Vitiligo është një sëmundje e lëkurës që shkakton humbjen e pigmentit në zona të caktuara të trupit. Në këto vende lëkura bëhet më e bardhë se pjesa përreth dhe krijohen njolla që mund të jenë të vogla në fillim, por te disa persona mund të zgjerohen gradualisht.
Gjëja e parë që duhet sqaruar është kjo:
Vitiligo nuk është infeksion, nuk është kërpudhë dhe nuk është ngjitëse.
Nuk transmetohet me prekje, me peshqirë, me ushqim apo nga qëndrimi pranë një personi që ka vitiligo.
Vitiligo konsiderohet sot kryesisht një sëmundje me mekanizëm autoimun, veçanërisht forma jo-segmentale. Sistemi imunitar sulmon gabimisht melanocitet, qelizat që prodhojnë pigmentin e lëkurës.
Edhe pse vitiligo zakonisht nuk shkakton dhimbje dhe nuk rrezikon drejtpërdrejt jetën, nuk duhet konsideruar thjesht si një problem estetik. Kur prek fytyrën, duart ose pjesë të dukshme të trupit, ajo mund të ndikojë dukshëm në vetëbesimin dhe cilësinë e jetës së pacientit.
Rekomandimet ndërkombëtare theksojnë se trajtimi duhet të përshtatet sipas tipit të vitiligos, aktivitetit të sëmundjes, lokalizimit dhe sipërfaqes së prekur.
Çfarë ndodh në lëkurë kur kemi vitiligo?
Ngjyra e lëkurës varet në një masë të madhe nga një pigment që quhet melaninë.
Melanina prodhohet nga qelizat e quajtura:
Melanocite
Te vitiligo, këto qeliza dëmtohen ose shkatërrohen. Kur melanocitet nuk arrijnë të prodhojnë më melaninë, ajo pjesë e lëkurës humbet ngjyrën dhe bëhet e bardhë.
Pra nuk kemi thjesht “zbardhje” të sipërfaqes së lëkurës. Problemi ndodh në nivel qelizor.
Pse shfaqet vitiligo?
Nuk ekziston një shkak i vetëm.
Sot mendohet se vitiligo zhvillohet si rezultat i ndërveprimit midis:
- predispozicionit gjenetik;
- sistemit imunitar;
- stresit oksidativ;
- faktorëve të mjedisit;
- traumave të përsëritura të lëkurës.
1. Sistemi imunitar sulmon melanocitet
Te forma më e zakonshme, vitiligo jo-segmentale, sistemi imunitar i njeh melanocitet gabimisht si një objektiv dhe fillon t’i sulmojë.
Në këtë proces marrin pjesë:
- limfocitet T;
- interferoni gamma – IFN-γ;
- mekanizmat JAK–STAT;
- citokina të ndryshme inflamatore.
Pikërisht kuptimi më i mirë i mekanizmit JAK–STAT ka bërë të mundur zhvillimin e terapive të reja si ruxolitinib.
2. Gjenetika ka rol, por vitiligo nuk trashëgohet gjithmonë
Në disa familje vitiligo haset më shpesh.
Nëse një prind ka vitiligo, kjo nuk do të thotë se edhe fëmija do ta zhvillojë patjetër.
Ajo që mund të trashëgohet është më tepër predispozicioni për zhvillimin e sëmundjes.
3. Stresi oksidativ
Melanocitet janë qeliza relativisht të ndjeshme ndaj stresit oksidativ.
Në disa pacientë mund të krijohet një çekuilibër midis radikaleve të lira dhe mekanizmave mbrojtës të qelizës, duke kontribuar në dëmtimin e melanociteve.
4. Trauma mund të krijojë njolla të reja
Një fenomen interesant te vitiligo quhet:
Fenomeni Koebner
Do të thotë se njolla të reja mund të shfaqen në vende ku lëkura është dëmtuar ose irrituar.
Për shembull pas:
- gërvishtjeve;
- djegieve;
- plagëve;
- fërkimit kronik;
- tatuazheve;
- traumave të përsëritura.
Prandaj pacientët me vitiligo aktive duhet të përpiqen të shmangin traumat e panevojshme të lëkurës.
A shkaktohet vitiligo nga stresi?
Kjo është një pyetje shumë e zakonshme.
Përgjigjja është:
Jo vetëm nga stresi.
Stresi emocional mund të ndikojë në ecurinë e shumë sëmundjeve autoimune dhe te disa pacientë mund të shoqërohet me përkeqësim.
Por do të ishte gabim t’i thuhej pacientit:
“Vitiligo të erdhi nga stresi.”
Sëmundja është shumë më komplekse.
Si duket vitiligo?
Pamja më tipike është një:
njollë e bardhë, e depigmentuar, me sipërfaqe normale.
Zakonisht nuk kemi:
- kruarje të fortë;
- luspa;
- plagë;
- rrjedhje;
- kore;
- gjakderdhje.
Kufijtë mund të jenë mjaft të qartë.
Te personat me lëkurë më të errët vitiligo zakonisht dallohet më lehtë për shkak të kontrastit.
Ku shfaqet më shpesh?
Vitiligo mund të shfaqet në çdo pjesë të trupit, por zona tipike janë:
- fytyra;
- rreth syve;
- rreth gojës;
- duart;
- gishtat;
- bërrylat;
- gjunjët;
- këmbët;
- sqetullat;
- ijët;
- zona gjenitale.
Mund të prekë edhe flokët, mjekrën, vetullat dhe qerpikët.
Kur zbardhen edhe qimet?
Në disa raste, qimet që rriten brenda njollës së vitiligos mund të humbasin pigmentin.
Kjo quhet:
Poliosis ose leukotrichia
Prania e qimeve të bardha brenda një lezioni mund të tregojë se rezervuari i melanociteve në folikulin e qimes është dëmtuar.
Në praktikë, këto zona shpesh janë më të vështira për t’u repigmentuar. Edhe gishtat dhe zonat akrale zakonisht përgjigjen më dobët ndaj trajtimit.
Llojet kryesore të vitiligos
Nuk është njësoj për çdo pacient.
Njohja e tipit të vitiligos është e rëndësishme sepse ndikon edhe në trajtim.
Vitiligo jo-segmentale
Është forma më e zakonshme.
Njollat zakonisht shfaqen në të dyja anët e trupit dhe mund të jenë relativisht simetrike.
Për shembull:
- në të dy duart;
- rreth të dy syve;
- në të dy gjunjët.
Mund të kalojë periudha stabiliteti dhe periudha ku shfaqen njolla të reja.
Vitiligo segmentale
Zakonisht prek vetëm një zonë ose një anë të trupit.
Shpesh fillon në moshë më të re, përparon gjatë një periudhe dhe më pas mund të stabilizohet.
Vitiligo akrofaciale
Në këtë formë preken kryesisht:
- fytyra;
- buzët;
- gishtat;
- duart;
- këmbët.
Këto zona, veçanërisht gishtat, mund të jenë më rezistente ndaj trajtimit.
Vitiligo i përhapur
Kur njollat përfshijnë zona të shumta të trupit, nevojitet zakonisht një strategji më e gjerë trajtimi dhe shpesh fototerapi.
A është vitiligo ngjitëse?
Absolutisht jo.
Vitiligo nuk shkaktohet nga:
- viruset;
- bakteret;
- kërpudhat;
- higjiena e keqe.
Nuk transmetohet:
- me prekje;
- me puthje;
- seksualisht;
- me peshqir;
- me veshje;
- duke ngrënë me të njëjtat enë.
Ky është një informacion shumë i rëndësishëm sepse pacientët me vitiligo ende mund të përballen me paragjykime të panevojshme.
Si vendoset diagnoza?
Në shumicën e rasteve, një dermatolog me përvojë mund ta diagnostikojë vitiligon vetëm duke ekzaminuar lëkurën.
Vlerësohen:
- forma e njollave;
- ngjyra;
- kufijtë;
- shpërndarja;
- simetria;
- shpejtësia e përhapjes;
- prania e qimeve të bardha;
- sëmundjet e tjera;
- historia familjare.
Por jo çdo njollë e bardhë është vitiligo.
Prandaj diagnoza duhet bërë me kujdes.
Llamba Wood
Një ekzaminim shumë i dobishëm është:
Llamba Wood
Ajo përdor dritë ultraviolet dhe e bën depigmentimin shumë më të dukshëm.
Është veçanërisht e dobishme kur:
- pacienti ka lëkurë shumë të çelët;
- lezioni sapo ka filluar;
- kufiri nuk është i qartë;
- duam të shohim shtrirjen reale të sëmundjes.
A nevojitet biopsi?
Jo zakonisht.
Biopsia mund të jetë e dobishme kur pamja nuk është tipike ose kur dermatologu dëshiron të përjashtojë një diagnozë tjetër.
Por te një vitiligo klasik, biopsia nuk është ekzaminim rutinë.
Çfarë analizash duhen bërë?
Ky është një tjetër vend ku mund të bëhet lehtë ekzaminim i tepërt.
Një pacient me vitiligo nuk ka nevojë automatikisht për dhjetëra analiza laboratorike.
Analizat duhet të përshtaten sipas:
- simptomave;
- historisë personale;
- historisë familjare;
- ekzaminimit klinik.
Vitiligo dhe tiroidja
Një lidhje e rëndësishme ekziston midis vitiligos dhe sëmundjeve autoimune të tiroides.
Prandaj, sipas profilit të pacientit, mund të kërkohen:
- TSH;
- FT4;
- anti-TPO;
- anti-Tg.
Sidomos nëse pacienti ka:
- lodhje;
- ndryshim peshe;
- intolerancë ndaj të ftohtit ose nxehtësisë;
- palpitacione;
- ndryshime të ciklit menstrual;
- histori familjare të sëmundjeve tiroide.
Me cilat sëmundje të tjera mund të lidhet?
Te disa pacientë mund të bashkëekzistojnë sëmundje të tjera autoimune, si:
- Hashimoto;
- Graves;
- alopecia areata;
- diabeti tip 1;
- anemia pernicioze;
- sëmundje të tjera autoimune.
Kjo nuk do të thotë se çdo person me vitiligo i ka këto sëmundje.
Do të thotë vetëm se në disa grupe pacientësh rreziku është më i lartë dhe duhet të jemi më vigjilentë.
Jo çdo njollë e bardhë është vitiligo
Ky është një nga mesazhet kryesore.
Vitiligo duhet diferencuar nga disa sëmundje të tjera.
Pityriasis alba
Shfaqet më shpesh te fëmijët.
Njollat zakonisht:
- janë më pak të bardha se vitiligo;
- kanë kufij më pak të qartë;
- mund të jenë pak të thata;
- mund të kenë luspa të holla.
Pityriasis versicolor
Është një infeksion sipërfaqësor i lidhur me Malassezia.
Mund të shkaktojë njolla:
- më të çelëta;
- më të errëta;
- me luspa shumë të imta.
Në këtë rast antimykotiku mund të ketë vend.
Por te vitiligo i vërtetë, antimykotiku nuk rikthen pigmentin.
Hipopigmentimi pas inflamacionit
Pas:
- ekzemës;
- dermatitit;
- traumës;
- psoriasis;
- infeksioneve;
lëkura mund të mbetet përkohësisht më e çelët.
Nevus depigmentosus
Mund të jetë i pranishëm që në fëmijëri dhe zakonisht është shumë më stabil se vitiligo.
A mund të trajtohet vitiligo?
Po.
Kjo është diçka që pacientët duhet ta dinë.
Vitiligo nuk është një sëmundje për të cilën duhet thënë:
“Nuk ke çfarë të bësh.”
Sot kemi disa alternativa efektive.
Megjithatë duhet përdorur një gjuhë realiste:
Mund të arrijmë stabilizim dhe repigmentim të rëndësishëm, por nuk mund t’i premtojmë çdo pacienti rikthim 100% të pigmentit.
Trajtimi i vitiligos zakonisht kërkon muaj, jo ditë apo javë.
Cilat zona përgjigjen më mirë?
Në përgjithësi përgjigje më të mirë kemi në:
- fytyrë;
- qafë;
- trung.
Më të vështira janë:
- duart;
- gishtat;
- këmbët;
- zonat mbi prominencat kockore;
- zonat me qime të bardha.
Kjo përputhet edhe me rekomandimet ndërkombëtare të trajtimit.
Si trajtohet vitiligo?
Trajtimi nuk duhet të jetë i njëjtë për të gjithë.
Dermatologu duhet të përcaktojë fillimisht:
- Çfarë tipi vitiligo është?
- A është aktive apo stabile?
- Sa sipërfaqe të trupit prek?
- Ku ndodhen njollat?
- Sa kohë kanë ekzistuar?
- Sa shumë e shqetësojnë pacientin?
1. Kortikosteroidet topike
Kremrat me kortikosteroide janë ende një nga trajtimet e përdorura për vitiligo të kufizuar.
Ato mund të ndihmojnë sidomos në ndalimin e aktivitetit inflamator.
Përdoren më shpesh në:
- trung;
- krahë;
- këmbë;
- zona jo shumë delikate.
Rekomandimet ndërkombëtare i konsiderojnë kortikosteroidet topike një terapi të rëndësishme, veçanërisht për zona ekstrfaciale të kufizuara. citeturn743766search0
Por nuk duhet përdorur pa kontroll për periudha të gjata.
Përdorimi i tepërt mund të shkaktojë:
- hollim të lëkurës;
- striae;
- telangiektazi;
- ndryshime të tjera lokale.
Veçanërisht kujdes në:
- fytyrë;
- qepalla;
- ijë;
- sqetulla;
- organe gjenitale.
2. Tacrolimus dhe pimecrolimus
Këto barna bëjnë pjesë te:
inhibitorët e kalcineurinës.
Kanë avantazhin se nuk shkaktojnë atrofinë tipike të lëkurës si kortikosteroidet.
Prandaj janë veçanërisht të dobishme për:
- fytyrë;
- qepalla;
- qafë;
- palosje të lëkurës.
Në shumë vende përdorimi për vitiligo vazhdon të jetë off-label, por rekomandimet ndërkombëtare i përfshijnë si alternativa të rëndësishme lokale.
3. Ruxolitinib krem – një terapi e re e synuar
Një nga zhvillimet më të rëndësishme në trajtimin e vitiligos është:
Ruxolitinib krem 1.5%
Ruxolitinib është inhibitor i:
JAK1 dhe JAK2.
Ai ndërhyn në mekanizmin imun që ndihmon në shkatërrimin e melanociteve.
FDA e ka aprovuar ruxolitinib krem për vitiligo jo-segmentale te të rriturit dhe pacientët pediatrikë 12 vjeç e sipër.
Në Bashkimin Europian, EMA e ka aprovuar për vitiligo jo-segmentale me përfshirje të fytyrës te të rriturit dhe adoleshentët nga mosha 12 vjeç.
Si përdoret ruxolitinib?
Sipas EMA:
- aplikohet në zonat e depigmentuara;
- 2 herë në ditë;
- sipërfaqja e trajtuar njëkohësisht nuk duhet të kalojë 10% të sipërfaqes trupore. citeturn743766search1
Trajtimi kërkon durim.
Rezultati nuk pritet pas dy javësh.
EMA thekson se mund të nevojiten më shumë se 6 muaj për të arritur repigmentim të kënaqshëm.
Në dy studime kryesore me 661 pacientë, rreth 31% e pacientëve që përdorën ruxolitinib arritën të paktën 75% përmirësim të pigmentimit facial pas 6 muajsh, krahasuar me rreth 10% me placebo.
4. Fototerapia NB-UVB
Një nga trajtimet më të rëndësishme për vitiligo të përhapur është:
Narrowband UVB – NB-UVB
Zakonisht përdor gjatësi vale rreth:
311–313 nm.
NB-UVB konsiderohet trajtimi i preferuar me dritë për vitiligo të përhapur ose me progresion të shpejtë.
Zakonisht kryhet disa herë në javë për një periudhë të zgjatur.
Mund të ndihmojë:
- të ndalojë aktivitetin e sëmundjes;
- të stimulojë melanocitet e mbetura;
- të nxisë repigmentimin.
Përsëri, trajtimi kërkon kohë.
Po excimer laser?
Excimer laser ose excimer lamp 308 nm mund të jetë më i përshtatshëm kur kemi vetëm disa zona të kufizuara.
Kjo lejon trajtimin e drejtpërdrejtë të lezionit pa ekspozuar gjithë trupin.
Çfarë bëjmë kur vitiligo po përhapet shpejt?
Këtu objektivi i parë ndryshon.
Në vend që të mendojmë vetëm:
“Si ta kthejmë ngjyrën?”
duhet të mendojmë:
“Si ta ndalojmë aktivitetin e sëmundjes?”
Në raste të përzgjedhura specialisti mund të konsiderojë:
- NB-UVB;
- terapi lokale;
- kortikosteroide sistemike me skema të posaçme, si oral mini-pulse.
Por kortikosteroidet sistemike nuk janë trajtim për vetë-mjekim.
Rreziqet dhe përfitimet duhet të vlerësohen nga dermatologu. Rekomandimet ndërkombëtare e rezervojnë këtë qasje për pacientë të përzgjedhur me sëmundje aktive.
Trajtimi kirurgjikal
Në disa pacientë me vitiligo të lokalizuar që ka qenë plotësisht stabile për një periudhë të gjatë dhe nuk përgjigjet ndaj trajtimit, mund të konsiderohen procedura kirurgjikale.
Për shembull:
- graft epidermal;
- transplantim melanocitesh;
- transplantim melanocite–keratinocite;
- teknika të tjera të graftimit.
Këto metoda nuk janë zgjedhje e parë për një vitiligo që vazhdon të përhapet.
Mbrojtja nga dielli
Zonat pa melaninë kanë më pak mbrojtje natyrore nga rrezatimi ultraviolet.
Prandaj rekomandohet:
- SPF 30–50+;
- mbrojtje UVA/UVB;
- rroba mbrojtëse;
- shmangie e djegieve nga dielli.
Kjo ka edhe një avantazh estetik: nëse lëkura normale nxihet shumë, kontrasti me vitiligon bëhet më i dukshëm.
A ndihmojnë vitaminat?
Kjo është një fushë ku pacientët shpesh shpenzojnë para pa nevojë.
Janë studiuar:
- vitamina D;
- vitamina B12;
- folati;
- zinku;
- antioksidantë të ndryshëm.
Por një suplement nuk duhet paraqitur si kurë për vitiligon.
Nëse pacienti ka deficit të vitaminës D, B12 ose një tjetër mungesë, natyrisht ajo duhet korrigjuar.
Por korrigjimi i deficitit dhe trajtimi specifik i vitiligos janë dy gjëra të ndryshme.
A ka dietë që e shëron vitiligon?
Aktualisht:
Jo.
Nuk ka një dietë të provuar shkencërisht që rikthen pigmentin te të gjithë pacientët me vitiligo.
Duhet pasur kujdes me pretendime të tipit:
- “hiq qumështin”;
- “mos ha limon”;
- “hiq domatet”;
- “hiq glutenin dhe do shërohesh”.
Një dietë pa gluten ka kuptim nëse pacienti ka, për shembull, sëmundje celiake, jo thjesht sepse ka vitiligo.
Vitiligo te fëmijët
Vitiligo mund të fillojë që në fëmijëri.
Te fëmijët është shumë e rëndësishme të vlerësohet jo vetëm lëkura, por edhe ndikimi emocional.
Një fëmijë me vitiligo në fytyrë mund të përballet me:
- pyetje nga bashkëmoshatarët;
- komente;
- tallje;
- ulje të vetëbesimit.
Prandaj trajtimi nuk duhet të fokusohet vetëm te pigmenti.
Vitiligo dhe shëndeti emocional
Në disa raste kjo është një nga pjesët më të rëndësishme të sëmundjes.
Dy pacientë me të njëjtën sipërfaqe vitiligo mund ta përjetojnë krejt ndryshe.
Një njollë relativisht e vogël në fytyrë mund të ketë ndikim shumë më të madh sesa një zonë më e madhe e fshehur nga veshjet.
Duhet pyetur pacienti:
“Sa shumë po ndikon kjo në jetën tënde?”
Jo vetëm:
“Sa centimetra është njolla?”
Konsensusi ndërkombëtar e konsideron cilësinë e jetës pjesë të rëndësishme të vlerësimit të pacientëve me vitiligo.
Si e ndjekim pacientin?
Fotografitë janë shumë të dobishme.
Mund të bëhen fotografi:
- me të njëjtën dritë;
- nga i njëjti kënd;
- në distancë të ngjashme;
- në intervale të rregullta.
Kështu mund të kuptojmë më mirë nëse:
- po dalin njolla të reja;
- njollat po zgjerohen;
- sëmundja është stabilizuar;
- po fillon repigmentimi.
Konsensusi ndërkombëtar thekson rëndësinë e vlerësimit të aktivitetit të sëmundjes dhe monitorimit të përgjigjes ndaj trajtimit.
Kur duhet të shkojmë te dermatologu?
Vlerësimi specialistik është veçanërisht i rëndësishëm kur:
- diagnoza nuk është e sigurt;
- njollat po shtohen shpejt;
- preket fytyra;
- preken duart ose organet gjenitale;
- kemi vitiligo te fëmijët;
- janë zbardhur edhe qimet;
- vitiligo është shumë i përhapur;
- trajtimi fillestar nuk po jep rezultat;
- nevojitet fototerapi;
- po konsiderohet ruxolitinib;
- dyshohet për sëmundje tjetër autoimune.
Red flags – kur pamja nuk është tipike për vitiligo?
Vitiligo klasik zakonisht nuk shkakton:
- ulçerë;
- gjakderdhje;
- dhimbje të fortë;
- humbje të ndjeshmërisë;
- inflamacion të rëndë.
Nëse një “njollë e bardhë” ka këto karakteristika, duhet rivlerësuar diagnoza.
Veçanërisht:
Humbje e ndjeshmërisë
Nuk është tipike për vitiligo dhe kërkon vlerësim tjetër.
Luspa të dukshme
Mund të sugjerojnë pityriasis versicolor, pityriasis alba ose një dermatit.
Ulçerim ose gjakderdhje
Nuk është vitiligo tipik.
Një mënyrë e thjeshtë për ta menduar trajtimin
Vitiligo i kufizuar
Fytyrë / qepalla / palosje:
→ inhibitor i kalcineurinës në pacientin e përshtatshëm.
Trung / ekstremitete:
→ mund të konsiderohen kortikosteroidet topike me skemë të kontrolluar.
Vitiligo jo-segmentale me përfshirje të fytyrës, ≥12 vjeç
→ mund të konsiderohet ruxolitinib krem 1.5%, sipas indikacionit dhe disponueshmërisë.
Vitiligo i përhapur ose aktiv
→ NB-UVB është një nga trajtimet kryesore.
Vitiligo që po përhapet shpejt
→ dermatologu duhet të vlerësojë strategjinë e stabilizimit.
Vitiligo stabil dhe rezistent
→ në pacientë të përzgjedhur mund të diskutohet kirurgjia.
Gabimet më të zakonshme që bëhen me vitiligon
“Është kërpudhë”
Jo domosdoshmërisht.
Në vitiligo antimykotiku nuk e rikthen pigmentin.
“Është ngjitëse”
Jo.
Vitiligo nuk transmetohet.
“Mjaftojnë 10 ditë trajtim”
Jo.
Repigmentimi zakonisht kërkon muaj.
“Duhet të qëndrosh shumë në diell”
Jo.
Djegia nga dielli mund të dëmtojë lëkurën dhe duhet shmangur.
“Ky suplement e shëron”
Nuk kemi një suplement të provuar që shëron vitiligon.
“Nuk ka asnjë trajtim”
Edhe kjo është e pasaktë.
Sot kemi shumë më tepër alternativa se më parë.
Prognoza
Vitiligo nuk sillet njësoj te të gjithë.
Te një pacient mund të mbetet pothuajse e pandryshuar për vite.
Te një tjetër mund të përparojë me episode.
Dhe te një tjetër mund të arrihet repigmentim i mirë me trajtim.
Në përgjithësi:
Përgjigjen më mirë
- fytyra;
- qafa;
- trungu.
Përgjigjen më vështirë
- duart;
- gishtat;
- këmbët;
- zonat me qime të bardha.
Trajtimi i hershëm mund të jetë i rëndësishëm dhe ekspertët ndërkombëtarë paralajmërojnë se shumë pacientë me vitiligo vazhdojnë të jenë të nëntrajtuar.
FAQ – Pyetjet më të shpeshta
A është vitiligo kancer?
Jo.
Vitiligo nuk është kancer.
A është vitiligo ngjitëse?
Jo.
Nuk transmetohet nga një person tek tjetri.
A është vitiligo myk?
Jo.
Por disa infeksione fungale mund të japin njolla që në pamje të parë ngatërrohen me vitiligon.
A vjen vitiligo nga stresi?
Stresi mund të ndikojë te disa pacientë, por nuk është shkaku i vetëm.
A mund të rikthehet pigmenti?
Po.
Repigmentimi është i mundur, veçanërisht në fytyrë dhe qafë.
Pse gishtat trajtohen më vështirë?
Sepse këto zona kanë më pak rezervuarë melanocitesh dhe njihen si zona më rezistente ndaj repigmentimit.
A duhet kontrolluar tiroidja?
Jo çdo pacient ka nevojë për të njëjtat analiza, por duhet menduar për patologjitë autoimune të tiroides sidomos kur ka simptoma, histori familjare ose faktorë të tjerë klinikë.
A ekziston krem specifik për vitiligon?
Po.
Ruxolitinib krem është aprovuar për indikacione specifike të vitiligos jo-segmentale dhe përdoret te pacientët e përzgjedhur.
Sa shpejt vepron ruxolitinib?
Nuk duhet pritur rezultat brenda pak javësh.
EMA thekson se mund të duhen më shumë se 6 muaj për repigmentim të kënaqshëm.
Përmbledhja që duhet të mbajmë mend
Vitiligo është një sëmundje kronike e pigmentimit ku melanocitet dëmtohen kryesisht nga mekanizma autoimunë.
Vitiligo nuk është ngjitëse.
Vitiligo nuk është kërpudhë.
Vitiligo nuk shkaktohet nga mungesa e higjienës.
Dhe shumë e rëndësishme:
Vitiligo mund të trajtohet.
Sot trajtimi mund të përfshijë:
- kortikosteroide topike;
- tacrolimus ose pimecrolimus;
- ruxolitinib krem;
- fototerapi NB-UVB;
- excimer;
- në raste të zgjedhura terapi sistemike;
- në vitiligo të stabilizuar dhe rezistente, procedura kirurgjikale.
Strategjia më e mirë fillon me dy pyetje:
“A është vërtet vitiligo?”
dhe
“A është sëmundja aktive apo stabile?”
Nga këto dy përgjigje varet pjesa më e madhe e trajtimit.
Referenca mjekësore
- International Vitiligo Task Force. Worldwide expert recommendations for the diagnosis and management of vitiligo – Part 1: management algorithm. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2023. citeturn743766search2
- International Vitiligo Task Force. Worldwide expert recommendations for the diagnosis and management of vitiligo – Part 2: Specific treatment recommendations. JEADV, 2023. citeturn743766search0
- Ring J. Global recommendations for vitiligo management. JEADV, 2023. citeturn743766search6
- European Medicines Agency. Opzelura – ruxolitinib. Informacioni zyrtar për vitiligo jo-segmentale; faqja e EMA ishte përditësuar më 3 gusht 2026. citeturn743766search1
- U.S. Food and Drug Administration. FDA approves topical ruxolitinib for repigmentation in nonsegmental vitiligo in patients aged 12 years and older. citeturn743766search4
Disclaimer
Ky artikull është për informim dhe edukim shëndetësor dhe nuk zëvendëson vizitën, ekzaminimin dhe trajtimin e personalizuar nga dermatologu ose mjeku trajtues.
Jo çdo njollë e bardhë është vitiligo. Diagnoza duhet të konfirmohet përpara fillimit të trajtimit.
Kortikosteroidet topike, tacrolimus, pimecrolimus, ruxolitinib, fototerapia dhe trajtimet sistemike duhet të përdoren vetëm sipas indikacionit dhe nën mbikëqyrje profesionale.
