Myku i gojës, ose kandidiaza orale, është një problem mjaft i zakonshëm si te fëmijët, ashtu edhe te të rriturit. Shpesh shfaqet me pllaka të bardha në gjuhë, në pjesën e brendshme të faqeve ose në qiellzë, dhe mund të shoqërohet me djegie, skuqje ose bezdi gjatë ngrënies.
Një nga medikamentet më të përdorura për këtë problem është Nystatin.
Në këtë artikull po flasim për dy preparate:
- NYSTAGO 100,000 UI/mL, suspension oral;
- PRONYSTIN 500,000 UI, tableta orale.
Edhe pse kanë të njëjtën lëndë aktive, nuk përdoren gjithmonë njësoj. Forma farmaceutike ka rëndësi.
Çfarë është Nystatin?
Nystatin është një medikament antifungal, pra përdoret kundër infeksioneve të shkaktuara nga kërpudhat.
Vepron kryesisht kundër Candida spp.
Nystatin përthithet shumë pak nga zorra. Kjo do të thotë se vepron kryesisht aty ku bie në kontakt:
- në gojë;
- në faring;
- në traktin gastrointestinal.
Për këtë arsye është e dobishme për kandidiazën orale dhe disa kandidiaza gastrointestinale, por nuk është medikament për kandidiazën invazive ose kandideminë.
Si vepron Nystatin?
Candida ka në membranën e saj një substancë të quajtur ergosterol.
Nystatin lidhet me ergosterolin dhe dëmton membranën e qelizës fungale.
Si rezultat:
- formohen pore në membranë;
- humbasin elektrolite;
- qeliza dëmtohet;
- kërpudha nuk mund të mbijetojë normalisht.
Në mënyrë të thjeshtë:
Nystatin dëmton membranën e Candida-s..
Si duket kandidiaza orale?
Kandidiaza orale mund të japë:
- pllaka të bardha në gjuhë;
- pllaka të bardha në faqet e brendshme të gojës;
- skuqje të mukozës;
- djegie;
- shije të ndryshuar;
- parehati gjatë ngrënies;
- plasaritje në cepat e buzëve.
Te foshnjat mund të shfaqen:
- irritim gjatë ushqyerjes;
- refuzim i gjirit ose biberonit;
- të qara gjatë ushqyerjes.
Një shenjë tipike është se pllakat e bardha mund të hiqen pjesërisht dhe poshtë tyre mbetet një sipërfaqe e skuqur.
NYSTAGO 100,000 UI/mL
NYSTAGO është një suspension oral me Nystatin.
Përqendrimi është:
100,000 UI në çdo 1 mL.
Pra:
| Vëllimi | Sasia e Nystatin |
|---|---|
| 1 mL | 100,000 UI |
| 2 mL | 200,000 UI |
| 3 mL | 300,000 UI |
| 4 mL | 400,000 UI |
| 5 mL | 500,000 UI |
| 6 mL | 600,000 UI |
Nystatin te foshnjat
Te foshnjat kandidiaza orale është relativisht e zakonshme.
Për një suspension me përqendrim:
100,000 UI/mL
doza e përdorur zakonisht është:
2 mL, katër herë në ditë.
Kjo do të thotë:
200,000 UI për dozë.
Doza mund të ndahet:
- 1 mL në njërën anë të gojës;
- 1 mL në anën tjetër.
Kjo ndihmon që medikamenti të shpërndahet më mirë mbi mukozë.
Si t’ia japim foshnjës?
Teknika është shumë e rëndësishme.
Është më mirë:
- të përdoret shiringë orale;
- doza të jepet ngadalë;
- një pjesë të vendoset në njërën faqe;
- pjesa tjetër në faqen tjetër;
- të lihet të përhapet mbi zonat e prekura.
Mos e hidhni gjithë dozën direkt drejt fytit.
Nystatin te fëmijët
Te fëmijët përdoret shpesh:
4–6 mL, katër herë në ditë.
Kjo korrespondon me:
- 400,000 UI për dozë me 4 mL;
- 600,000 UI për dozë me 6 mL.
Doza duhet përshtatur sipas:
- moshës;
- diagnozës;
- formulimit;
- rëndësisë së infeksionit.
Nystatin te të rriturit
Te të rriturit me kandidiazë orale të lehtë, suspensioni oral përdoret shpesh në dozën:
4–6 mL, katër herë në ditë.
Pacienti duhet:
- ta fusë suspensionin në gojë;
- ta shpërndajë mirë;
- ta mbajë për pak kohë;
- pastaj ta gëlltisë.
Trajtimi zakonisht zgjat:
7–14 ditë.
Si përdoret saktë suspensioni?
Para çdo doze:
Tundeni mirë flakonin.
Pastaj:
- mateni dozën me shiringë orale;
- shpërndajeni në gojë;
- mbajeni për pak kohë në kontakt me mukozën;
- më pas gëlltiteni.
Mos përdorni lugë kuzhine për matjen e dozës.
PRONYSTIN 500,000 UI
PRONYSTIN është tabletë orale me:
500,000 UI Nystatin për tabletë.
Në formulimet e tabletave 500,000 UI përdoret zakonisht për kandidiazë të traktit gastrointestinal sipas indikacionit të produktit.
Një skemë e zakonshme në formulime të ngjashme është:
1–2 tableta, 3 herë në ditë.
Megjithatë, duhet ndjekur gjithmonë SmPC dhe fletëudhëzimi i PRONYSTIN konkret.
NYSTAGO apo PRONYSTIN?
Të dy përmbajnë Nystatin, por përdorimi nuk është identik.
NYSTAGO është suspension.
PRONYSTIN është tabletë.
Për kandidiazën orale, suspensioni ka avantazh sepse prek direkt mukozën.
5 mL NYSTAGO dhe 1 tabletë PRONYSTIN
Matematikisht:
5 mL NYSTAGO = 500,000 UI
dhe:
1 tabletë PRONYSTIN = 500,000 UI.
Por kjo nuk do të thotë se janë automatikisht të njëjta klinikisht.
Forma farmaceutike ka rëndësi.
Kush ka më shumë rrezik për kandidiazë orale?
Rreziku rritet te personat që:
- përdorin antibiotikë;
- kanë diabet;
- përdorin kortikosteroide inhalatore;
- kanë proteza dentare;
- janë imunosupresuar;
- marrin kimioterapi;
- kanë gojë të thatë;
- janë në moshë shumë të vogël ose të avancuar.
Kortikosteroidet inhalatore dhe Candida
Pacientët që përdorin:
- Budesonide;
- Beclometasone;
- Fluticasone;
kanë rrezik më të madh për kandidiazë orale.
Pas inhalimit duhet:
të shpëlahet goja me ujë dhe uji të pështyhet.
Kandidiaza orale dhe diabeti
Kur kandidiaza:
- përsëritet shpesh;
- është e vështirë për t’u trajtuar;
- rikthehet pas trajtimit;
duhet menduar edhe për diabet ose kontroll të dobët të glicemisë.
Mund të ketë vlerë kontrolli i:
- glicemisë;
- HbA1c.
Efektet anësore
Nystatin zakonisht tolerohet mirë.
Mund të shfaqen:
- nauze;
- të vjella;
- dhimbje barku;
- diarre;
- irritim oral;
- skuqje;
- rash.
Red flags alergjike
Trajtimi duhet ndërprerë dhe pacienti duhet vlerësuar urgjentisht nëse shfaq:
- vështirësi në frymëmarrje;
- ënjtje të fytyrës;
- ënjtje të buzëve;
- ënjtje të gjuhës;
- urtikarie të përhapur;
- hipotension.
Kur Nystatin nuk mjafton?
Nystatin lokale mund të mos jetë e mjaftueshme kur:
- kandidiaza është e rëndë;
- infeksioni përsëritet;
- pacienti është shumë i imunosupresuar;
- trajtimi lokal dështon;
- ka shenja të përfshirjes së ezofagut.
Dhimbja gjatë gëlltitjes është red flag
Nëse pacienti me kandidiazë orale thotë:
“Më dhemb kur gëlltis.”
ose:
“Kam vështirësi në gëlltitje.”
duhet menduar për:
kandidiazë ezofageale.
Nystatin lokale mund të mos jetë e mjaftueshme.
Jo çdo gjuhë e bardhë është Candida
Një gjuhë e bardhë mund të ketë shumë shkaqe.
Diagnozat diferenciale përfshijnë:
- gjuhën e veshur;
- leukoplakia;
- lichen planus;
- hairy leukoplakia;
- mbetje qumështi te foshnjat;
- irritim të mukozës.
Prandaj, para trajtimit duhet bërë diagnoza e saktë.
Përmbledhje praktike
NYSTAGO 100,000 UI/mL
Foshnjat:
2 mL × 4 herë/ditë.
Fëmijët:
4–6 mL × 4 herë/ditë.
Të rriturit:
4–6 mL × 4 herë/ditë.
Kohëzgjatja shpesh:
7–14 ditë.
PRONYSTIN 500,000 UI
Përmban:
500,000 UI Nystatin për tabletë.
Një skemë e zakonshme për formulime të ngjashme:
1–2 tableta × 3 herë/ditë, sipas indikacionit dhe informacionit zyrtar të produktit.
FAQ
A përdoret Nystatin për mykun e gojës?
Po. Është një nga medikamentet klasike për kandidiazën orale.
Sa Nystatin ka 1 mL NYSTAGO?
100,000 UI.
Sa ka 5 mL?
500,000 UI.
Sa është doza te foshnjat?
Për formulimin 100,000 UI/mL përdoret zakonisht 2 mL, katër herë në ditë.
Sa është doza te fëmijët?
Shpesh 4–6 mL, katër herë në ditë, sipas moshës, indikacionit dhe produktit.
Sa është doza te të rriturit?
Shpesh 4–6 mL, katër herë në ditë për kandidiazë orale të lehtë.
A duhet gëlltitur suspensioni?
Po, por është mirë të mbahet për pak kohë në gojë që të ketë kontakt me mukozën.
A përdoret Nystatin për kandidemi?
Jo.
A ka antidot?
Jo. Nuk ka antidot specifik.
Referenca
- Infectious Diseases Society of America. Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis.
- DailyMed. Nystatin Oral Suspension USP 100,000 units/mL.
- DailyMed. Nystatin Tablets USP 500,000 Units.
- SmPC dhe fletëudhëzimi i preparatit konkret.
Disclaimer
Ky material është për qëllime edukative dhe informative dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.
Doza dhe kohëzgjatja e trajtimit varen nga:
- mosha;
- diagnoza;
- rëndësia e infeksionit;
- sëmundjet shoqëruese;
- formulimi konkret i preparatit.
Nëse SmPC ose fletëudhëzimi i PRONYSTIN apo NYSTAGO ndryshon nga informacioni i përgjithshëm i artikullit, duhet ndjekur informacioni zyrtar i produktit.
