Viagra njihet në të gjithë botën si një medikament për trajtimin e disfunksionit erektil. Por vitet e fundit, substanca e saj aktive, sildenafili, ka tërhequr vëmendjen edhe të studiuesve të kancerit.
Disa studime laboratorike, eksperimente te kafshët dhe analiza të të dhënave të pacientëve kanë sugjeruar se sildenafili dhe medikamentet e ngjashme mund të ndikojnë në sistemin imunitar, në rritjen e disa tumoreve dhe në procesin e përhapjes së qelizave kancerogjene.
Kjo ka bërë që në media të shfaqen tituj si:
“Viagra mund të pengojë metastazat e kancerit.”
Megjithatë, një titull i tillë duhet interpretuar me shumë kujdes.
Deri më sot, nuk është provuar se Viagra parandalon ose trajton metastazat te njerëzit. Rezultatet janë interesante dhe mund të hapin rrugën për trajtime të reja, por sildenafili nuk është aktualisht pjesë e trajtimit standard kundër kancerit.
Çfarë është Viagra dhe si vepron?
Viagra është emri tregtar më i njohur i medikamentit sildenafil.
Sildenafili bën pjesë në grupin e medikamenteve të quajtura inhibitorë të fosfodiesterazës tip 5, ose shkurt inhibitorë PDE5.
Në këtë grup përfshihen:
- sildenafil;
- tadalafil;
- vardenafil;
- avanafil.
Këto medikamente bllokojnë enzimën PDE5 dhe rrisin nivelin e një substance të quajtur cGMP. Kjo ndihmon në relaksimin e muskulaturës së lëmuar dhe në zgjerimin e enëve të gjakut.
Për këtë arsye, inhibitorët PDE5 përdoren kryesisht për:
- disfunksionin erektil;
- hipertensionin arterial pulmonar;
- në disa raste, simptomat e hiperplazisë beninje të prostatës.
Por PDE5 nuk gjendet vetëm në enët e gjakut. Aktiviteti i saj është evidentuar edhe në qeliza të ndryshme tumorale dhe në qelizat që përbëjnë mjedisin përreth tumorit. Kjo ka nxitur interesin për të studiuar nëse frenimi i saj mund të ndikojë në zhvillimin e kancerit.
Çfarë janë metastazat?
Metastazat formohen kur qelizat kancerogjene shkëputen nga tumori fillestar dhe përhapen në pjesë të tjera të trupit.
Ato mund të udhëtojnë nëpërmjet:
- gjakut;
- sistemit limfatik;
- hapësirave përreth organeve.
Për të formuar një metastazë, qelizat tumorale duhet të kalojnë disa pengesa. Ato duhet të largohen nga tumori fillestar, të hyjnë në qarkullim, të mbijetojnë gjatë udhëtimit dhe më pas të vendosen e të shumohen në një organ tjetër.
Sistemi imunitar, veçanërisht limfocitet T dhe qelizat natural killer — NK, mund të njohë dhe të shkatërrojë një pjesë të këtyre qelizave.
Megjithatë, disa tumore krijojnë një mjedis që frenon përgjigjen imunitare. Pikërisht këtu mendohet se inhibitorët PDE5 mund të kenë një rol të mundshëm.
Studimi suedez mbi kancerin kolorektal
Një nga studimet më të diskutuara u publikua në vitin 2020 në revistën shkencore Nature Communications.
Studiuesit analizuan të dhënat e regjistrave kombëtarë suedezë për 12 465 burra me kancer kolorektal në stadet I–III.
Nga këta pacientë:
- 1 136 kishin përdorur inhibitorë PDE5 pas diagnostikimit;
- 11 329 nuk i kishin përdorur këto medikamente.
Në grupin e inhibitorëve PDE5 përfshiheshin medikamente si:
- sildenafili;
- tadalafili;
- vardenafili.
Rezultatet treguan se përdorimi i këtyre medikamenteve pas diagnostikimit lidhej statistikisht me:
- rreth 18% rrezik relativisht më të ulët të vdekjes nga kanceri kolorektal;
- rreth 15% rrezik relativisht më të ulët të zhvillimit të metastazave;
- rreth 17% rrezik relativisht më të ulët të metastazave në organe të largëta.
Për metastazat, raporti i rregulluar i rrezikut ishte HR 0,85, me interval besimi 95% nga 0,74 në 0,98.
Kjo do të thotë se gjatë periudhës së ndjekjes, pacientët që kishin përdorur inhibitorë PDE5 kishin një normë rreth 15% më të ulët të metastazave krahasuar me pacientët që nuk i kishin përdorur.
Megjithatë, studimi tregoi një lidhje statistikore, jo një provë të drejtpërdrejtë se medikamenti e shkaktoi uljen e metastazave.
Çfarë u vu re pas operacionit?
Një nga gjetjet më interesante ishte se lidhja e mundshme mbrojtëse dukej më e fortë te pacientët që kishin kryer operacion të hapur për kancerin kolorektal.
Në këtë grup, përdorimi i inhibitorëve PDE5 pas operacionit u shoqërua me:
- rreth 31% rrezik relativisht më të ulët të vdekjes nga kanceri kolorektal;
- rreth 26% rrezik relativisht më të ulët të metastazave në analizën kryesore;
- rezultate edhe më të forta në disa analiza shtesë.
Te pacientët që nuk kishin kryer kirurgji të hapur, nuk u vu re një lidhje statistikisht e rëndësishme.
Studiuesit ngritën hipotezën se efekti mund të lidhej me ndryshimet e sistemit imunitar pas operacionit.
Kirurgjia është shpesh e domosdoshme për trajtimin e kancerit. Megjithatë, një ndërhyrje e madhe kirurgjikale shkakton një përgjigje të fortë stresi dhe inflamacioni në organizëm.
Për një periudhë të shkurtër pas operacionit mund të ndodhë:
- dobësim i përkohshëm i aktivitetit të qelizave NK;
- frenim i limfociteve T;
- shtim i qelizave që frenojnë sistemin imunitar;
- krijim i një mjedisi që mund të favorizojë mbijetesën e qelizave tumorale të mbetura.
Kjo nuk do të thotë se operacioni “përhap kancerin”. Kirurgjia mbetet një nga trajtimet më të rëndësishme dhe shpesh kuruese për tumoret solide.
Çështja është nëse sistemi imunitar mund të mbështetet më mirë gjatë periudhës rreth operacionit.
ALT: Ndryshimet e sistemit imunitar pas operacionit të kancerit
Si mund të ndikojë sildenafili në sistemin imunitar?
Një nga mekanizmat e propozuar lidhet me qelizat e quajtura:
Myeloid-derived suppressor cells — MDSC.
Këto janë qeliza që mund të frenojnë sistemin imunitar. Në shumë lloje kanceri dhe pas ndërhyrjeve kirurgjikale, numri ose aktiviteti i tyre mund të rritet.
MDSC-të mund të dobësojnë funksionin e:
- qelizave NK;
- limfociteve T citotoksike;
- qelizave të tjera që luftojnë tumorin.
Sildenafili mund të rrisë nivelin e cGMP-së brenda këtyre qelizave dhe të zvogëlojë disa prej mekanizmave të tyre frenues.
Në teori, kjo mund t’i lejojë qelizat NK dhe limfocitet T të funksionojnë më mirë kundër qelizave tumorale.
Një studim eksperimental i publikuar në vitin 2018 tregoi se frenimi i PDE5 reduktoi metastazat pas operacionit në modele shtazore. Studiuesit raportuan se sildenafili ndikonte te MDSC-të e shkaktuara nga kirurgjia dhe ndihmonte në rikthimin e aktivitetit të qelizave NK.
Në pjesën laboratorike të studimit u përdorën edhe mostra nga pacientë që kishin kryer kirurgji për kancer. Sildenafili zvogëloi në laborator frenimin e qelizave NK nga MDSC-të postoperative.
Kjo është një gjetje biologjikisht e rëndësishme, por ende nuk provon se dhënia e sildenafilit pas operacionit parandalon metastazat te njerëzit.
Çfarë tregoi studimi i vitit 2025 për kancerin e stomakut?
Në vitin 2025 u publikua në Communications Biology një studim që analizoi sildenafilin në lidhje me kancerin e stomakut.
Studiuesit përdorën disa metoda:
- kultura të qelizave të kancerit të stomakut;
- organoide të krijuara nga indet e pacientëve;
- modele tumorale te kafshët;
- të dhëna nga një grup pacientësh suedezë.
Organoidet janë struktura tredimensionale të rritura në laborator, të cilat imitojnë disa karakteristika të tumorit të vërtetë.
Në eksperimentet laboratorike, sildenafili frenoi rritjen e qelizave tumorale duke ndikuar në një zinxhir sinjalizimi që përfshinte:
- PDE5;
- PKG;
- proteinën c-MYC;
- interleukinën 6 — IL-6;
- rrugën JAK/STAT3.
Proteina c-MYC dhe rruga IL-6/JAK/STAT3 mund të ndihmojnë në rritjen, mbijetesën dhe përhapjen e disa tumoreve.
Studiuesit raportuan se sildenafili favorizonte degradimin e proteinës c-MYC dhe ulte aktivitetin e sinjalizimit IL-6/JAK/STAT3.
Në pjesën vëzhguese të studimit, përdorimi i inhibitorëve PDE5 pas diagnostikimit u shoqërua me vdekshmëri më të ulët nga kanceri i stomakut.
Raporti i rrezikut ishte HR 0,66, me interval besimi 95% nga 0,47 në 0,92.
Edhe këtu duhet theksuar se një lidhje statistikore nuk provon se sildenafili e shkaktoi përmirësimin e mbijetesës.
A do të thotë kjo se Viagra ndalon metastazat?
Jo.
Deri më sot, nuk mund të thuhet se Viagra ndalon metastazat ose përmirëson mbijetesën e pacientëve me kancer.
Studimet ekzistuese kanë treguar:
- efekte mbi qelizat tumorale në laborator;
- ndikim mbi sistemin imunitar në eksperimente;
- ulje të metastazave në disa modele me kafshë;
- lidhje statistikore me rezultate më të mira në disa grupe pacientësh.
Por ende mungojnë prova klinike të mëdha, të randomizuara dhe të kontrolluara, ku pacientët të ndahen në mënyrë rastësore për të marrë sildenafil ose placebo.
Vetëm studime të tilla mund të tregojnë me besueshmëri:
- nëse sildenafili e ul vërtet rrezikun e metastazave;
- cilët pacientë mund të përfitojnë;
- në cilat lloje kanceri mund të jetë efektiv;
- cila duhet të jetë doza;
- kur duhet të fillohet;
- sa duhet të zgjasë trajtimi;
- nëse është i sigurt me kimioterapinë, imunoterapinë ose radioterapinë.
Pse studimet vëzhguese kanë kufizime?
Studimi suedez për kancerin kolorektal dhe pjesa klinike e studimit për kancerin e stomakut ishin studime vëzhguese.
Kjo do të thotë se studiuesit analizuan atë që kishte ndodhur te pacientët, pa vendosur paraprakisht se kush do ta merrte medikamentin.
Pacientët që përdorin sildenafil mund të ndryshojnë nga pacientët që nuk e përdorin atë.
Për shembull, ata mund të jenë:
- më të rinj;
- më aktivë fizikisht;
- me shëndet më të mirë kardiovaskular;
- me më pak sëmundje shoqëruese;
- më të prirur për të kërkuar kujdes shëndetësor;
- me status ekonomik ose arsimor të ndryshëm.
Studiuesit përpiqen t’i korrigjojnë statistikisht këto diferenca, por nuk mund të përjashtojnë çdo faktor të mundshëm.
Ekziston edhe mundësia e asaj që quhet healthy-user bias.
Kjo do të thotë se personat që marrin një medikament të caktuar mund të jenë përgjithësisht më të shëndetshëm ose të kenë sjellje më të favorshme shëndetësore sesa personat që nuk e marrin.
Për këtë arsye:
Lidhja statistikore nuk është e barabartë me shkakun.
Po melanoma dhe kanceret e tjera?
Efekti i inhibitorëve PDE5 mund të mos jetë i njëjtë në çdo lloj kanceri.
Në disa studime epidemiologjike është diskutuar një lidhje e mundshme ndërmjet përdorimit të inhibitorëve PDE5 dhe melanomës. Megjithatë, rezultatet nuk kanë provuar se sildenafili shkakton melanomë.
Një problem i rëndësishëm është se ekspozimi në diell, ngjyra e lëkurës, stili i jetesës dhe statusi ekonomik mund të ndikojnë në rezultatet e këtyre analizave.
Studime më të reja gjenetike dhe epidemiologjike kanë raportuar rezultate të ndryshme sipas llojit të kancerit. Një analizë e randomizimit mendelian e vitit 2025 sugjeroi lidhje të mundshme ndërmjet frenimit gjenetik të PDE5 dhe rrezikut më të ulët të kancerit kolorektal dhe gastrik, por autorët theksuan se marrëdhënia shkakësore dhe përdorimi klinik mbeten të pasigurta.
Prandaj, nuk është e saktë të thuhet se Viagra është një medikament “kundër të gjitha kancereve”.
A mund ta përdorë sildenafilin një pacient me kancer?
Një pacient me kancer mund ta përdorë sildenafilin për një indikacion të miratuar, si disfunksioni erektil, vetëm pasi të jetë vlerësuar nga mjeku.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme te pacientët që:
- kanë sëmundje të zemrës;
- marrin barna për tensionin arterial;
- përdorin nitrate;
- kanë insuficiencë renale ose hepatike;
- marrin terapi onkologjike;
- kanë presion të ulët të gjakut;
- kanë pasur infarkt ose insult të fundit.
Sildenafili nuk duhet të fillohet me qëllim parandalimin e metastazave.
Një përdorim i tillë do të ishte:
- jashtë indikacionit të miratuar;
- pa dozë të përcaktuar për kancerin;
- pa kohëzgjatje të përcaktuar;
- pa prova të mjaftueshme për përfitim;
- me rrezik për ndërveprime dhe efekte anësore.
Kur sildenafili është i kundërindikuar?
Sildenafili nuk duhet të përdoret së bashku me nitrate, si:
- nitroglicerina;
- izosorbid mononitrati;
- izosorbid dinitrati.
Kombinimi mund të shkaktojë një ulje të rëndë dhe potencialisht të rrezikshme të tensionit arterial.
Ai nuk duhet të kombinohet as me riociguat, një medikament që përdoret për disa forma të hipertensionit pulmonar.
Kujdes kërkohet edhe te pacientët që marrin:
- alfa-bllokues;
- inhibitorë të fuqishëm të CYP3A4;
- disa antimykotikë;
- disa antibiotikë makrolidë;
- disa antivirale;
- medikamente të shumta antihipertensive.
Efektet anësore të mundshme
Efektet anësore më të zakonshme të sildenafilit përfshijnë:
- dhimbje koke;
- skuqje të fytyrës;
- bllokim të hundëve;
- dispepsi;
- marramendje;
- nauze;
- ndryshime të përkohshme të shikimit;
- ulje të tensionit arterial.
Ndihma mjekësore duhet kërkuar menjëherë në rast të:
- dhimbjes së fortë të kraharorit;
- humbjes së papritur të shikimit;
- humbjes së papritur të dëgjimit;
- të fikëtit;
- reaksionit të rëndë alergjik;
- ereksionit të zgjatur dhe të dhimbshëm.
Çfarë duhet të studiohet më tej?
Interesi shkencor për sildenafilin lidhet me konceptin e ripërdorimit të medikamenteve.
Kjo nënkupton studimin e një medikamenti të njohur për një sëmundje tjetër nga ajo për të cilën është miratuar fillimisht.
Avantazhi është se për sildenafilin njihen tashmë:
- mënyra e përthithjes;
- metabolizmi;
- efektet anësore;
- ndërveprimet;
- një pjesë e mirë e profilit të sigurisë.
Megjithatë, përdorimi në onkologji kërkon përgjigje për pyetje të reja.
Studimet e ardhshme duhet të përcaktojnë:
- Në cilat lloje kanceri mund të ketë efekt?
- A ndikon në metastaza apo vetëm në rritjen e tumorit?
- A duhet të përdoret para apo pas operacionit?
- Cila është doza e përshtatshme?
- A mund të kombinohet me imunoterapinë?
- A rrit ndjeshmërinë ndaj kimioterapisë?
- Cilët biomarkues tregojnë se një pacient mund të përfitojë?
- A përmirëson mbijetesën e përgjithshme?
- Cilat janë rreziqet te pacientët me sëmundje kardiovaskulare?
- A ndryshon efekti ndërmjet llojeve të ndryshme të tumorit?
Përfundimi
Sildenafili është një medikament interesant për kërkimin onkologjik, por jo një trajtim i provuar kundër kancerit.
Studimi suedez me 12 465 burra me kancer kolorektal tregoi se përdorimi i inhibitorëve PDE5 pas diagnozës lidhej me rrezik relativisht më të ulët të metastazave dhe vdekjes nga kanceri.
Efekti dukej më i fortë te pacientët që kishin kryer kirurgji të hapur.
Studimet eksperimentale sugjerojnë se sildenafili mund të zvogëlojë frenimin e sistemit imunitar pas operacionit dhe të ndihmojë qelizat NK të luftojnë qelizat tumorale.
Një studim i vitit 2025 raportoi gjithashtu efekte premtuese në modele laboratorike të kancerit të stomakut.
Megjithatë:
Viagra nuk është e miratuar për parandalimin ose trajtimin e metastazave.
Pacientët me kancer nuk duhet ta përdorin sildenafilin me këtë qëllim jashtë një studimi klinik.
Titulli i drejtë shkencor nuk është:
“Viagra ndalon metastazat.”
Por:
“Sildenafili po studiohet si një terapi e mundshme ndihmëse kundër përparimit të disa llojeve të kancerit.”
Pyetje të shpeshta
1. A e shëron Viagra kancerin?
Jo. Nuk ka prova që Viagra shëron kancerin.
2. A mund të ndalojë sildenafili metastazat?
Studimet laboratorike dhe ato me kafshë kanë treguar rezultate interesante. Disa studime vëzhguese te pacientët kanë gjetur lidhje me më pak metastaza, por kjo nuk është konfirmuar në prova klinike të randomizuara.
3. Në cilin lloj kanceri është studiuar më shumë?
Të dhënat njerëzore më të diskutuara lidhen me kancerin kolorektal dhe kancerin e stomakut.
4. A ishte studimi suedez vetëm për Viagra-n?
Jo. Studimi analizoi grupin e inhibitorëve PDE5, ku përfshiheshin sildenafili, tadalafili dhe vardenafili.
5. Sa pacientë përfshiu studimi për kancerin kolorektal?
Studimi përfshiu 12 465 burra me kancer kolorektal në stadet I–III.
6. Çfarë do të thotë HR 0,85?
Do të thotë se gjatë ndjekjes, grupi i ekspozuar kishte rreth 15% rrezik relativisht më të ulët të ngjarjes së analizuar. Nuk do të thotë se medikamenti parandalon metastazat te 15 nga çdo 100 pacientë.
7. Pse rezultati ishte më i fortë pas operacionit?
Një mundësi është se sildenafili ndikon te qelizat imunosupresive që shtohen pas kirurgjisë dhe ndihmon në rikthimin e aktivitetit të qelizave NK. Kjo mbetet një hipotezë që kërkon prova klinike.
8. A duhet të marrë sildenafil një pacient pas operacionit të kancerit?
Jo për parandalimin e metastazave jashtë një studimi klinik. Nuk ekziston një protokoll i miratuar për këtë përdorim.
9. A mund ta përdorë një pacient me kancer për disfunksion erektil?
Në shumë raste mundet, por vetëm pas vlerësimit të mjekut, sidomos nëse ka sëmundje të zemrës ose merr terapi të tjera.
10. A mund të përdoret me nitroglicerinën?
Jo. Kombinimi me nitratet mund të shkaktojë hipotension të rëndë dhe është i kundërindikuar.
11. A mund të zëvendësojë sildenafili kimioterapinë?
Jo. Sildenafili nuk duhet të zëvendësojë kirurgjinë, kimioterapinë, radioterapinë, terapinë e synuar ose imunoterapinë.
12. A është Viagra një terapi eksperimentale kundër kancerit?
Sildenafili po studiohet si kandidat për ripërdorim në onkologji, por nuk është ende një terapi e provuar ose e miratuar kundër kancerit.
Disclaimer mjekësor
Ky artikull ka qëllim vetëm informues dhe edukativ. Ai nuk zëvendëson konsultën, diagnostikimin ose trajtimin nga një mjek apo specialist onkolog.
Sildenafili dhe inhibitorët e tjerë PDE5 nuk janë të miratuar për trajtimin ose parandalimin e metastazave të kancerit.
Pacientët nuk duhet të fillojnë, ndërpresin ose ndryshojnë asnjë medikament pa u konsultuar me mjekun që ndjek trajtimin e tyre.
Pacientët që marrin nitrate, riociguat ose medikamente të caktuara kardiovaskulare nuk duhet të përdorin sildenafil pa vlerësim mjekësor, për shkak të rrezikut të uljes së rëndë të tensionit arterial.
Referencat shkencore
- Huang W, Sundquist J, Sundquist K, Ji J. Phosphodiesterase-5 inhibitors use and risk for mortality and metastases among male patients with colorectal cancer. Nature Communications. 2020;11:3191. doi:10.1038/s41467-020-17028-4.
- Tai LH, et al. Phosphodiesterase-5 inhibition reduces postoperative metastatic disease by targeting surgery-induced myeloid-derived suppressor cell-dependent inhibition of Natural Killer cell cytotoxicity. OncoImmunology. 2018;7(6):e1431082. PMID: 29872554.
- Zhang Z, Huang W, Liu H, et al. Repurposing of phosphodiesterase-5 inhibitor sildenafil as a therapeutic agent to prevent gastric cancer growth through suppressing c-MYC stability for IL-6 transcription. Communications Biology. 2025. doi:10.1038/s42003-025-07519-9.
- Tang K, et al. Genetically proxied inhibition of phosphodiesterase-5 and risk of multiple cancers: a Mendelian randomisation study. Scientific Reports. 2025.
- Li K, Shi H, Zhang B, et al. Myeloid-derived suppressor cells as immunosuppressive regulators and therapeutic targets in cancer. Signal Transduction and Targeted Therapy. 2021;6:362.
- Haider M, et al. The potential role of sildenafil in cancer management through EPR augmentation. Journal of Personalized Medicine. 2021;11(6):585.
- Klutzny S, Anurin A, Nicke B, et al. PDE5 inhibition eliminates cancer stem cells via induction of PKA signaling. Cell Death & Disease. 2018;9:192.
- Huang W, et al. Use of phosphodiesterase 5 inhibitors is associated with lower risk of colorectal cancer in men with benign colorectal neoplasms. Gastroenterology. 2019–2020.
- Zhang Z, et al. PDE5 inhibitors against cancer via mediating immune cells in the tumor microenvironment. ImmunoMedicine. 2024.
- Cruz-Burgos M, et al. New approaches in oncology for repositioning drugs: the case of PDE5 inhibitors. Frontiers in Oncology. 2021;11:627229.
