Propranolol 40 mg: përdorimet, doza, efektet anësore dhe çfarë duhet të dini

Propranolol 40 mg është një nga format më të përdorura të propranololit, një nga beta-bllokuesit më të njohur dhe më të përdorur në mjekësi. Ai mund të përdoret në disa sëmundje të zemrës, për kontrollin e rrahjeve të shpejta, në migrenë, në tremorin esencial, në disa simptoma fizike të ankthit dhe në hipertiroidizëm.

Në imazhin e paraqitur shfaqet Propranolol hydrochloride 40 mg, në formë tabletash. Megjithatë, ky artikull trajton substancën aktive propranolol në përgjithësi dhe jo vetëm produktin e një prodhuesi të caktuar.

Propranololi është një medikament që kërkon kujdes në përdorim. Ai ndikon drejtpërdrejt në ritmin e zemrës dhe presionin arterial, ndaj nuk duhet marrë pa një arsye të qartë mjekësore dhe pa vlerësuar gjendjen e pacientit.

Çfarë është Propranolol?

Propranololi bën pjesë në grupin e medikamenteve të quajtura beta-bllokues.

Ai është një beta-bllokues jo selektiv, që do të thotë se bllokon receptorët beta-1 dhe beta-2.

Receptorët beta-1 ndodhen kryesisht në zemër, ndërsa receptorët beta-2 gjenden ndër të tjera në bronke dhe enët e gjakut.

Kur propranololi bllokon këta receptorë, ai zvogëlon efektin e adrenalinës dhe noradrenalinës në organizëm.

Si rezultat mund të:

• ulë frekuencën e zemrës;
• ulë presionin arterial;
• zvogëlojë forcën e kontraktimit të zemrës;
• ngadalësojë përçimin elektrik në zemër;
• zvogëlojë dridhjen e duarve;
• reduktojë palpitacionet;
• zvogëlojë disa simptoma fizike të ankthit.

Ky mekanizëm shpjegon pse një medikament i vetëm mund të përdoret në disa situata klinike të ndryshme.

Për çfarë përdoret Propranolol?

Propranololi ka disa përdorime të rëndësishme në mjekësi. Indikacioni dhe doza ndryshojnë sipas sëmundjes dhe gjendjes së pacientit.

Hipertensioni arterial

Propranololi mund të ulë presionin arterial duke reduktuar ritmin e zemrës dhe aktivitetin e sistemit simpatik.

Megjithatë, sot beta-bllokuesit nuk përdoren domosdoshmërisht si zgjedhja e parë për çdo pacient me hipertension të pakomplikuar.

Ata bëhen më të dobishëm kur hipertensioni shoqërohet edhe me probleme të tjera, si:

• ritëm të shpejtë të zemrës;
• anginë;
• disa aritmi;
• sëmundje të caktuara kardiovaskulare.

Propranololi nuk është medikament për trajtimin e menjëhershëm të një krize hipertensive.

Angina pectoris

Pacientët me sëmundje koronare mund të kenë dhimbje gjoksi kur zemra ka nevojë për më shumë oksigjen sesa mund të marrë.

Propranololi e ngadalëson ritmin e zemrës dhe zvogëlon forcën e kontraktimit të saj. Në këtë mënyrë ulet kërkesa e muskulit të zemrës për oksigjen.

Te pacientët e përzgjedhur kjo mund të ndihmojë në reduktimin e episodeve të anginës.

Aritmitë e zemrës

Propranololi përdoret edhe për disa çrregullime të ritmit kardiak.

Ai mund të ndihmojë në kontrollin e frekuencës së zemrës në situata të caktuara, për shembull në disa takiaritmi supraventrikulare.

Megjithatë, palpitacionet nuk duhet të trajtohen automatikisht me propranolol.

Para fillimit të tij mund të nevojiten:

• matja e pulsit;
• matja e presionit arterial;
• EKG;
• vlerësimi i shkakut të palpitacioneve.

Një pacient me palpitacione mund të ketë ankth, hipertiroidizëm, anemi, çrregullime të elektroliteve ose aritmi të vërtetë kardiake. Prandaj trajtimi duhet të drejtohet nga shkaku.

Propranolol dhe migrena

Një përdorim shumë i rëndësishëm i propranololit është parandalimi i migrenës.

Ai nuk përdoret kryesisht për të ndaluar një krizë migrene që tashmë ka filluar. Qëllimi është të zvogëlojë numrin, shpeshtësinë dhe ndonjëherë intensitetin e episodeve të migrenës.

Efekti parandalues nuk shfaqet menjëherë. Shpesh duhen disa javë trajtim për të vlerësuar nëse pacienti po përfiton.

Pacientët duhet ta dinë këtë, sepse një gabim i zakonshëm është ndërprerja e medikamentit pas pak ditësh vetëm sepse migrena vazhdon.

Propranolol dhe ankthi

Propranololi përdoret ndonjëherë për disa simptoma fizike të ankthit.

Ai mund të ndihmojë në reduktimin e:

• rrahjeve të shpejta të zemrës;
• palpitacioneve;
• dridhjes së duarve;
• djersitjes;
• ndjesisë së tensionit fizik.

Kjo është veçanërisht e dobishme në situata të caktuara ku dominon reagimi fizik ndaj stresit.

Megjithatë, propranololi nuk është një qetësues klasik.

Ai nuk i largon domosdoshmërisht mendimet e ankthit dhe nuk trajton shkakun psikologjik të tij. Veprimi i tij është kryesisht mbi simptomat që krijohen nga adrenalina.

Prandaj një person mund të ndiejë zemrën më të qetë dhe të ketë më pak dridhje, por përsëri të ketë mendime ankthioze.

Propranolol për tremorin esencial

Tremori esencial është një nga çrregullimet më të zakonshme të lëvizjes.

Pacienti mund të vërejë dridhje të duarve gjatë:

• shkrimit;
• përdorimit të gotës;
• mbajtjes së objekteve;
• kryerjes së veprimeve të imta.

Propranololi është një nga medikamentet që mund të zvogëlojë amplitudën e këtyre dridhjeve.

Megjithatë, jo çdo tremor trajtohet me propranolol.

Dridhja mund të lidhet me:

• hipertiroidizëm;
• ankth;
• konsum të lartë kafeine;
• barna të caktuara;
• sëmundjen Parkinson;
• çrregullime neurologjike.

Prandaj një tremor i ri ose që po përkeqësohet duhet fillimisht të vlerësohet.

Propranolol dhe hipertiroidizmi

Pacientët me hipertiroidizëm mund të paraqiten me:

• takikardi;
• palpitacione;
• dridhje të duarve;
• djersitje;
• nervozizëm;
• intolerancë ndaj nxehtësisë.

Propranololi mund t’i reduktojë relativisht shpejt këto simptoma.

Por duhet theksuar një fakt i rëndësishëm:

Propranololi nuk e shëron hipertiroidizmin.

Ai kontrollon kryesisht simptomat që lidhen me aktivitetin e tepërt adrenergjik.

Trajtimi i shkakut të hipertiroidizmit kërkon menaxhim specifik sipas diagnozës.

Propranolol dhe hipertensioni portal

Propranololi ka gjithashtu një rol të rëndësishëm në hepatologji.

Te disa pacientë me cirrozë dhe hipertension portal, beta-bllokuesit jo selektivë mund të përdoren për të reduktuar presionin portal dhe rrezikun e gjakderdhjes nga variçet gastroezofageale.

Ky përdorim kërkon monitorim të kujdesshëm të:

• pulsit;
• presionit arterial;
• funksionit renal;
• tolerancës klinike;
• gjendjes së cirrozës.

Prandaj doza individualizohet.

Si merret Propranolol 40 mg?

Nuk ekziston një dozë e vetme që është e përshtatshme për të gjithë.

Edhe pse tableta në fotografi përmban 40 mg propranolol, kjo nuk do të thotë se të gjithë pacientët duhet të marrin 40 mg.

Doza ndryshon sipas indikacionit.

Për shembull, në praktikën klinike mund të përdoren skema të ndryshme për:

• hipertensionin;
• anginën;
• migrenën;
• tremorin esencial;
• ankthin;
• hipertiroidizmin;
• aritmitë.

Në disa indikacione fillohet me doza të ulëta dhe më pas doza rritet gradualisht sipas efektit dhe tolerancës.

Vendimi duhet të marrë parasysh:

• moshën;
• peshën;
• frekuencën kardiake;
• presionin arterial;
• funksionin e zemrës;
• sëmundjet shoqëruese;
• medikamentet e tjera.

Prandaj nuk duhet përdorur vetëm duke kopjuar dozën që merr një person tjetër.

A merret me apo pa ushqim?

Propranololi mund të merret me ose pa ushqim.

Më e rëndësishme është që të merret në mënyrë të qëndrueshme dhe në orarin e rekomanduar.

Nëse një dozë harrohet, zakonisht nuk duhet marrë dozë e dyfishtë për ta kompensuar.

Efektet anësore të Propranolol 40 mg

Si çdo medikament, edhe propranololi mund të shkaktojë efekte anësore.

Disa janë relativisht të lehta, ndërsa të tjera kërkojnë më shumë kujdes.

Efektet që mund të shfaqen përfshijnë:

• lodhje;
• dobësi;
• marramendje;
• duar dhe këmbë të ftohta;
• dhimbje koke;
• çrregullime të gjumit;
• ëndrra të pazakonta;
• shqetësime gastrointestinale.

Këto simptoma mund të jenë më të dukshme në fillim të trajtimit.

Bradikardia

Një nga efektet kryesore të propranololit është ulja e pulsit.

Në shumë raste kjo është pikërisht ajo që kërkojmë nga trajtimi.

Megjithatë, nëse pulsi ulet shumë dhe pacienti zhvillon:

• marramendje;
• dobësi;
• ndjesi të fikëti;
• sinkopë;
• gulçim;

duhet bërë rivlerësim klinik.

Hipotensioni

Propranololi mund të ulë edhe presionin arterial.

Nëse ulja është e tepërt, pacienti mund të ketë:

• marramendje;
• turbullim të shikimit;
• dobësi;
• pasiguri në këmbë;
• ndjesi të fikëti.

Kjo është më e rëndësishme te pacientët që marrin edhe antihipertensivë të tjerë.

Propranolol dhe astma

Kjo është një nga pikat më të rëndësishme të këtij medikamenti.

Propranololi është beta-bllokues jo selektiv dhe mund të bllokojë receptorët beta-2 të bronkeve.

Kjo mund të shkaktojë ngushtim të rrugëve të frymëmarrjes.

Për këtë arsye, astma bronkiale dhe historia e bronkospazmës janë kundërindikacione të rëndësishme për propranololin.

Nëse pas marrjes së medikamentit shfaqen:

• fishkëllima në gjoks;
• vështirësi në frymëmarrje;
• shtrëngim në kraharor;

nevojitet vlerësim i menjëhershëm.

Kur nuk duhet përdorur Propranolol?

Propranololi mund të jetë i papërshtatshëm ose i kundërindikuar në:

• astmë ose bronkospazëm;
• bradikardi të rëndësishme;
• hipotension të rëndë;
• shok kardiogjen;
• disa forma të bllokut AV;
• sick sinus syndrome;
• insuficiencë kardiake të pakontrolluar;
• çrregullime të rënda të qarkullimit periferik;
• feokromocitomë të patrajtuar në mënyrë të përshtatshme;
• alergji ndaj propranololit.

Gjithmonë duhet parë tabloja e plotë klinike dhe jo vetëm një diagnozë e vetme.

Propranolol dhe diabeti

Propranololi kërkon kujdes te pacientët me diabet.

Një nga arsyet është se beta-bllokuesit mund të maskojnë disa shenja të hipoglicemisë.

Në mënyrë të veçantë, pacienti mund të mos ketë takikardinë që zakonisht e paralajmëron se niveli i glukozës po bie.

Për këtë arsye kërkohet më shumë kujdes te pacientët që përdorin:

• insulinë;
• sulfonilurea;
• barna të tjera që mund të shkaktojnë hipoglicemi.

Djersitja mund të vazhdojë të jetë e pranishme si shenjë hipoglicemie, por simptoma të tjera mund të jenë më pak të dukshme.

Ndërveprimet me medikamente

Propranololi mund të ndërveprojë me shumë barna.

Verapamil dhe diltiazem

Ky kombinim kërkon kujdes të veçantë sepse të dyja palët mund të ulin ritmin e zemrës dhe përçimin kardiak.

Rreziku mund të përfshijë:

• bradikardi;
• hipotension;
• bllok AV;
• përkeqësim të funksionit kardiak.

Antihipertensivët

Kur kombinohet me barna të tjera për tensionin, presioni arterial mund të ulet më shumë.

Insulina dhe antidiabetikët

Duhet kujdes për shkak të mundësisë së maskimit të hipoglicemisë.

Anti-inflamatorët jo steroidë

Barna si ibuprofeni ose naprokseni mund të ndikojnë në efektin antihipertensiv të disa beta-bllokuesve, veçanërisht kur përdoren për periudha të zgjatura.

Barna të tjera që ulin pulsin

Çdo kombinim që ul frekuencën e zemrës duhet vlerësuar me kujdes.

Këtu mund të përfshihen disa antiaritmikë dhe barna të tjera kardiovaskulare.

Mos e ndërprisni Propranololin papritur

Kjo është një nga këshillat më të rëndësishme.

Nëse një pacient e ka përdorur propranololin rregullisht për një periudhë të gjatë, ndërprerja e menjëhershme mund të shkaktojë një rritje të aktivitetit adrenergjik.

Mund të shfaqen:

• rritje e pulsit;
• rritje e presionit arterial;
• palpitacione;
• përkeqësim i anginës;
• aritmi.

Te pacientët me sëmundje koronare, ndërprerja e papritur mund të jetë veçanërisht problematike.

Prandaj, kur është e mundur, doza reduktohet gradualisht sipas planit të mjekut.

Mbidozimi me Propranolol

Mbidozimi me propranolol mund të jetë serioz dhe në raste të rënda kërcënues për jetën.

Shenjat e mundshme përfshijnë:

• bradikardi të rëndë;
• hipotension;
• bllok kardiak;
• shok;
• bronkospazëm;
• konfuzion;
• humbje të vetëdijes;
• konvulsione.

Propranololi është relativisht lipofil dhe në mbidozim të rëndë mund të ndikojë edhe në sistemin nervor qendror.

Pacienti me mbidozim të dyshuar duhet të dërgohet menjëherë për vlerësim urgjent.

A ka antidot për Propranololin?

Nuk ekziston një antidot i vetëm që e neutralizon plotësisht propranololin.

Glukagoni është një nga terapitë që mund të përdoret në helmimin e rëndë nga beta-bllokuesit.

Megjithatë, menaxhimi i mbidozimit mund të kërkojë një kombinim trajtimesh, përfshirë:

• mbështetje të frymëmarrjes;
• monitorim kardiak;
• lëngje intravenoze;
• atropinë;
• glukagon;
• vazopresorë;
• insulinë me dozë të lartë dhe glukozë në raste të përzgjedhura;
• korrigjim të elektroliteve;
• trajtim të konvulsioneve;
• mbështetje intensive kardiovaskulare.

Këto trajtime kryhen në spital dhe nuk janë metoda për përdorim në shtëpi.

Shenjat e alarmit

Pacienti duhet të kërkojë menjëherë ndihmë mjekësore nëse gjatë përdorimit të propranololit shfaq:

• humbje të vetëdijes;
• bradikardi të rëndë;
• marramendje të fortë;
• vështirësi në frymëmarrje;
• fishkëllima në gjoks;
• dhimbje gjoksi;
• konfuzion;
• hipotension të rëndë;
• ënjtje të fytyrës, buzëve ose gjuhës;
• reaksion alergjik;
• konvulsione.

Pyetje të shpeshta

A e ul Propranololi pulsin?

Po. Ky është një nga efektet kryesore të tij.

A përdoret për ankthin?

Mund të përdoret për simptomat fizike të ankthit, si palpitacionet dhe dridhja, por nuk është trajtim i plotë për çdo formë ankthi.

A përdoret për migrenën?

Po, kryesisht për parandalimin e migrenës dhe jo për ndërprerjen e menjëhershme të një krize.

A mund të merret në astmë?

Në përgjithësi duhet shmangur, sepse mund të shkaktojë bronkospazëm.

A mund të shkaktojë marramendje?

Po. Marramendja mund të lidhet me uljen e pulsit ose të presionit arterial.

A përdoret për dridhjen e duarve?

Po, veçanërisht në tremorin esencial.

A përdoret në hipertiroidizëm?

Po, për kontrollin e simptomave si takikardia, palpitacionet dhe tremori. Nuk trajton shkakun e hipertiroidizmit.

A mund të merret në diabet?

Mund të përdoret në raste të caktuara, por kërkon kujdes sepse mund të maskojë disa simptoma të hipoglicemisë.

A mund të ndërpritet papritur?

Në përgjithësi jo, sidomos pas përdorimit të zgjatur. Reduktimi bëhet gradualisht sipas këshillës së mjekut.

Çfarë duhet bërë nëse merret një dozë shumë e madhe?

Kërkohet menjëherë vlerësim mjekësor, sepse mbidozimi mund të shkaktojë probleme serioze të zemrës dhe frymëmarrjes.

Përfundim

Propranolol 40 mg është një medikament shumë i dobishëm kur përdoret në pacientin e duhur dhe për indikacionin e duhur.

Ai mund të ndihmojë në kontrollin e ritmit të zemrës, presionit arterial, migrenës, tremorit esencial, disa simptomave të ankthit, hipertiroidizmit dhe disa problemeve të tjera kardiovaskulare.

Megjithatë, propranololi nuk është një medikament që duhet marrë pa vlerësim.

Kujdes i veçantë kërkohet te pacientët me astmë, puls të ulët, hipotension, diabet, çrregullime të përçimit kardiak dhe insuficiencë kardiake të pakontrolluar.

Gjithashtu, pas përdorimit të rregullt nuk duhet ndërprerë papritur pa një plan të përshtatshëm.

Referenca

1. Electronic Medicines Compendium. Propranolol – Summary of Product Characteristics.
2. DailyMed. Propranolol Hydrochloride – Prescribing Information.
3. NHS. Propranolol – Uses, dosage, precautions and adverse effects.
4. MedlinePlus. Propranolol Drug Information.
5. Literatura toksikologjike bashkëkohore mbi helmimin nga beta-bllokuesit dhe menaxhimin e mbidozimit me propranolol.

Disclaimer

Ky artikull ka qëllim informues dhe edukativ. Ai nuk zëvendëson konsultën, ekzaminimin apo përshkrimin individual nga mjeku. Propranololi është medikament me recetë dhe doza duhet të përcaktohet sipas diagnozës, gjendjes klinike dhe medikamenteve të tjera që përdor pacienti. Në rast mbidozimi, humbjeje të vetëdijes, vështirësie në frymëmarrje, konvulsionesh ose problemeve serioze kardiake kërkohet menjëherë ndihmë mjekësore urgjente.