Rënia e flokëve mund të jetë shqetësuese, veçanërisht kur papritur fillojmë të shohim shumë më tepër flokë në dush, në jastëk apo në furçë. Një nga shkaqet më të zakonshme të kësaj forme të rënies së flokëve është efluviumi telogjen, i njohur në terminologjinë mjekësore si telogen effluvium.
Efluviumi telogjen është një formë e rënies difuze dhe jo-cikatriciale të flokëve, në të cilën një numër i madh folikulash kalojnë më herët se normalisht nga faza aktive e rritjes në fazën e pushimit. Pas disa muajsh, këto fije bien pothuajse në të njëjtën periudhë.
Lajmi i mirë është se, në pjesën më të madhe të rasteve, folikuli i flokut nuk është shkatërruar dhe flokët mund të rriten përsëri pasi të identifikohet dhe korrigjohet faktori shkaktar.
Çfarë është efluviumi telogjen?
Efluviumi telogjen është një rënie e shtuar, zakonisht e përkohshme, e flokëve, që ndodh kur një numër më i madh se normalja i folikulave kalon në fazën telogjene të ciklit të flokut.
Në një skalp të shëndetshëm, pjesa më e madhe e flokëve ndodhen në fazën aktive të rritjes. Vetëm një pjesë relativisht e vogël ndodhet në fazën e pushimit.
Normalisht mund të humbasim afërsisht 50–100 fije flokësh në ditë pa pasur ndonjë patologji. Në efluviumin telogjen, rënia bëhet dukshëm më e madhe dhe pacienti mund të vërejë grumbuj flokësh gjatë larjes ose krehjes.
Si funksionon cikli normal i flokut?
Çdo folikul flokësh kalon nëpër faza të përsëritura të rritjes, tranzicionit, pushimit dhe rënies. Efluviumi telogjen shfaqet kur ky ekuilibër ndryshon.
Cikli përfshin kryesisht:
Faza anagjene
Është faza aktive e rritjes.
Në skalpin normal, shumica e folikulave ndodhen në këtë fazë dhe flokët vazhdojnë të zgjaten për vite.
Faza katagjene
Është një fazë e shkurtër kalimtare gjatë së cilës aktiviteti i folikulit reduktohet.
Faza telogjene
Folikuli hyn në pushim. Në fund, fija e vjetër shkëputet dhe një fije e re fillon të rritet.
Në efluviumin telogjen, një stres fiziologjik, hormonal, metabolik ose psikologjik mund të bëjë që shumë folikula të kalojnë pothuajse njëkohësisht në telogen.
Rënia e dukshme zakonisht nuk ndodh menjëherë, por rreth 2–4 muaj pas faktorit shkaktar.
Cilat janë shkaqet më të zakonshme të efluviumit telogjen?
Efluviumi telogjen zakonisht është përgjigje e organizmit ndaj një faktori që ka ndodhur disa muaj më parë. Për këtë arsye, anamneza duhet të shkojë të paktën 2–4 muaj pas në kohë.
Shkaktarët kryesorë përfshijnë:
- temperaturë të lartë;
- infeksione të rënda;
- ndërhyrje kirurgjikale;
- trauma fizike;
- lindje;
- humbje të shpejtë në peshë;
- dieta shumë restriktive;
- marrje të pamjaftueshme proteinash;
- mungesë hekuri;
- çrregullime të tiroides;
- stres të rëndë psikologjik;
- sëmundje sistemike;
- ndryshime të rëndësishme hormonale;
- disa medikamente.
Lindja është një shembull klasik. Pas ndryshimeve hormonale të shtatzënisë, një numër më i madh flokësh mund të hyjë në fazën telogjene dhe rënia të bëhet e dukshme disa muaj pas lindjes.
Po kështu, një sëmundje me temperaturë të lartë, një operacion apo një periudhë e rëndë stresi mund të shfaqë pasojën në flokë vetëm disa muaj më vonë.
Si manifestohet efluviumi telogjen?
Shenja karakteristike është rritja e papritur e sasisë së flokëve që bien, ndërsa skalpi zakonisht duket normal dhe nuk ka zona të mirëpërcaktuara pa flokë.
Pacienti mund të raportojë:
- shumë flokë në dush;
- flokë në jastëk;
- rritje të dukshme të flokëve në furçë;
- rënie gjatë kalimit të dorës nëpër flokë;
- ulje të volumit të flokëve;
- hollim të përgjithshëm të tyre.
Rënia është zakonisht difuze, pra nuk kufizohet në një zonë specifike.
Në efluviumin telogjen tipik nuk presim:
- cikatrice të skalpit;
- inflamacion të rëndë;
- pllaka krejtësisht tullace;
- humbje të pakthyeshme të folikulave.
Skalpi zakonisht ruan pamjen normale.
Sa kohë pas stresit fillojnë të bien flokët?
Një vonesë prej disa muajsh ndërmjet shkaktarit dhe fillimit të rënies është një nga karakteristikat më të rëndësishme diagnostike të efluviumit telogjen.
Pacienti shpesh thotë:
“Por tani ndihem mirë. Pse po më bien flokët?”
Në të vërtetë, shkaktari mund të ketë ndodhur shumë më herët.
Për shembull:
Janar: temperaturë e lartë ose infeksion
Shkurt: pacienti shërohet
Mars–Prill: fillon rënia e flokëve
Kjo lidhje kohore mund të ndihmojë shumë në vendosjen e diagnozës.
Efluvium akut apo kronik?
Efluviumi telogjen akut zgjat zakonisht më pak se gjashtë muaj, ndërsa forma kronike karakterizohet nga rënie që vazhdon ose përsëritet për më shumë se gjashtë muaj.
Në formën akute zakonisht mund të identifikohet një shkaktar.
Forma kronike mund të jetë më e vështirë për t’u vlerësuar dhe kërkon përjashtimin e patologjive të tjera.
Efluviumi kronik është raportuar më shpesh te gratë e rritura dhe mund të paraqitet me periudha të përsëritura të rënies së flokëve, ndërkohë që densiteti total mund të mbetet relativisht i mirë.
Si diagnostikohet efluviumi telogjen?
Diagnoza është kryesisht klinike dhe bazohet te anamneza, modeli i rënies së flokëve dhe ekzaminimi dermatologjik.
Pyetjet kryesore janë:
A ka pasur pacienti 2–4 muaj më parë:
- sëmundje me temperaturë?
- operacion?
- lindje?
- stres të rëndë?
- humbje të shpejtë peshe?
- ndryshim diete?
- fillim ose ndërprerje medikamentesh?
- çrregullime të menstruacioneve?
- simptoma të sëmundjes së tiroides?
Mund të përdoret edhe hair pull test.
Trikoskopia ndihmon për të dalluar efluviumin telogjen nga alopecia androgenetike dhe patologjitë e tjera.
Biopsia e skalpit nevojitet rrallë dhe rezervohet për raste të paqarta.
Çfarë analizash duhen bërë në efluviumin telogjen?
Nuk ekziston një paketë universale analizash për çdo pacient. Ekzaminimet duhet të orientohen nga anamneza, ekzaminimi dhe dyshimi klinik.
Në praktikë mund të konsiderohen:
Hemograma e plotë
Ndihmon në identifikimin e anemisë.
Ferritina dhe statusi i hekurit
Deficiti i hekurit duhet kërkuar veçanërisht kur ka histori menstruacionesh të bollshme, dietë të varfër, humbje gjaku ose simptoma të anemisë.
Studimet kanë gjetur lidhje ndërmjet ferritinës së ulët dhe efluviumit telogjen, megjithëse interpretimi duhet bërë në kontekst klinik.
TSH ± FT4
Çrregullimet e tiroides mund të shoqërohen me rënie difuze të flokëve. Për interpretimin e tyre, shih: Analizat e tiroides: cilat duhen bërë dhe si interpretohen.
Vitaminat dhe elementët gjurmë
B12, folati, vitamina D, zinku ose analiza të tjera nuk duhet domosdoshmërisht t’i kërkohen çdo pacienti.
Ato mund të jenë të arsyeshme kur anamneza sugjeron deficit ushqimor, kequshqyerje, dietë restriktive ose faktorë të tjerë rreziku.
Një studim i vitit 2024 theksoi se deficitet ushqyese nuk janë universale te pacientët me efluvium telogjen dhe rekomandoi një qasje të individualizuar, në vend të testimit dhe suplementimit indiscriminues.
Cilat diagnoza duhet të përjashtohen?
Rënia difuze e flokëve nuk duhet quajtur automatikisht efluvium telogjen.
Diagnozat diferenciale kryesore janë:
Alopecia androgenetike
Ka zakonisht progresion më gradual.
Te femrat mund të shihet zgjerim progresiv i vijës qendrore të flokëve dhe reduktim i densitetit në vertex. Më gjerësisht për këtë temë: Rënia e flokëve te femrat – udhërrëfyes i plotë mjekësor.
Efluviumi telogjen, përkundrazi, paraqitet më shpesh me rënie të shpejtë dhe difuze.
Alopecia areata difuze
Mund të imitojë rënien difuze dhe duhet menduar veçanërisht kur ekzaminimi ose trikoskopia janë jo tipike.
Efluviumi anagjen (anagen effluvium)
Rënia ndodh gjatë fazës aktive të rritjes.
Shihet klasikisht pas kimioterapisë ose ekspozimeve që ndërpresin proliferimin e qelizave të folikulit dhe zakonisht është më dramatike.
Alopecitë cikatriciale
Duhet të mendohen kur ka humbje të hapjeve folikulare, eritemë, skuama, dhimbje ose cikatrice.
Këto kërkojnë vlerësim dermatologjik. Te fëmijët, rënia në pllaka me skuama duhet të ngrejë dyshimin edhe për tinea capitis.
🎥 Shikoni videon: Dr Erion Hamiti shpjegon në pak minuta pse bien flokët, çfarë analizash duhen bërë dhe si trajtohet efluviumi telogjen.
Si trajtohet efluviumi telogjen?
Trajtimi më i rëndësishëm nuk është një shampo apo suplement specifik, por identifikimi dhe korrigjimi i faktorit shkaktar.
Në shumë raste, efluviumi akut është vetëkufizues.
1. Korrigjimi i shkakut
Trajtohen:
- mungesa e hekurit kur është e dokumentuar;
- patologjitë e tiroides;
- mungesat ushqyese;
- dietat shumë restriktive;
- sëmundjet sistemike;
- faktorët e vazhdueshëm të stresit fiziologjik.
2. Ushqyerja
Dieta duhet të sigurojë:
- proteina të mjaftueshme;
- hekur;
- zink;
- vitamina;
- fruta dhe perime;
- energji të mjaftueshme ditore.
Dietat ekstreme për dobësim janë një shkaktar i rëndësishëm që shpesh nënvlerësohet.
3. Kujdesi me flokët
Rekomandohet:
- shmangia e tërheqjes së fortë të flokëve;
- shmangia e furçimit agresiv;
- reduktimi i procedurave traumatizuese;
- përdorimi i kujdesshëm i nxehtësisë.
Krehja normale nuk e shkakton efluviumin; zakonisht vetëm largon flokët që tashmë kanë hyrë në fazën e rënies.
A ndihmon minoxidil?
Minoxidili mund të përdoret në disa pacientë të përzgjedhur, por nuk është domosdoshmërisht i nevojshëm në efluviumin akut klasik dhe nuk zëvendëson trajtimin e shkakut.
Efluviumi telogjen zakonisht përmirësohet spontanisht pasi eliminohet shkaktari.
Një studim i vogël i hapur me vetëm 12 pacientë, i publikuar në vitin 2025, raportoi rezultate potencialisht pozitive me minoxidil 5% topik, por autorët theksuan kufizimet e rëndësishme të provave dhe mungesën e një grupi kontrolli. Prandaj nuk duhet interpretuar si provë përfundimtare se çdo pacient me efluvium ka nevojë për minoxidil.
Nëse bashkëekziston alopecia androgenetike, indikacioni për minoxidil mund të jetë më i fortë.
A duhet marrë biotinë për rënien e flokëve?
Jo automatikisht.
Një nga gabimet më të zakonshme është fillimi i shumë vitaminave dhe suplementeve sapo fillon rënia e flokëve.
Suplementimi duhet të drejtohet sipas gjendjes klinike dhe deficiteve të dokumentuara ose të dyshuara.
Doza të larta të disa suplementeve mund të jenë të panevojshme dhe disa mund të interferojnë edhe me analiza laboratorike.
Sa kohë duhet që flokët të rikthehen?
Rënia mund të vazhdojë disa muaj edhe pasi faktori shkaktar është korrigjuar, sepse cikli biologjik i folikulit nuk ndryshon menjëherë.
Në efluviumin akut:
- rënia zakonisht fillon disa muaj pas shkaktarit;
- me eliminimin e shkakut, rënia gradualisht reduktohet;
- mund të shfaqen flokë të rinj të shkurtër;
- densiteti përmirësohet gradualisht gjatë muajve vijues.
American Academy of Dermatology raporton se pas eliminimit të stresorit, flokët shpesh rikthejnë plotësinë e tyre normale brenda rreth 6–9 muajve.
Kjo nuk do të thotë se çdo pacient rikuperohet në të njëjtën kohë.
Cilat janë shenjat alarmuese?
Efluviumi telogjen zakonisht nuk është urgjencë, por disa situata kërkojnë vlerësim më të thelluar.
Red flags
Kërkohet konsultë dermatologjike kur:
- krijohen pllaka të qarta pa flokë;
- skalpi është i skuqur, i dhimbshëm ose me skuama;
- humbasin hapjet folikulare;
- ka cikatrice;
- ka kruarje ose djegie të fortë;
- bien edhe vetullat ose qerpikët në mënyrë të rëndësishme;
- rënia vazhdon më shumë se gjashtë muaj;
- ka humbje të konsiderueshme peshe;
- ka shenja anemie;
- ka simptoma të tiroides;
- ka çrregullime menstruale ose hiperandrogjenizëm;
- rënia është shumë e shpejtë dhe masive;
- ekziston dyshimi për sëmundje sistemike.
Efluviumi telogjen apo alopecia androgenetike?
| Karakteristika | Efluvium telogjen | Alopecia androgenetike |
|---|---|---|
| Fillimi | Relativisht i shpejtë | Gradual |
| Rënia | E shtuar, difuze | Hollim progresiv |
| Shkaktar | Shpesh 2–4 muaj më parë | Predispozicion gjenetik/hormonal |
| Skalpi | Zakonisht normal | Miniaturizim progresiv |
| Rikthimi | Shpesh i mirë | Mund të jetë progresive |
| Trikoskopia | Ndihmon diagnostikën | Miniaturizim/variacion diametri |
Të dyja gjendjet mund të bashkëekzistojnë.
Në fakt, një episod efluviumi mund ta bëjë më të dukshme një alopeci androgenetike që më parë ishte e lehtë.
Pyetje të shpeshta – FAQ
A mund të shkaktojë efluviumi tullacëri totale?
Zakonisht jo. Efluviumi telogjen shkakton rënie difuze, por zakonisht nuk shkatërron folikulat dhe nuk çon në humbje totale të flokëve.
A rriten përsëri flokët?
Në shumicën e rasteve akute, po. Pasi shkaktari eliminohet, cikli normal i flokut gradualisht rikthehet.
A shkaktohet vetëm nga stresi?
Jo. Stresi është vetëm një nga faktorët. Infeksionet, temperatura e lartë, lindja, operacionet, dieta, mungesa e hekurit, çrregullimet hormonale dhe medikamentet janë gjithashtu shkaktarë të mundshëm.
A duhet të numëroj flokët që bien?
Jo domosdoshmërisht. Numërimi ditor mund të rrisë ankthin dhe ndryshon sipas mënyrës së larjes dhe krehjes. Historia klinike, ekzaminimi dhe modeli i rënies janë më të rëndësishëm.
A duhet të marr hekur?
Vetëm nëse ekziston indikacion klinik dhe veçanërisht nëse është dokumentuar mungesë hekuri. Marrja e hekurit pa indikacion nuk është trajtimi standard për çdo rënie flokësh.
A mund të shkaktojë dieta rënie flokësh?
Po. Humbja e shpejtë në peshë, kufizimi i madh kalorik dhe marrja e pamjaftueshme e proteinave mund të shkaktojnë efluvium telogjen.
A mund të përsëritet?
Po. Nëse organizmi ekspozohet përsëri ndaj faktorëve shkaktarë ose ekziston një shkak kronik i pakorrigjuar, episode të reja mund të shfaqen.
Përfundim
Efluviumi telogjen është një nga shkaqet më të zakonshme të rënies së papritur dhe difuze të flokëve.
Karakteristika që duhet mbajtur mend është koha: shkaku shpesh ka ndodhur 2–4 muaj përpara se pacienti të vërejë rënien.
Në shumicën e rasteve folikulat mbeten të paprekura dhe rritja e flokëve rikthehet gradualisht.
Megjithatë, jo çdo rënie flokësh është efluvium telogjen.
Rënia që vazhdon për shumë muaj, humbja në pllaka, inflamacioni i skalpit, cikatricet ose shenjat e një sëmundjeje sistemike kërkojnë vlerësim dermatologjik dhe diagnostikë më të thelluar.
Qasja më e mirë nuk është përdorimi pa kriter i vitaminave, biotinës, shamponëve apo trajtimeve kozmetike, por identifikimi i shkakut dhe trajtimi i tij.
Referenca
- DermNet. Telogen effluvium. Informacion dermatologjik për etiologjinë, klinikën, diagnozën dhe trajtimin.
- American Academy of Dermatology. Do you have hair loss or hair shedding?
- Cleveland Clinic. Telogen Effluvium: Symptoms, Causes, Treatment & Regrowth.
- Hughes EC, Syed HA, Saleh D. Telogen Effluvium. StatPearls.
- Shrivastava SB. Diffuse hair loss in an adult female: approach to diagnosis and management. Indian J Dermatol Venereol Leprol.
- Durusu Turkoglu IN et al. A comprehensive investigation of biochemical status in patients with telogen effluvium. J Cosmet Dermatol. 2024.
- Association between Serum Trace Elements and Telogen Effluvium: A Systematic Review and Meta-Analysis. 2026.
- Use of 5% Topical Minoxidil Application for Telogen Effluvium: An Open-Label Single-Arm Clinical Trial. 2025.
Disclaimer
Ky artikull ka karakter informues dhe edukativ dhe nuk zëvendëson konsultën, ekzaminimin apo diagnozën nga mjeku. Rënia e flokëve mund të ketë shkaqe të ndryshme dhe trajtimi duhet të përshtatet sipas diagnozës dhe gjendjes individuale të pacientit.
Dr Asclepius
www.doctorerio.com
