohet:

shtatzëni ektopike;
torsion ovarian;
kist ovarian;
absces tubo-ovarian;
masë pelvike.

Ekografia transvaginale në diagnozën e PID

MRI dhe CT

MRI

MRI nuk është ekzaminim rutinë në çdo PID.

Mund të përdoret kur:

diagnoza mbetet e paqartë;
ekografia nuk është konkluzive;
kërkohet karakterizim më i mirë i një mase pelvike.

CT

CT shpesh kryhet kur diagnoza diferenciale përfshin:

apendicit;
divertikulit;
patologji intestinale;
absces abdominal ose pelvik.

Nuk është testi i parë specifik për PID.

Laparoskopia

Laparoskopia mund të identifikojë direkt inflamacionin tubar.

Por:

është invazive;
nuk kërkohet rutinë;
nuk duhet përdorur te çdo paciente.

Mund të merret në konsideratë kur:

diagnoza mbetet e paqartë;
pacientja nuk përmirësohet;
dyshohet një patologji kirurgjikale.

CDC përfshin gjetjet laparoskopike karakteristike ndër kriteret më specifike për PID.

Diagnoza diferenciale

Shtatzënia ektopike

Një nga diagnozat që nuk duhet humbur.

Torsioni ovarian

Veçanërisht:

dhimbje e papritur;
dhimbje unilaterale;
nauze;
të vjella.

Kisti ovarian i rupturuar

Mund të japë:

dhimbje të menjëhershme;
lëng pelvik;
irritim peritoneal.

Apendiciti akut

Veçanërisht me dhimbje në kuadrantin e poshtëm të djathtë.

Endometrioza

Më tipike janë:

dismenorrea;
dhimbja ciklike;
dispareunia;
infertiliteti.

Infeksioni urinar

Mund të ketë:

dizuri;
urgjencë urinare;
polakiuri.

Pielonefriti

Më tipike:

temperaturë;
dhimbje lombare;
simptoma urinare.

Gastroenteriti

Më shumë:

diarre;
të vjella;
simptoma gastrointestinale.

Diagnoza diferenciale e dhimbjes pelvike akute

Red flags

Vlerësim urgjent duhet kur shfaqen:

hipotension;
takikardi e rëndësishme;
sinkopë;
dhimbje abdominale shumë e fortë;
guarding;
rebound;
shtatzëni;
dyshim për ektopike;
dyshim për torsion;
temperaturë e lartë;
të vjella persistente;
sepsis;
masë pelvike;
dyshim për absces tubo-ovarian.

Trajtimi i PID

PID kërkon trajtim empirik me spektër të gjerë.

Regjimi duhet të mbulojë:

N. gonorrhoeae;
C. trachomatis;
anaerobët;
mikroorganizma të tjerë relevantë të traktit gjenital.

Trajtimi duhet të fillojë sa më shpejt pasi diagnoza presumptive është vendosur.

Regjimi ambulant i rekomanduar nga CDC

Për PID akut të lehtë deri të moderuar te pacientja që mund të trajtohet ambulatore:

Ceftriaxone 500 mg IM, një dozë të vetme

dhe

Doxycycline 100 mg PO çdo 12 orë për 14 ditë

dhe

Metronidazole 500 mg PO çdo 12 orë për 14 ditë.

Pra regjimi mund të shkruhet:

Ceftriaxone 500 mg IM × 1

Doxycycline 100 mg PO BID × 14 ditë

Metronidazole 500 mg PO BID × 14 ditë.

Në këtë artikull ky regjim merret si regjimi bazë, sipas udhëzuesit të CDC (2021).

Një sqarim shumë i rëndësishëm për ceftriaxone

Në literaturë mund të hasen doza të ndryshme.

CDC

Rekomandon:

Ceftriaxone 500 mg IM një herë për regjimin ambulant.

Nëse pacientja peshon ≥150 kg dhe ka infeksion gonokoksik të dokumentuar, CDC rekomandon:

Ceftriaxone 1 g IM një herë.

BASHH – Mbretëria e Bashkuar

Udhëzimi britanik për PID përdor:

Ceftriaxone 1 g IM një dozë

Doxycycline 100 mg dy herë në ditë ×14 ditë

Metronidazole 400 mg dy herë në ditë ×14 ditë.

Pra, nuk është gabim të shohësh 500 mg në një protokoll dhe 1 g në një tjetër.

Gabim do të ishte të përzihen pjesë të protokolleve të ndryshme pa u specifikuar burimi.

Pse përdoret ceftriaxone?

Ceftriaxone është një cefalosporinë e gjeneratës së tretë me aktivitet të mirë kundër:

Neisseria gonorrhoeae.

Kjo është arsyeja kryesore për përfshirjen e saj në regjimin standard CDC.

Pse përdoret doxycycline?

Doxycycline është një tetraciklinë me aktivitet të mirë kundër:

Chlamydia trachomatis;
disa patogjenëve të tjerë intracelularë.

Në PID përdoret:

100 mg dy herë në ditë për 14 ditë.

Kohëzgjatja nuk duhet shkurtuar në mënyrë arbitrare në 5 ose 7 ditë.

Pse përdoret metronidazole?

Metronidazole shton mbulimin ndaj mikroorganizmave anaerobë.

Gjithashtu është aktiv kundër vaginozës bakteriale që shpesh shoqëron PID.

CDC vëren se shtimi i metronidazole rrit eradikimin e anaerobëve nga trakti gjenital i sipërm.

Antibiotikët në trajtimin e sëmundjes inflamatore pelvike

Alternativa ambulatore sipas CDC

Një tjetër regjim i rekomanduar është:

Cefoxitin 2 g IM një dozë

dhe

Probenecid 1 g PO, dhënë njëkohësisht me cefoxitin

dhe

Doxycycline 100 mg PO dy herë në ditë për 14 ditë

dhe

Metronidazole 500 mg PO dy herë në ditë për 14 ditë.

Pra:

Cefoxitin 2 g IM ×1 + probenecid 1 g PO ×1

pastaj:

doxycycline 100 mg BID ×14 ditë

metronidazole 500 mg BID ×14 ditë.

Cefotaxime dhe Ceftizoxime

CDC përmend si një mundësi edhe një cefalosporinë parenterale tjetër të gjeneratës së tretë, për shembull:

cefotaxime;
ceftizoxime;

së bashku me:

doxycycline;
metronidazole.

Këto janë alternativa dhe jo zgjedhja e parë.

Fluorokinolonet

Regjimet me fluorokinolone:

nuk rekomandohen rutinë për PID, për shkak të rezistencës së lartë të N. gonorrhoeae ndaj fluorokinoloneve.

CDC i rezervon për rrethana të zgjedhura kur:

ekziston alergji ndaj cefalosporinave;
rreziku individual për gonorre është i ulët;
prevalenca komunitare e gonorresë është e ulët;
follow-up mund të garantohet.

Nëse nuk mund të përdoret cefalosporina, opsionet alternative të CDC janë:

Levofloxacin 500 mg PO një herë në ditë ose moxifloxacin 400 mg PO një herë në ditë

dhe

Metronidazole 500 mg PO dy herë në ditë

për 14 ditë.

Moxifloxacin sipas BASHH

Udhëzimi britanik BASHH e përdor moxifloxacin 400 mg në ditë edhe si monoterapi për 14 ditë, sepse ka aktivitet ndaj anaerobëve.

Moxifloxacin ka gjithashtu aktivitet të rëndësishëm kundër M. genitalium, prandaj CDC e konsideron fluorokinolonin e preferuar kur ky mikroorganizëm dyshohet.

Këto alternativa nuk duhet të përdoren në mënyrë rutinë pa vlerësuar rrezikun për gonorre dhe rezistencën antimikrobiale.

Kur duhet hospitalizuar pacientja?

Sipas CDC, hospitalizimi duhet konsideruar nëse:

nuk mund të përjashtohet urgjencë kirurgjikale;
ekziston absces tubo-ovarian;
pacientja është shtatzënë;
ka sëmundje të rëndë;
ka nauze/të vjella të rëndësishme;
temperatura orale është >38.5°C;
nuk toleron trajtimin oral;
nuk mund ta ndjekë trajtimin ambulant;
nuk ka përgjigje klinike ndaj terapisë orale.

Trajtimi intravenoz i rekomanduar nga CDC

Një nga regjimet kryesore është:

Ceftriaxone 1 g IV çdo 24 orë

dhe

Doxycycline 100 mg PO ose IV çdo 12 orë

dhe

Metronidazole 500 mg PO ose IV çdo 12 orë.

Nëse ka përmirësim klinik, zakonisht mund të bëhet kalimi nga terapia parenterale pas rreth 24–48 orësh.

Më pas vazhdohet:

Doxycycline 100 mg PO BID

Metronidazole 500 mg PO BID

derisa të plotësohen gjithsej:

14 ditë terapi.

Regjimi me Cefotetan

Një regjim tjetër i rekomanduar nga CDC është:

Cefotetan 2 g IV çdo 12 orë

dhe

Doxycycline 100 mg PO ose IV çdo 12 orë.

Regjimi me Cefoxitin

Alternativa tjetër:

Cefoxitin 2 g IV çdo 6 orë

dhe

Doxycycline 100 mg PO ose IV çdo 12 orë.

CDC vëren se doxycycline orale duhet preferuar kur është e mundur, sepse administrimi IV mund të jetë i dhimbshëm dhe biodisponibiliteti oral është i mirë.

Ampicillin-sulbactam

Një regjim alternativ parenteral është:

Ampicillin-sulbactam 3 g IV çdo 6 orë

dhe

Doxycycline 100 mg PO ose IV çdo 12 orë.

Ky regjim ka mbulim të gjerë dhe është veçanërisht relevant në rastet e:

abscesit tubo-ovarian.

Clindamycin + Gentamicin

Një tjetër regjim alternativ është:

Clindamycin 900 mg IV çdo 8 orë

dhe

Gentamicin 2 mg/kg IV ose IM dozë ngarkese

pastaj:

1.5 mg/kg çdo 8 orë.

CDC gjithashtu lejon përdorimin e dozimit një herë në ditë:

3–5 mg/kg/ditë sipas situatës klinike.

Gentamicin kërkon konsiderim të:

funksionit renal;
peshës trupore;
rrezikut nefrotoksik;
rrezikut ototoksik.

Në praktikë përdorimi duhet të ndjekë protokollet spitalore.

Kalimi nga Clindamycin + Gentamicin në terapi orale

Pas përmirësimit klinik mund të përdoret:

Clindamycin 450 mg PO katër herë në ditë

ose

Doxycycline 100 mg PO dy herë në ditë

derisa të plotësohen 14 ditë.

Por nëse ekziston absces tubo-ovarian, kërkohet mbulim më i mirë anaerob dhe CDC rekomandon që doxycycline të shoqërohet me:

Clindamycin 450 mg PO katër herë në ditë

ose

Metronidazole 500 mg PO dy herë në ditë

për të plotësuar 14 ditë.

Tabela e antibiotikëve

Antibiotiku	Doza e CDC në PID	Roli kryesor
Ceftriaxone	500 mg IM ×1 ambulant	Gonokoku dhe bakteret relevante
Doxycycline	100 mg PO BID ×14 ditë	Chlamydia
Metronidazole	500 mg PO BID ×14 ditë	Anaerobë/BV
Cefoxitin	2 g IM ×1 ambulant	Alternativë cefalosporine
Probenecid	1 g PO ×1 me cefoxitin	Zgjat ekspozimin ndaj cefoxitin
Ceftriaxone IV	1 g q24h	PID spitalor
Cefotetan	2 g IV q12h	Regjim parenteral
Cefoxitin IV	2 g IV q6h	Regjim parenteral
Ampicillin-sulbactam	3 g IV q6h	Alternativë/TOA
Clindamycin	900 mg IV q8h	Mbulesë anaerobe
Gentamicin	sipas peshës	Regjim alternativ

Dozat duhet të individualizohen sipas:

shtatzënisë;
alergjive;
funksionit renal;
funksionit hepatik;
peshës;
ndërveprimeve;
rezistencës lokale.

Tabela e antibiotikëve për PID sipas CDC

PID gjatë shtatzënisë

Këtu duhet shumë kujdes.

Nuk duhet marrë regjimi standard me:

ceftriaxone + doxycycline + metronidazole

dhe t’i aplikohet automatikisht një gruaje shtatzënë.

CDC thotë qartë se gratë shtatzëna me dyshim për PID:

kanë rrezik të shtuar për komplikacione materne;
kanë rrezik për lindje premature;
duhet të hospitalizohen;
duhet të trajtohen me antibiotikë IV;
trajtimi duhet përcaktuar në konsultë specialistike.

Pra:

shtatzënia + dyshim për PID = referim/hospitalizim, jo trajtim rutinë ambulant.

Abscesi tubo-ovarian

Tubo-ovarian abscess – TOA është një nga komplikacionet më serioze.

Formohet një koleksion inflamator-infektiv që mund të përfshijë:

tubin;
vezoren;
strukturat përreth.

Simptomat

Mund të ketë:

dhimbje të fortë;
temperaturë;
leukocitozë;
masë adneksiale;
nauze;
të vjella;
gjendje sistemike të rënduar.

Diagnoza

Ekografia transvaginale mund të tregojë:

masë komplekse;
përmbajtje heterogjene;
strukturë tubo-ovariale të deformuar.

Trajtimi

Zakonisht kërkon:

hospitalizim;
antibiotikë parenteralë;
mbulim anaerob;
monitorim.

CDC rekomandon të paktën 24 orë observim spitalor te pacientet me TOA.

Nëse nuk ka përgjigje adekuate:

drenazh i drejtuar me imazheri;
kirurgji;

mund të bëhen të nevojshme.

Ruptura e TOA është urgjencë.

Abscesi tubo-ovarian si komplikacion i PID

Rivlerësimi pas fillimit të trajtimit

Pacientja duhet të tregojë përmirësim klinik brenda:

72 orëve.

Duhet të përmirësohen:

temperatura;
dhimbja abdominale;
rebound tenderness;
uterine tenderness;
adnexal tenderness;
cervical motion tenderness.

Nëse nuk ka përmirësim brenda 72 orëve:

rishikohet diagnoza;
konsiderohet hospitalizimi;
rishikohet regjimi antimikrobial;
bëhet imazheri;
kërkohet absces;
konsiderohen diagnoza alternative;
mund të nevojitet laparoskopi.

Rivlerësimi i pacientes pas fillimit të trajtimit për PID

Sindroma Fitz-Hugh–Curtis

Është një formë e perihepatitit të lidhur me infeksionin pelvik.

Pacientja mund të paraqitet me:

dhimbje në kuadrantin e sipërm të djathtë;
dhimbje që përkeqësohet gjatë frymëmarrjes;
simptoma të PID.

Në faza kronike mund të krijohen aderenca karakteristike midis kapsulës së mëlçisë dhe peritoneumit, të përshkruara klasikisht si:

“violin-string adhesions”.

Diagnoza diferenciale përfshin:

kolecistit;
hepatit;
pneumoni;
emboli pulmonare;
patologji gastrointestinale.

PID dhe infertiliteti

Inflamacioni i tubave fallopiane mund të shkaktojë:

dëmtim epitelial → fibrozë → aderenca → stenozë/obstruksion.

Nëse tubi bllokohet, ovociti dhe spermatozoidi mund të mos takohen.

ACOG citon se afërsisht 1 në 10 gra me PID zhvillon infertilitet, megjithëse rreziku individual ndryshon sipas gravitetit dhe numrit të episodeve.

Rreziku rritet me:

episode të përsëritura;
trajtim të vonuar;
salpingit të rëndë;
absces tubo-ovarian.

PID dhe shtatzënia ektopike

Edhe kur tubi nuk është plotësisht i bllokuar, cikatricet mund të pengojnë transportin normal të embrionit drejt mitrës.

Kjo mund të favorizojë implantimin në tubin fallopian.

Prandaj një histori PID është faktor rreziku për:

shtatzëni ektopike.

Një paciente me histori PID dhe:

test shtatzënie pozitiv;
spotting;
dhimbje pelvike;

duhet të vlerësohet me kujdes.

Dhimbja kronike pelvike

Pas PID mund të mbeten:

aderenca;
dëmtime tubare;
inflamacion residual;
ndryshime kronike të dhimbjes.

PID është një nga shkaqet e njohura të dhimbjes kronike pelvike.

PID dhe infertiliteti – dëmtimi i tubave fallopiane

Partnerët seksualë

Trajtimi i pacientes nuk është i mjaftueshëm nëse burimi i infeksionit nuk menaxhohet.

Sipas CDC, partnerët që kanë pasur kontakt seksual me pacienten gjatë:

60 ditëve para fillimit të simptomave

duhet të:

vlerësohen;
testohen;
trajtohen presumptivisht për klamidia dhe gonorre.

Nëse kontakti i fundit ka qenë më shumë se 60 ditë më parë, duhet vlerësuar partneri më i fundit.

Marrëdhëniet seksuale pas PID

Pacientja duhet të shmangë marrëdhëniet seksuale derisa:

të ketë përfunduar trajtimin;
simptomat të jenë zgjidhur;
partnerët të jenë trajtuar.

Ritestimi

Te gratë me PID klamidiale ose gonokoksike rekomandohet:

ritestim rreth 3 muaj pas trajtimit.

Nëse nuk është e mundur:

ritestimi duhet bërë në kontaktin tjetër me sistemin shëndetësor brenda 12 muajve.

PID dhe HIV

Gratë me HIV mund të trajtohen me regjimet standarde në shumë raste.

CDC raporton se përgjigjja ndaj trajtimit është përgjithësisht e ngjashme, megjithëse:

abscesi tubo-ovarian mund të jetë më i shpeshtë.

Gabimet më të zakonshme

“Nuk ka temperaturë, pra nuk është PID”

E pasaktë.

PID mund të jetë afebrile.

“NAAT për klamidia është negativ, pra nuk është PID”

E pasaktë.

Testi cervikal negativ nuk përjashton infeksion të traktit gjenital të sipërm.

“Duhet të presim analizat para antibiotikëve”

Jo kur diagnoza presumptive është e arsyeshme.

Trajtimi i vonuar mund të rrisë rrezikun e komplikacioneve.

“Mjafton doxycycline”

Jo.

PID është shpesh polimikrobial.

“Mjafton ceftriaxone”

Jo.

Një dozë ceftriaxone nuk mbulon në mënyrë të mjaftueshme të gjithë spektrin e PID.

“Metronidazole nuk është i nevojshëm”

Sipas regjimit standard CDC është pjesë e terapisë.

“IUD duhet hequr menjëherë”

Jo.

Zakonisht fillohet trajtimi dhe pacientja rikontrollohet pas 48–72 orësh.

“Dhimbja e fortë unilaterale është patjetër PID”

Jo.

Duhet menduar fuqishëm për:

torsion ovarian.

Algoritmi praktik për mjekun e familjes

Hapi 1

Paciente me dhimbje pelvike.

Hapi 2

Vlerëso:

TA;
puls;
temperaturë;
gjendje të përgjithshme.

Hapi 3

Bëj:

β-hCG.

Hapi 4

Përjashto urgjencat:

ektopike;
torsion;
apendicit;
rupturë kisti;
sepsis.

Hapi 5

Ekzaminim pelvik.

Kërko:

cervical motion tenderness;
uterine tenderness;
adnexal tenderness.

Hapi 6

NAAT për:

gonorre;
klamidia.

Dhe testim për:

HIV;
sifiliz.

Hapi 7

Nëse PID është klinikisht e mundshme:

fillo trajtimin pa vonesë të panevojshme.

Hapi 8

Në paciente stabile me PID të lehtë/moderuar:

Ceftriaxone 500 mg IM ×1

Doxycycline 100 mg BID ×14 ditë

Metronidazole 500 mg BID ×14 ditë

sipas protokollit CDC.

Hapi 9

Kontrolli:

brenda 72 orësh.

Hapi 10

Nëse nuk përmirësohet:

→ rivlerësim
→ imazheri
→ hospitalizim
→ kërkim për TOA ose diagnoza alternative.

Tabela e shpejtë

Elementi	PID
Simptoma kryesore	Dhimbje pelvike
Patogjenë kryesorë	Chlamydia, gonokoku, anaerobë
Ekzaminimi	CMT, uterine ose adnexal tenderness
Testi që nuk duhet harruar	β-hCG
Testet IST	Chlamydia, gonorre, HIV, sifiliz
Imazheria kryesore	Ekografi transvaginale
Trajtimi CDC	Ceftriaxone + doxycycline + metronidazole
Kohëzgjatja	14 ditë për doxycycline/metronidazole
Follow-up	Brenda 72 orësh
Komplikacion akut	Absces tubo-ovarian
Komplikacione afatgjata	Infertilitet, ektopike, dhimbje kronike
IUD	Zakonisht nuk hiqet menjëherë
Partnerët	Duhet vlerësuar/trajtuar

Pyetje të shpeshta

A mund të kem PID pa temperaturë?

Po.

Temperatura nuk është e domosdoshme për diagnozën.

A mund të kem PID me analiza normale?

Po.

Hemograma dhe markerët inflamatorë mund të jenë normalë, veçanërisht në format e lehta.

A përjashton një ekografi normale PID?

Jo.

Format e lehta mund të mos kenë ndryshime të dukshme ekografike.

A është PID gjithmonë sëmundje seksualisht e transmetueshme?

Jo.

Gonorrea dhe klamidia janë shkaqe kryesore, por PID mund të jetë polimikrobial.

A mund të mbetem shtatzënë pas PID?

Po.

Shumë gra ruajnë fertilitet normal.

Megjithatë, PID mund të dëmtojë tubat dhe të rrisë rrezikun e infertilitetit.

A mund të përsëritet?

Po.

Reinfeksioni është i mundur.

A duhet trajtuar partneri?

Po, sipas kriterit të ekspozimit dhe protokolleve për gonorre/klamidia.

A duhet hequr IUD?

Jo automatikisht.

Kontrolli klinik brenda 48–72 orësh është shumë i rëndësishëm.

Cili është regjimi standard ambulant CDC?

Ceftriaxone 500 mg IM një dozë + doxycycline 100 mg BID 14 ditë + metronidazole 500 mg BID 14 ditë.

Pse në disa vende përdoret ceftriaxone 1 g?

Sepse protokollet kombëtare ndryshojnë.

BASHH përdor ceftriaxone 1 g IM në regjimin e tij të PID.

Cili është më i saktë?

Të dyja janë doza të bazuara në udhëzime të ndryshme.

Mjeku duhet të ndjekë protokollin kombëtar ose institucional që zbatohet në vendin ku punon.

Kur duhet referim urgjent?

Referim ose vlerësim spitalor kërkohet nëse ka:

shtatzëni;
instabilitet hemodinamik;
sinkopë;
sepsis;
dhimbje të fortë;
abdomen akut;
torsion të dyshuar;
ektopike të dyshuar;
absces tubo-ovarian;
temperaturë >38.5°C me sëmundje të rëndë;
të vjella që pengojnë trajtimin oral;
mos-përmirësim pas 72 orëve.

Përfundim

Sëmundja Inflamatore Pelvike është një sindromë infektive e traktit gjenital të sipërm që kërkon diagnostikim dhe trajtim të hershëm.

Shkaqet më të njohura janë:

Chlamydia trachomatis;
Neisseria gonorrhoeae;

por PID është shpesh polimikrobial dhe anaerobët luajnë rol të rëndësishëm.

Diagnoza është kryesisht klinike.

Te pacientja me:

dhimbje pelvike;
cervical motion tenderness;
uterine tenderness;
ose adnexal tenderness;

dhe pa diagnozë tjetër më bindëse duhet të mbahet një prag i ulët për trajtimin empirik.

Në regjimin ambulant të CDC:

Ceftriaxone 500 mg IM një dozë

dhe

Doxycycline 100 mg PO çdo 12 orë ×14 ditë

dhe

Metronidazole 500 mg PO çdo 12 orë ×14 ditë.

Pacientja duhet të rivlerësohet brenda 72 orësh.

Mungesa e përmirësimit duhet të ngrejë dyshimin për:

diagnozë alternative;
absces tubo-ovarian;
rezistencë ose mbulim të pamjaftueshëm;
problem me adherencën;
komplikacion.

Komplikacionet më të rëndësishme të PID janë:

infertiliteti;
shtatzënia ektopike;
dhimbja kronike pelvike;
abscesi tubo-ovarian;
PID rekurrent.

Trajtimi i hershëm mund të ndalojë infeksionin aktiv, por nuk mund të rikthejë plotësisht dëmtimin fibrotik që është krijuar më parë në tubat fallopiane.

Referenca

Centers for Disease Control and Prevention – Pelvic Inflammatory Disease, STI Treatment Guidelines. Burimi kryesor i përdorur për regjimet me ceftriaxone, doxycycline, metronidazole, cefoxitin, cefotetan, ampicillin-sulbactam, clindamycin dhe gentamicin.
CDC – Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines. Regjimet IM/orale dhe kohëzgjatja 14-ditore.
American College of Obstetricians and Gynecologists – Pelvic Inflammatory Disease. Material i rishikuar në maj 2026 për simptomat, komplikacionet dhe menaxhimin e përgjithshëm.
British Association for Sexual Health and HIV – PID Guideline. Protokolli britanik përdor ceftriaxone 1 g IM, doxycycline 100 mg BID dhe metronidazole 400 mg BID për 14 ditë.
BASHH National Guideline for the Management of Gonorrhoea 2025. Konfirmon përdorimin e ceftriaxone 1 g IM në gonococcal PID në kombinim me regjimin për PID.

Shënim mjekësor (Disclaimer)

Ky material ka karakter informues dhe edukativ dhe nuk është reklamë për antibiotikë, produkte farmaceutike apo kompani të caktuara.

Dozat e antibiotikëve janë paraqitur për të shpjeguar protokollet klinike dhe nuk duhet të interpretohen si udhëzim për vetë-mjekim.

Diagnoza dhe trajtimi i PID duhet të vendosen nga mjeku pas vlerësimit të:

gjendjes klinike;
shtatzënisë;
alergjive;
peshës trupore;
funksionit renal;
funksionit hepatik;
ndërveprimeve medikamentoze;
mikrobiologjisë;
rezistencës lokale;
protokolleve kombëtare.

Veçanërisht në shtatzëni, absces tubo-ovarian, sepsis, dhimbje të fortë, instabilitet hemodinamik ose mungesë përgjigjeje ndaj trajtimit kërkohet vlerësim specialistik dhe shpesh hospitalizim.

Dr Asclepius – www.doctorerio.com