Sedoxil 1 mg është një medikament anksiolitik që përmban si substancë aktive mexazolam 1 mg. Mexazolami i përket grupit të benzodiazepinave, barna që veprojnë në sistemin nervor qendror dhe përdoren kryesisht për trajtimin afatshkurtër të ankthit të rëndësishëm klinikisht.
Sedoxil nuk duhet parë si një tabletë e zakonshme “për qetësim”. Si të gjitha benzodiazepinat, ai mund të shkaktojë përgjumje, ulje të vigjilencës, tolerancë, varësi fizike dhe simptoma të tërheqjes nëse përdoret për periudha të gjata ose ndërpritet papritur. Për këtë arsye, përdorimi duhet të jetë i kontrolluar dhe i mbikëqyrur nga mjeku.
Çfarë është Mexazolam?
Mexazolami është një benzodiazepinë anksiolitike me veprim relativisht të gjatë. Pas administrimit oral, mexazolami metabolizohet në metabolitë farmakologjikisht aktivë, ndër të cilët një nga më të rëndësishmit është chlornordiazepam.
Benzodiazepinat e ushtrojnë efektin e tyre kryesisht duke fuqizuar veprimin e neurotransmetuesit frenues GABA – gamma-aminobutyric acid, në receptorët GABA-A. Rezultati është ulja e aktivitetit neuronal të tepërt dhe, klinikisht, reduktimi i ankthit, tensionit emocional dhe hiperaktivitetit autonom.
Të dhënat farmakologjike sugjerojnë se metaboliti kryesor aktiv i mexazolamit ka një profil të veçantë mbi disa nënnjësi të receptorëve GABA-A që lidhen më shumë me anksiolizën, megjithëse kjo nuk do të thotë se medikamenti është pa efekte sedative ose pa rrezikun tipik të benzodiazepinave.
Për çfarë përdoret Sedoxil?
Indikacioni zyrtar është trajtimi i ankthit, me ose pa gjendje të përshkruara tradicionalisht si psiko-neurotike.
Megjithatë, benzodiazepinat nuk rekomandohen për çdo ndjenjë nervozizmi ose stres të përditshëm. Ato rekomandohen kur ankthi dhe nervozizmi është:
- i rëndë;
- invalidizues;
- ose shkakton vuajtje të konsiderueshme për pacientin.
Në praktikë, një pacient mund të paraqitet me ankth të shoqëruar nga:
palpitacione, ndjenjë tensioni të brendshëm, vështirësi në relaksim, frikë të vazhdueshme, simptoma vegetative, shqetësim, irritabilitet ose çrregullime të gjumit.
Por përpara se simptomat t’i atribuohen ankthit duhet të përjashtohen, sipas kontekstit klinik, shkaqe të tjera si hipertiroidizmi, aritmitë, anemia, hipoglicemia, përdorimi i stimulantëve, kafeinës në sasi të mëdha, disa medikamente, substancat psikoaktive dhe sëmundjet psikiatrike të tjera.
Sedoxil nuk është trajtim ideal afatgjatë i ankthit
Kjo është një pikë shumë e rëndësishme.
Mexazolami mund të reduktojë shpejt simptomat e ankthit, por kjo nuk do të thotë se është zgjedhja e parë për trajtimin kronik të çrregullimeve të ankthit.
Në shumë çrregullime kronike të ankthit, trajtimi afatgjatë mbështetet më shumë në psikoterapi, veçanërisht terapinë kognitive-sjellore, dhe sipas diagnozës në medikamente të tjera si SSRI/SNRI.
Benzodiazepinat përdoren përgjithësisht për periudha të kufizuara për shkak të rrezikut të tolerancës dhe varësisë.
Për Sedoxil, informacioni zyrtar rekomandon që trajtimi të jetë sa më i shkurtër dhe, për ankthin, zakonisht të mos kalojë 8–12 javë duke përfshirë fazën e reduktimit gradual të dozës. Zgjatja përtej këtij intervali kërkon rivlerësim të specializuar.
Si përdoret Sedoxil 1 mg?
Doza duhet individualizuar sipas:
moshës, intensitetit të simptomave, përgjigjes ndaj trajtimit, sëmundjeve shoqëruese dhe medikamenteve të tjera që përdor pacienti.
Te të rriturit
Sipas informacionit zyrtar të produktit:
1–3 mg mexazolam në ditë, zakonisht të ndara në tre marrje.
Meqë çdo tabletë Sedoxil përmban 1 mg mexazolam, kjo korrespondon me një dozë totale ditore prej 1–3 tabletash, vetëm sipas skemës së përcaktuar nga mjeku.
Trajtimi duhet të fillojë me dozën më të ulët efektive.
Te të moshuarit
Doza ditore nuk duhet të kalojë:
1.5 mg në ditë.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme sepse pacientët e moshuar janë më të ndjeshëm ndaj:
përgjumjes, çrregullimeve të ekuilibrit, ataksisë, konfuzionit dhe rrëzimeve.
Te fëmijët
Sedoxil nuk është i destinuar për përdorim pediatrik sipas dokumentacionit zyrtar.
Çfarë ndodh nëse harrohet një dozë?
Sipas informacionit të produktit, nëse ka kaluar më shumë se rreth një orë nga koha e planifikuar e marrjes, doza e harruar nuk duhet kompensuar.
Nuk duhet marrë dozë e dyfishtë.
Pse Sedoxil nuk duhet ndërprerë papritur?
Pas përdorimit të vazhdueshëm të benzodiazepinave, sistemi nervor përshtatet me praninë e medikamentit.
Ndërprerja e papritur mund të shkaktojë:
- rikthim të fortë të ankthit;
- irritabilitet;
- pagjumësi;
- shqetësim;
- djersitje;
- dridhje;
- vështirësi përqendrimi.
Në varësi të dozës, kohëzgjatjes së përdorimit dhe predispozicionit individual, simptoma më të rënda të tërheqjes janë gjithashtu të mundshme.
Dokumentacioni zyrtar paralajmëron qartë se përdorimi i mexazolamit edhe në doza terapeutike mund të çojë në varësi fizike, ndërsa ndërprerja mund të shkaktojë fenomen “rebound” ose simptoma të privimit.
Prandaj, pas përdorimit të vazhdueshëm, ndërprerja zakonisht bëhet me reduktim gradual të dozës, të individualizuar nga mjeku.
Kundërindikacionet e Sedoxil
Sedoxil nuk duhet të përdoret te pacientët me:
Miastenia gravis
Benzodiazepinat mund të përkeqësojnë dobësinë muskulare.
Insuficiencë respiratore të rëndë
Efekti depresiv mbi sistemin nervor qendror mund të përkeqësojë ventilimin.
Sindromë të apnesë obstruktive të gjumit
Sedacioni dhe relaksimi muskular mund të përkeqësojnë episodet e apnesë.
Insuficiencë të rëndë hepatike
Rritet rreziku i akumulimit dhe efekteve neurologjike.
Hipersensibilitet ndaj mexazolamit ose benzodiazepinave. (bial.com)
Kujdes i veçantë te disa pacientë
Sedoxil duhet përdorur me kujdes te pacientët me:
sëmundje renale, hepatike, kardiake, çrregullime organike cerebrale ose histori të abuzimit me alkool apo substanca.
Historia e varësisë është veçanërisht e rëndësishme, sepse benzodiazepinat kanë potencial për përdorim problematik dhe varësi.
Sedoxil dhe alkooli: kombinim që duhet shmangur
Pacienti që përdor Sedoxil duhet të këshillohet të mos konsumojë alkool.
Alkooli dhe benzodiazepinat kanë efekt depresiv të kombinuar mbi sistemin nervor qendror.
Kombinimi mund të rrisë:
përgjumjen, marramendjen, çrregullimin e koordinimit, konfuzionin dhe depresionin respirator.
Rreziku bëhet veçanërisht i rëndësishëm në doza të larta ose kur përdoren njëkohësisht barna të tjera sedative. Dokumentacioni i Sedoxil e konsideron alkoolin një faktor të rëndësishëm edhe në mbidozimin e benzodiazepinave.
Ndërveprimet me medikamente të tjera
Ndërveprimi më i rëndësishëm është me substancat që depresojnë sistemin nervor qendror.
Efekti sedativ mund të shtohet kur Sedoxil kombinohet me:
- benzodiazepina të tjera;
- opioidë;
- hipnotikë;
- sedativë;
- disa antipsikotikë;
- disa antidepresivë sedativë;
- antihistaminikë sedativë;
- antiepileptikë me efekt depresiv mbi SNQ;
- anestetikë.
Sidomos kombinimi benzodiazepinë + opioid kërkon kujdes të madh për shkak të rrezikut të sedacionit të thellë dhe depresionit respirator.
Mexazolami metabolizohet në mënyrë të rëndësishme përmes sistemit CYP3A4, ndaj frenuesit ose induktorët e fortë të CYP3A4 mund të ndryshojnë ekspozimin ndaj tij ose metabolitëve aktivë.
Në praktikë, përpara përshkrimit duhet kontrolluar lista e plotë e medikamenteve të pacientit.
Efektet anësore të Sedoxil
Efektet anësore të benzodiazepinave shpesh lidhen drejtpërdrejt me efektin depresiv mbi sistemin nervor qendror.
Mund të shfaqen:
Përgjumje gjatë ditës
Është një nga efektet më karakteristike.
Marramendje dhe vertigo
Mund të jenë më të theksuara në fillim të trajtimit.
Dhimbje koke
Është raportuar gjatë përdorimit të mexazolamit.
Ataksi dhe çrregullim i koordinimit
Veçanërisht i rëndësishëm te të moshuarit për shkak të rrezikut të rrëzimit.
Dobësi muskulare
Mund të shfaqet si ndjesi lodhjeje ose pasigurie në ecje.
Gojë e thatë
Është raportuar ndër efektet jo të shpeshta.
Më rrallë janë përshkruar nauze, të vjella, shqetësime abdominale, diarre, ulje e libidos, hipotension, reaksione të mbindjeshmërisë dhe ndryshime laboratorike hepatike ose hematologjike.
Amnezia anterograde
Benzodiazepinat mund të shkaktojnë amnezi anterograde, domethënë pacienti mund të mos kujtojë ngjarje që kanë ndodhur pas marrjes së medikamentit.
Rreziku rritet me doza më të larta.
Në raste të caktuara kjo mund të shoqërohet me sjellje të pazakonta ose të papërshtatshme. (e-lactancia.org)
Reaksionet paradoksale
Edhe pse benzodiazepinat zakonisht qetësojnë, te një pjesë e vogël e pacientëve mund të ndodhë e kundërta.
Mund të shfaqen:
agjitacion, irritabilitet, agresivitet, ankth i shtuar, makthe, halucinacione ose sjellje e pazakontë.
Këto reaksione mund të jenë më të mundshme te të moshuarit.
Nëse shfaqen, trajtimi duhet rivlerësuar menjëherë.
Sedoxil dhe drejtimi i automjetit
Sedoxil mund të dëmtojë:
vigjilencën, kohën e reagimit, koordinimin, përqendrimin dhe aftësinë psikomotore.
Prandaj pacienti duhet paralajmëruar për drejtimin e automjetit dhe përdorimin e makinerive, veçanërisht në fillim të trajtimit, pas ndryshimit të dozës ose nëse ka përgjumje.
Ky rrezik rritet ndjeshëm kur përdoret alkool ose medikamente të tjera sedative.
Sedoxil në shtatzëni dhe gjatë ushqyerjes me gji
Përdorimi i benzodiazepinave në shtatzëni kërkon vlerësim individual të raportit përfitim–rrezik.
Veçanërisht përdorimi drejt fundit të shtatzënisë mund të ekspozojë të porsalindurin ndaj efekteve farmakologjike të benzodiazepinave ose simptomave të tërheqjes.
Prandaj një paciente që është shtatzënë, planifikon shtatzëni ose dyshon se mund të jetë shtatzënë duhet të konsultohet me mjekun përpara përdorimit ose ndërprerjes së mexazolamit.
Vendimi nuk duhet marrë në mënyrë të pavarur nga pacientja.
Mbidozimi me Sedoxil
Mbidozimi me benzodiazepina zakonisht shkakton depresion progresiv të sistemit nervor qendror.
Rastet më të lehta mund të paraqiten me:
përgjumje të theksuar, konfuzion dhe letargji.
Rastet më të rënda mund të shkaktojnë:
ataksi, hipotoni, hipotension, depresion respirator, humbje të vetëdijes dhe komë.
Mbidozimi bëhet shumë më i rrezikshëm kur Sedoxil është marrë së bashku me:
alkool, opioidë ose depresantë të tjerë të sistemit nervor qendror.
Çdo mbidozim i dyshuar kërkon vlerësim urgjent mjekësor.
A ka antidot për Sedoxil?
Po. Flumazenili është antagonist specifik i receptorëve benzodiazepinikë dhe mund të kundërshtojë disa nga efektet e benzodiazepinave.
Informacioni zyrtar i Sedoxil e përmend flumazenilin si një antidot potencialisht të dobishëm.
Por ekziston një pikë klinike shumë e rëndësishme:
Flumazenili nuk përdoret automatikisht në çdo mbidozim me benzodiazepina.
Te pacientët me përdorim kronik të benzodiazepinave ose në helmime të përziera, ai mund të precipitojë tërheqje akute dhe kriza konvulsive. Për këtë arsye përdorimi i tij vendoset vetëm në ambient spitalor dhe pas vlerësimit të kujdesshëm.
Trajtimi bazë i mbidozimit mbetet:
sigurimi i rrugëve të frymëmarrjes, monitorimi respirator dhe kardiovaskular dhe trajtimi mbështetës.
Kur duhet kërkuar ndihmë mjekësore urgjente?
Vlerësim urgjent nevojitet nëse pacienti që ka marrë Sedoxil zhvillon:
- përgjumje ekstreme ose nuk zgjohet normalisht;
- frymëmarrje të ngadalësuar ose të cekët;
- humbje të vetëdijes;
- hipotension të rëndësishëm;
- konfuzion të rëndë;
- ataksi të theksuar;
- reaksion alergjik;
- marrje të një sasie të madhe tabletash;
- kombinim me alkool ose opioidë.
Në Shqipëri, në situatë urgjente duhet kontaktuar 127 ose 112.
A krijon varësi Sedoxil?
Po, mund të krijojë.
Rreziku rritet me:
dozën, kohëzgjatjen e përdorimit, përdorimin e vazhdueshëm dhe historinë personale të varësisë nga substancat.
Varësia fizike mund të zhvillohet edhe kur medikamenti merret në dozë terapeutike.
Pikërisht për këtë arsye Sedoxil duhet përdorur në:
dozën më të ulët efektive, për kohën më të shkurtër të nevojshme.
Pyetje të shpeshta – FAQ
A është Sedoxil antidepresiv?
Jo. Sedoxil është benzodiazepinë anksiolitike, jo antidepresiv.
A mund të përdoret Sedoxil çdo ditë?
Mund të përshkruhet çdo ditë për një periudhë të kufizuar, por përdorimi kronik pa rivlerësim nuk rekomandohet për shkak të tolerancës, varësisë dhe simptomave të tërheqjes.
A shkakton përgjumje?
Po. Përgjumja, marramendja dhe reduktimi i vigjilencës janë efekte të njohura të benzodiazepinave.
A mund ta marr Sedoxil me alkool?
Jo. Alkooli duhet shmangur për shkak të rritjes së sedacionit dhe rrezikut të depresionit respirator.
A mund ta ndërpres pasi ndihem më mirë?
Jo papritur nëse është përdorur vazhdimisht. Doza zakonisht duhet reduktuar gradualisht sipas udhëzimit të mjekut.
Sa është doza e zakonshme?
Tek të rriturit, informacioni zyrtar përcakton mesatarisht 1–3 mg në ditë, zakonisht të ndara në tre marrje. Tek të moshuarit nuk duhet kaluar 1.5 mg/ditë.
A përdoret te fëmijët?
Jo. Sedoxil nuk është i destinuar për përdorim pediatrik sipas informacionit zyrtar të produktit.
Cili është antidoti?
Flumazenili është antagonist specifik i receptorëve benzodiazepinikë, por përdorimi i tij është spitalor dhe selektiv; nuk është i përshtatshëm për çdo helmim me benzodiazepina.
Përfundim
Sedoxil 1 mg përmban mexazolam, një benzodiazepinë me efekt anksiolitik. Mund të jetë efikas për kontrollin afatshkurtër të ankthit të rëndësishëm, por përfitimi duhet balancuar me rrezikun e sedacionit, dëmtimit të aftësive psikomotore, tolerancës, varësisë dhe simptomave të tërheqjes.
Përdorimi duhet të fillojë me dozën më të ulët të nevojshme dhe trajtimi të mbahet sa më i shkurtër. Alkooli duhet shmangur dhe kombinimet me opioidë ose sedativë të tjerë kërkojnë kujdes të veçantë.
Një pacient që e ka përdorur Sedoxil për një periudhë të konsiderueshme nuk duhet ta ndërpresë në mënyrë të menjëhershme pa plan mjekësor për reduktimin gradual të dozës.
Referenca
- BIAL. Sedoxil – Summary of Product Characteristics. Përmbajtja: mexazolam 1 mg, indikacionet, doza, kundërindikacionet dhe masat e sigurisë. (bial.com)
- BIAL. Sedoxil 1 mg – Patient Information Leaflet, versioni i informacionit për pacientin. (bial.com)
- Malta Medicines Authority. Sedoxil 1 mg Tablets – Product Information. (Medicines Authority)
- EMA. Mexazolam – nationally authorised medicinal products. (European Medicines Agency (EMA))
- Almeida D, et al. Mexazolam: clinical efficacy and tolerability in the treatment of anxiety. Neurol Ther. (PubMed)
- Studim farmakodinamik mbi metabolitin aktiv chlornordiazepam dhe receptorët GABA-A. (PubMed)
- Literatura mbi metabolizmin e mexazolamit përmes CYP3A4 dhe potencialin për ndërveprime farmakokinetike. (PubMed)
Disclaimer
Ky material është për informim dhe edukim mjekësor dhe nuk zëvendëson konsultën, ekzaminimin apo përshkrimin nga mjeku. Sedoxil është medikament me veprim në sistemin nervor qendror dhe mund të shkaktojë varësi. Doza, kohëzgjatja e trajtimit dhe mënyra e ndërprerjes duhet të përcaktohen individualisht nga mjeku. Në rast mbidozimi, çrregullimi të vetëdijes ose vështirësie në frymëmarrje kërkohet ndihmë urgjente mjekësore.
