Është medikamenti më i përdorur në kolikat abdominale
💊 Përshkrim i përgjithshëm
Butilskopolamina (me emër tregtar të zakonshëm Buscopan) është një antispazmodik që përdoret për të lehtësuar kontraktimet e muskujve të lëmuar në traktin gastrointestinal, urinar dhe biliar. Përbërësi aktiv është hioscina butilbromide, një derivat i alkaloidit të belladonës.
⚙️ Mekanizmi i veprimit
Butilskopolamina vepron si antagonist i receptorëve muskarinikë të acetilkolinës, duke bllokuar transmetimin nervor parasimpatik në muskujt e lëmuar. Kjo ndalon spazmat pa ndikuar ndjeshëm në aktivitetin e sistemit nervor qendror, pasi molekula nuk kalon barrierën hematoencefalike.
🧠 Efektet farmakologjike
- Relakson muskujt e zorrëve, stomakut, traktit urinar dhe biliar.
- Ul dhimbjen që vjen nga kontraktimet spastike (kolika biliare, renale, intestinale).
- Nuk ndikon ndjeshëm në sekretimin gastrik ose në motilitetin bazal të zorrëve.
🩺 Indikacionet kryesore
- Kolika biliare
- Kolika renale
- Spazma gastrointestinale (si në gastrit, enterit, sindromi i zorrës së irrituar)
- Dismenorre (dhimbje menstruale me kontraktime të forta)
- Spazma të traktit urinar
- Dhimbje abdominale spastike pa shkak të qartë organik
💉 Formatet farmaceutike
- Tableta: 10 mg
- Solucion injektabil (IM/IV): 20 mg/ml
- Supozitorë rektalë: 10 mg
💊 Dozimi
Forma Të rritur Fëmijë (mbi 6 vjeç) Tableta 10–20 mg, 3–5 herë në ditë 10 mg, 2–3 herë në ditë Injektim IM/IV 20 mg (deri në 100 mg/ditë) 0.3 mg/kg trup/ditë Supozitorë 10 mg, 1–2 herë në ditë 5–10 mg/ditë
⚠️ Kundërindikacionet
- Hipersensibilitet ndaj hioscinës ose përbërësve të tjerë
- Glaukoma me kënd të mbyllur
- Hipertrofi e prostatës me mbetje urinare
- Ileus paralitik
- Miastenia gravis
- Megakolon toksik
⚡ Efektet anësore
- Goja e thatë
- Takikardi
- Konstipacion
- Çrregullime vizuale (akomodimi)
- Rrallë: reaksione alergjike, hipotension, vështirësi në urinim
🤝 Ndërveprime me barna të tjera
- Potencon efektin e barnave antikolinergjike (si atropina).
- Ul efektin e prokinetikëve (si metoklopramidi).
- Mund të rrisë efektet anësore të antihistaminikëve, antidepresivëve triciklikë, dhe antipsikotikëve fenotiazinikë.
👩⚕️ Përdorimi gjatë shtatzënisë dhe laktacionit
- Shtatzënia: Përdorimi konsiderohet i sigurt në doza të zakonshme, por vetëm me këshillën e mjekut.
- Gjatë gjidhënies: Duhet shmangur përdorimi afatgjatë, pasi nuk dihet saktësisht nëse ekskretohet në qumësht.
🧪 Farmakokinetika
- Absorbimi: Rreth 8% pas administrimit oral.
- Metabolizmi: Hepatik minimal.
- Ekskretimi: Përmes urinës dhe feçeve, kryesisht si komponime të pandryshuara.
- Gjysmëjeta: Rreth 4–5 orë.
🧍♂️ Kujdes në përdorim
- Pacientët me sëmundje të zemrës, tirotoksikozë, apo insuficiencë renale duhet të monitorohen.
- Në përdorim të gjatë mund të shkaktojë ngadalësim të peristaltikës intestinale.
- Mos e kombinoni me alkoolin apo qetësuesit qendrorë.
❗ Mbidozimi
Simptoma:
- Takikardi, retension urinar, konfuzion, halucinacione (rrallë).
Trajtimi: - Mbështetës, me rehidrimin dhe në raste të rënda përdoret fizostigmina si antidot.
💬 FAQ
❓A ndihmon Buscopan kundër dhimbjeve menstruale?
✅ Po. Buscopan ul kontraktimet uterine dhe qetëson dhimbjen gjatë ciklit menstrual.
❓A mund të përdoret bashkë me paracetamol ose ibuprofen?
✅ Po, shpesh kombinohet për të rritur efektin analgjezik.
❓Sa shpejt vepron injeksioni i Buscopan?
⚡ Brenda 5–10 minutave pas administrimit IV.
❓A është i përshtatshëm për fëmijë?
👶 Po, mbi 6 vjeç në doza të përshtatura sipas peshës trupore.
📚 Referenca
- World Health Organization (WHO): Essential Medicines List, 2023
- British National Formulary (BNF), Edition 2024
- European Medicines Agency (EMA) – Product Information: Hyoscine butylbromide
- Goodman & Gilman’s Pharmacological Basis of Therapeutics, 14th Edition
🧾 Përgatiti:
Dr. Erion Hamiti, Mjek Familje
Asclepius Press – Artikuj Mjekësorë
