Rhinostop është një medikament i kombinuar që përdoret për lehtësimin e simptomave të ftohjes, gripit dhe, në disa formulime, të rinitit alergjik. Në varësi të formës farmaceutike, ai mund të përmbajë paracetamol, pseudoefedrinë dhe klorfenaminë, ndërsa Rhinostop HOT përmban zakonisht paracetamol dhe pseudoefedrinë.
Rhinostop nuk është antibiotik dhe nuk eliminon shkakun viral të ftohjes apo gripit. Qëllimi i tij është të reduktojë simptoma të tilla si temperatura, dhimbja e kokës, dhimbjet muskulore, kongjestioni nazal, rrjedhja nga hunda dhe teshtimat.
Çfarë përmban Rhinostop?
Përbërja ndryshon sipas formës farmaceutike.
Rhinostop tableta
Një tabletë përmban:
- Paracetamol 251 mg
- Pseudoefedrinë hydrochloride 61.2 mg
- Klorfenaminë maleate 2.54 mg
Rhinostop shurup
Në 5 ml përmban afërsisht:
- Paracetamol 101 mg
- Pseudoefedrinë hydrochloride 20.2 mg
- Klorfenaminë maleate 1.01 mg
Rhinostop HOT
Një qese zakonisht përmban:
- Paracetamol 500 mg
- Pseudoefedrinë hydrochloride 60 mg
Ky ndryshim është i rëndësishëm sepse Rhinostop HOT nuk përmban klorfenaminë, prandaj nuk ka të njëjtin profil të efekteve antihistaminike dhe sedative si tabletat klasike.
Si veprojnë përbërësit e Rhinostop?
Rhinostop kombinon substanca me mekanizma të ndryshëm veprimi.
Paracetamoli
Paracetamoli është analgjezik dhe antipiretik.
Ai ndihmon në reduktimin e:
- temperaturës
- dhimbjes së kokës
- dhimbjes së fytit
- dhimbjeve muskulore
- dhimbjeve artikulare
- parehatisë së përgjithshme që shoqëron gripin ose ftohjen
Paracetamoli nuk ka efekt të rëndësishëm dekongjestant në hundë.
Pseudoefedrina
Pseudoefedrina është një dekongjestant simpatomimetik.
Ajo shkakton vazokonstriksion të enëve të gjakut në mukozën nazale dhe ndihmon në:
- reduktimin e edemës së mukozës
- hapjen e rrugëve nazale
- zvogëlimin e kongjestionit
- lehtësimin e presionit në sinuse
Pseudoefedrina është komponenti që kërkon më shumë kujdes te pacientët me hipertension, aritmi ose sëmundje kardiovaskulare.
Klorfenamina
Klorfenamina është antihistaminik i gjeneratës së parë.
Ajo mund të reduktojë:
- rrjedhjen e hundës
- teshtimat
- kruajtjen e hundës
- lotimin e syve
- simptoma të rinitit alergjik
Megjithatë, mund të shkaktojë përgjumje dhe ulje të përqendrimit.
Për çfarë përdoret Rhinostop?
Rhinostop përdoret për trajtimin simptomatik të:
- ftohjes së zakonshme
- gripit
- kongjestionit nazal
- rrjedhjes së hundës
- dhimbjes së kokës
- dhimbjes së sinuseve
- temperaturës
- dhimbjeve muskulore
- dhimbjes së fytit
- teshtimave
- rinitit alergjik, në formulimet që përmbajnë klorfenaminë
Ai mund të jetë i dobishëm sidomos kur pacienti ka një kombinim simptomash dhe jo vetëm një simptomë të vetme.
Për shembull, një pacient që ka temperaturë, hundë të bllokuar, rrjedhje hunde dhe dhimbje koke mund të përfitojë nga kombinimi i tre substancave.
Megjithatë, përdorimi duhet të jetë afatshkurtër.
Rhinostop nuk është antibiotik
Një keqkuptim i zakonshëm është se Rhinostop “shëron gripin”.
Kjo nuk është e saktë.
Rhinostop nuk vepron kundër viruseve dhe nuk zëvendëson antibiotikun në rastet kur ekziston një infeksion bakterial i diagnostikuar.
Ai redukton simptomat ndërsa organizmi lufton infeksionin.
Antibiotikët nuk rekomandohen rutinë për virozat respiratore.
Si përdoret Rhinostop tableta?
Për të rriturit dhe fëmijët mbi 12 vjeç:
1 tabletë çdo 6 orë.
Në përgjithësi nuk duhet të tejkalohen:
4 tableta në 24 orë.
Nuk rekomandohet për fëmijët nën 12 vjeç.
Në pacientët me dëmtim të funksionit renal mund të kërkohet zgjatje e intervalit ndërmjet dozave.
Sipas fletëudhëzuesit, tabletat nuk rekomandohen në përdorim të vazhdueshëm për më shumë se 5 ditë. Doza duhet të respektohet gjithmonë sipas fletëudhëzuesit të produktit konkret që pacienti ka në dispozicion.
Si përdoret Rhinostop shurup?
Fëmijët 6–12 vjeç
Zakonisht:
5 ml çdo 6 orë.
Fëmijët mbi 12 vjeç dhe të rriturit
Zakonisht:
15 ml çdo 6 orë.
Te fëmijët nën 6 vjeç përdorimi duhet të bëhet vetëm pas rekomandimit mjekësor.
Te fëmijët 6–12 vjeç shurupi nuk duhet përdorur më shumë se 5 ditë pa u konsultuar me mjekun.
Si përdoret Rhinostop HOT?
Për të rriturit dhe personat mbi 12 vjeç:
1 qese, 2–3 herë në ditë.
Përmbajtja tretet në një gotë ujë, zakonisht të ngrohtë, dhe pihet menjëherë.
Rhinostop HOT përdoret për jo më shumë se 5 ditë te të rriturit dhe jo më shumë se 3 ditë te adoleshentët mbi 12 vjeç.
Nëse simptomat vazhdojnë ose përkeqësohen, duhet vlerësim mjekësor.
Kujdes me kombinimin me paracetamol tjetër
Ky është një nga gabimet më të zakonshme.
Një pacient mund të marrë Rhinostop dhe njëkohësisht të përdorë një medikament tjetër për gripin ose dhimbjen që gjithashtu përmban paracetamol.
Në këtë mënyrë mund të kalojë pa e kuptuar dozën totale të lejuar.
Mbidozimi me paracetamol mund të shkaktojë dëmtim serioz të mëlçisë.
Prandaj, gjatë përdorimit të Rhinostop duhet të kontrollohen të gjitha medikamentet e tjera që pacienti merr.
Veçanërisht duhet shmangur përdorimi paralel i disa preparateve “cold & flu”.
Kundërindikacionet
Rhinostop nuk është i përshtatshëm për çdo pacient.
Përdorimi duhet shmangur ose vlerësuar me kujdes në rast të:
- alergjisë ndaj përbërësve
- hipertensionit të rëndë ose të pakontrolluar
- sëmundjeve të rënda të zemrës
- infarktit të miokardit të kohëve të fundit
- ulçerës peptike aktive
- aritmive të rëndësishme
- dëmtimit të rëndë të mëlçisë
- insuficiencës së rëndë renale
- glaukomës
- hipertiroidizmit
- epilepsisë
- problemeve të rëndësishme me urinimin
- hiperplazisë së prostatës
- përdorimit të inhibitorëve MAO ose brenda 14 ditëve pas ndërprerjes së tyre
- disa formave të diabetit të pakontrolluar
Te këta pacientë duhet vlerësuar me kujdes raporti përfitim–rrezik.
Rhinostop dhe hipertensioni
Pseudoefedrina shkakton vazokonstriksion.
Për këtë arsye mund të shkaktojë:
- rritje të tensionit arterial
- rritje të pulsit
- palpitacione
- nervozizëm
- tremor
Pacientët me hipertension nuk duhet ta përdorin automatikisht si një preparat “të zakonshëm kundër gripit”.
Në hipertensionin e rëndë ose të pakontrolluar përdorimi mund të jetë i papërshtatshëm.
Te hipertensioni i kontrolluar duhet të merret në konsideratë gjendja kardiovaskulare e pacientit dhe medikamentet që ai përdor.
Efektet anësore të Rhinostop
Efektet anësore varen nga secili përbërës.
Nga klorfenamina
Mund të shfaqen:
- përgjumje
- marramendje
- tharje e gojës
- turbullim i shikimit
- kapsllëk
- vështirësi në urinim
- ulje e përqendrimit
Personat që ndihen të përgjumur nuk duhet të drejtojnë automjetin.
Nga pseudoefedrina
Mund të shfaqen:
- pagjumësi
- nervozizëm
- ankth
- tremor
- dhimbje koke
- palpitacione
- takikardi
- rritje e tensionit arterial
- djersitje
Nga paracetamoli
Paracetamoli zakonisht tolerohet mirë në dozat e rekomanduara.
Megjithatë, rrallë mund të shfaqen:
- reaksione alergjike
- skuqje e lëkurës
- çrregullime hematologjike
- dëmtim hepatik, kryesisht në mbidozim
Shenjat alarmuese (red flags)
Pacienti duhet të ndërpresë medikamentin dhe të kërkojë ndihmë mjekësore urgjente nëse shfaq:
- dhimbje koke shumë të fortë dhe të papritur
- konfuzion
- konvulsione
- çrregullim të papritur të shikimit
- dobësi neurologjike
- dhimbje gjoksi
- dispne
- palpitacione të forta
- reaksion alergjik me ënjtje të fytyrës ose gjuhës
- vështirësi në frymëmarrje
- dhimbje abdominale të forta
Pseudoefedrina është lidhur rrallë me sindroma serioze neurologjike si PRES dhe RCVS, prandaj shfaqja e një cefaleje të papritur dhe shumë të fortë duhet marrë seriozisht.
Ndërveprimet me medikamente
Rhinostop mund të ndërveprojë me medikamente të tjera.
Kujdes kërkohet veçanërisht me:
- inhibitorë MAO
- antidepresivë triciklikë
- antihipertensivë
- simpatomimetikë të tjerë
- dekongjestantë të tjerë
- digoksinë
- preparate të ergotaminës
- warfarinë
- fenitoinë
- karbamazepinë
- lamotriginë
- benzodiazepina
- opioide
- hipnotikë
- neuroleptikë
- barna të tjera me efekt sedativ ose antikolinergjik
Pacientët që përdorin shumë medikamente njëkohësisht duhet të konsultohen me mjekun ose farmacistin.
Rhinostop dhe alkooli
Alkooli duhet shmangur gjatë trajtimit.
Klorfenamina mund të shkaktojë përgjumje dhe alkooli mund ta rrisë këtë efekt.
Gjithashtu konsumimi i tepërt i alkoolit rrit rrezikun e dëmtimit të mëlçisë në prani të paracetamolit.
Rhinostop në shtatzëni
Rhinostop nuk duhet konsideruar zgjedhje rutinë gjatë shtatzënisë.
Pseudoefedrina ka efekt vazokonstriktor, ndërsa për kombinimet multi-ingredient preferohet gjithmonë një vlerësim individual.
Në shtatzëni zakonisht preferohen medikamente me një përbërës të vetëm kur janë të nevojshme.
Sipas fletëudhëzuesit të prodhuesit, Rhinostop HOT është i kundërindikuar gjatë shtatzënisë dhe ushqyerjes me gji.
Pacientja shtatzënë duhet të konsultohet me mjekun përpara përdorimit.
Rhinostop gjatë ushqyerjes me gji
Disa prej përbërësve mund të kalojnë në qumështin e gjirit.
Pseudoefedrina mund të ndikojë edhe në prodhimin e qumështit te disa gra.
Prandaj përdorimi gjatë laktacionit duhet bërë vetëm pas vlerësimit individual.
Mbidozimi me Rhinostop
Mbidozimi duhet të konsiderohet urgjencë mjekësore.
Rreziku kryesor vjen nga paracetamoli.
Një pacient mund të ndihet relativisht mirë në orët e para dhe megjithatë të zhvillojë dëmtim serioz hepatik më vonë.
Simptomat e hershme mund të përfshijnë:
- nauze
- të vjella
- dhimbje abdominale
- djersitje
- dobësi
- zbehje
Pseudoefedrina në mbidozim mund të shkaktojë:
- hipertension
- takikardi
- agjitacion
- tremor
- pagjumësi
- halucinacione
- aritmi
Klorfenamina mund të shkaktojë:
- përgjumje
- konfuzion
- efekte antikolinergjike
- konvulsione në raste të rënda
Antidoti në helmimin me paracetamol
Antidoti specifik është:
N-acetilcisteina (NAC)
Trajtimi është më efektiv kur fillon sa më shpejt pas mbidozimit.
Megjithatë, NAC mund të jetë i dobishëm edhe në pacientët që paraqiten më vonë.
Vlerësimi spitalor mund të përfshijë:
- nivelin serik të paracetamolit
- AST
- ALT
- INR
- bilirubinën
- kreatininën
- elektrolitet
- glukozën
- vlerësimin acidobazik në rastet e rënda
Pacienti nuk duhet të presë derisa të shfaqen simptomat.
Kur duhet referuar pacienti?
Vlerësim mjekësor rekomandohet nëse:
- temperatura vazhdon mbi 3 ditë
- simptomat përkeqësohen
- kongjestioni vazhdon më shumë se rreth një javë
- shfaqet dhimbje e fortë sinusale
- pacienti ka dhimbje gjoksi
- ka vështirësi në frymëmarrje
- shfaqen simptoma neurologjike
- ka hipertension të rëndësishëm
- ka palpitacione të vazhdueshme
- dyshohet për mbidozim
- pacienti është shtatzënë
- pacienti merr shumë medikamente njëkohësisht
Çfarë duhet mbajtur mend për Rhinostop?
Rhinostop është një medikament i kombinuar që mund të jetë i dobishëm për kontrollin afatshkurtër të simptomave të ftohjes dhe gripit.
Megjithatë, duhet përdorur me kujdes.
Pikat kryesore janë:
- Rhinostop përmban paracetamol.
- Tabletat përmbajnë gjithashtu pseudoefedrinë dhe klorfenaminë.
- Rhinostop HOT nuk ka domosdoshmërisht të njëjtën përbërje si tabletat.
- Nuk duhet kombinuar pa kontroll me produkte të tjera që përmbajnë paracetamol.
- Pseudoefedrina mund të rrisë tensionin dhe pulsin.
- Klorfenamina mund të shkaktojë përgjumje.
- Mbidozimi me paracetamol mund të shkaktojë dëmtim serioz të mëlçisë.
- Antidoti në helmimin me paracetamol është N-acetylcysteine.
Pyetje të shpeshta (FAQ)
A është Rhinostop antibiotik?
Jo. Rhinostop nuk është antibiotik. Ai përdoret vetëm për lehtësimin e simptomave.
A përdoret Rhinostop për gripin?
Po, mund të përdoret për lehtësimin e temperaturës, dhimbjeve, hundës së bllokuar dhe simptomave të tjera të gripit.
A shkakton Rhinostop përgjumje?
Rhinostop tabletë dhe shurup mund të shkaktojnë përgjumje për shkak të klorfenaminës.
A mund të përdoret te hipertensioni?
Kërkohet kujdes. Pseudoefedrina mund të rrisë tensionin arterial dhe frekuencën kardiake.
A mund të merret bashkë me paracetamol?
Nuk duhet shtuar paracetamol tjetër pa llogaritur dozën totale ditore, sepse Rhinostop vetë përmban paracetamol.
A mund të përdoret te fëmijët?
Varet nga forma farmaceutike. Tabletat dhe Rhinostop HOT zakonisht përdoren nga mosha 12 vjeç e lart. Shurupi ka formulim pediatrik, por doza duhet respektuar me kujdes.
A mund të pihet alkool gjatë trajtimit?
Nuk rekomandohet, për shkak të sedacionit dhe rrezikut të shtuar hepatik.
Cili është antidoti në mbidozim?
Në helmimin nga paracetamoli përdoret N-acetylcysteine – NAC.
Referencat
- ALIMS / Bosnalijek – Uputstvo za lek Rhinostop® tablete (251 mg / 61,2 mg / 2,54 mg)
- Bosnalijek – Rhinostop® sirup (101 / 20,2 / 1,01 mg / 5 ml)
- Bosnalijek – Rhinostop® HOT, granula për tretësirë orale
- European Medicines Agency – Pseudoephedrine-containing medicinal products (PRES dhe RCVS), 2024
- Chiew AL, et al. Updated guidelines for the management of paracetamol poisoning in Australia and New Zealand. Med J Aust. 2020;212(4):175–183.
Shënim mjekësor
Ky artikull ka qëllim informues dhe edukativ dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun ose farmacistin. Përbërja dhe doza e Rhinostop mund të ndryshojnë sipas formës farmaceutike dhe tregut ku produkti është blerë. Përpara përdorimit duhet të kontrollohet gjithmonë etiketa dhe fletëudhëzuesi i produktit konkret. Në rast mbidozimi, reaksioni alergjik të rëndë, dhimbjeje gjoksi, vështirësie në frymëmarrje, cefaleje të papritur shumë të fortë ose simptomash neurologjike kërkohet vlerësim urgjent mjekësor.
