Dhimbja në pjesën e poshtme të barkut, në ijë ose në pjesën e brendshme të kofshës është një problem që haset shpesh te futbollistët dhe sportistët. Megjithatë, ajo mund të shfaqet edhe te persona që ushtrohen në palestër, vrapojnë ose kanë rritur papritur aktivitetin fizik.
Kjo dhimbje shpesh quhet pubalgji.
Pubalgjia nuk është domosdoshmërisht një sëmundje e vetme. Ajo është një term i përgjithshëm që përdoret për dhimbjen e lokalizuar rreth kockës pubike, muskujve aduktorë, pjesës së poshtme të barkut dhe regjionit inguinal.
Në disa raste problemi vjen kryesisht nga tendinat e muskujve të kofshës. Në raste të tjera mund të përfshihet muri i poshtëm abdominal, simfiza pubike ose vetë artikulacioni i ijës.
Pikërisht për këtë arsye, trajtimi nuk duhet të fillojë vetëm me qetësues apo me ndërprerjen e përkohshme të aktivitetit. Fillimisht duhet të përcaktohet sa më qartë se cila strukturë po e shkakton dhimbjen.
Çfarë është pubalgjia?
Pubalgjia është një sindromë dhimbjeje që prek zonën ku bashkohen:
- muskujt e barkut;
- muskujt aduktorë të kofshës;
- tendinat;
- ligamentet;
- kockat pubike;
- strukturat e regjionit inguinal.
Dhimbja mund të shfaqet gradualisht, pas javësh ose muajsh stërvitjeje, por mund të fillojë edhe papritur gjatë një sprinti, goditjeje të topit apo ndryshimi të menjëhershëm të drejtimit.
Te sportistët, pubalgjia shpesh quhet edhe pubalgji atletike ose hernie sportive. Megjithatë, termi “hernie sportive” mund të jetë çorientues.
Në shumicën e rasteve nuk kemi një hernie të vërtetë, sepse nuk ka dalje të zorrës ose të yndyrës abdominale përmes një hapjeje të murit të barkut. Problemi është më shpesh një dëmtim ose dobësim i muskujve, tendinave dhe indeve që lidhen me pubisin. (OrthoInfo)
A është pubalgjia e njëjtë me hernien inguinale?
Jo.
Te hernia inguinale mund të shfaqet një fryrje ose masë në ijë, e cila bëhet më e dukshme gjatë kollitjes, ngritjes së peshave ose sforcimit.
Te pubalgjia zakonisht nuk ka një fryrje të tillë. Dhimbja lidhet më shumë me lëvizjen, kontraktimin e muskujve abdominalë, sprintin dhe goditjen e topit.
Pse shfaqet pubalgjia?
Pubisi është një zonë ku përplasen forca të ndryshme mekanike.
Muskujt abdominalë ushtrojnë tërheqje nga pjesa e sipërme, ndërsa muskujt aduktorë të kofshëve ushtrojnë forcë nga pjesa e poshtme. Gjatë vrapimit, frenimit, goditjes së topit ose ndryshimit të drejtimit, këto struktura duhet të punojnë në mënyrë të koordinuar.
Kur ngarkesa bëhet më e madhe sesa kapaciteti i muskujve dhe tendinave për ta përballuar, krijohen mikrotrauma të përsëritura.
Me kalimin e kohës mund të shfaqen:
- irritim i tendinave;
- tendinopati e aduktorëve;
- dëmtim i muskujve abdominalë;
- irritim i simfizës pubike;
- dobësim i murit inguinal;
- inflamacion dhe dhimbje kronike.
Rreziku rritet veçanërisht kur sportisti vazhdon aktivitetin pavarësisht dhimbjes.
Cilat aktivitete lidhen më shumë me pubalgjinë?
Pubalgjia është më e zakonshme në sportet ku kërkohen lëvizje të shpejta dhe shpërthyese.
Ajo haset më shpesh në:
- futboll;
- rugby;
- hokej;
- tenis;
- basketboll;
- atletikë;
- arte marciale;
- vrapim me intensitet të lartë.
Megjithatë, pubalgjia mund të shfaqet edhe te personat që nuk merren me sport profesional.
Ajo mund të ndodhë pas:
- fillimit të papritur të palestrës;
- ushtrimeve intensive të këmbëve;
- ngritjes së peshave me teknikë jo të mirë;
- vrapimit pa përgatitje;
- rritjes së menjëhershme të distancës së vrapimit;
- ushtrimeve të forta për barkun;
- rikthimit të shpejtë në aktivitet pas një pushimi të gjatë.
Llojet kryesore të dhimbjes së ijëve
Sipas klasifikimit klinik të marrëveshjes së Dohas, dhimbja e ijëve te sportistët ndahet në disa grupe, në varësi të strukturës kryesore që duket se është përfshirë. (British Journal of Sports Medicine)
Dhimbja e lidhur me aduktorët
Kjo është një nga format më të zakonshme.
Aduktorët janë muskujt në pjesën e brendshme të kofshës, të cilët ndihmojnë në afrimin e këmbës drejt vijës së mesit.
Dhimbja zakonisht shfaqet:
- në pjesën e brendshme të kofshës;
- pranë kockës pubike;
- gjatë bashkimit të këmbëve;
- gjatë sprintit;
- gjatë ndryshimit të drejtimit;
- gjatë goditjes së topit.
Në ekzaminim, dhimbja mund të riprodhohet kur pacienti i bashkon këmbët kundër rezistencës.
Dhimbja e lidhur me regjionin inguinal
Dhimbja ndihet më shumë në ijë ose përgjatë kanalit inguinal.
Ajo mund të shtohet gjatë:
- kollitjes;
- teshtitjes;
- sforcimit;
- ngritjes së peshave;
- ushtrimeve për barkun;
- kthimit të menjëhershëm të trupit.
Në këtë formë zakonisht nuk gjendet një hernie e dukshme gjatë ekzaminimit.
Dhimbja e lidhur me pubisin
Dhimbja lokalizohet në qendër, mbi simfizën pubike.
Pacienti mund të ndiejë dhimbje:
- gjatë vrapimit;
- gjatë qëndrimit në një këmbë;
- gjatë hapjes së këmbëve;
- gjatë ngritjes nga shtrati;
- gjatë kthimit në shtrat;
- gjatë ngjitjes së shkallëve.
Kjo formë mund të lidhet me irritimin e simfizës pubike ose me osteitis pubis.
Dhimbja e lidhur me iliopsoasin
Iliopsoasi është një muskul i thellë që ndihmon në përkuljen e kofshës.
Kur ai është i irrituar, dhimbja mund të ndihet në pjesën e përparme të ijës dhe të shtohet gjatë:
- ngritjes së gjurit;
- vrapimit përpjetë;
- ngjitjes së shkallëve;
- uljes së gjatë;
- zgjatjes së kofshës.
Disa pacientë përshkruajnë edhe një kërcitje ose kapje në ije.
Dhimbja që vjen nga artikulacioni i ijës
Jo çdo dhimbje në zonën pubike vjen nga pubisi ose muskujt aduktorë.
Probleme si impingementi femoroacetabular, dëmtimi i labrumit apo artroza e hershme mund të shkaktojnë dhimbje të ngjashme.
Dhimbja që vjen nga artikulacioni mund të shoqërohet me:
- kufizim të lëvizjes;
- kërcitje;
- ndjesi bllokimi;
- dhimbje gjatë uljes;
- dhimbje gjatë përkuljes dhe rrotullimit të kofshës.
Cilat janë simptomat e pubalgjisë?
Simptoma kryesore është dhimbja në zonën pubike, në ijë ose në pjesën e brendshme të kofshës.
Dhimbja mund të jetë e lehtë në fillim dhe të shfaqet vetëm pas stërvitjes. Nëse aktiviteti vazhdon pa trajtim, ajo mund të bëhet më e fortë dhe të ndikojë edhe në ecje ose në aktivitetet e përditshme.
Simptomat më të zakonshme
Pacienti mund të përjetojë:
- dhimbje pranë kockës pubike;
- dhimbje në pjesën e brendshme të kofshës;
- dhimbje në pjesën e poshtme të barkut;
- dhimbje gjatë sprintit;
- dhimbje gjatë goditjes së topit;
- dhimbje gjatë ndryshimit të drejtimit;
- dhimbje gjatë kollitjes ose teshtitjes;
- dhimbje gjatë ushtrimeve për barkun;
- ngurtësi pas pushimit;
- dhimbje gjatë ngritjes nga shtrati;
- dobësi gjatë aktivitetit fizik.
Një karakteristikë e zakonshme është që dhimbja të qetësohet me pushim, por të rikthehet sapo pacienti fillon përsëri vrapin ose sportin.
A mund të përhapet dhimbja?
Po.
Dhimbja mund të përhapet drejt:
- pjesës së brendshme të kofshës;
- pjesës së poshtme të barkut;
- ijës;
- perineumit;
- skrotumit te meshkujt.
Megjithatë, dhimbja testikulare duhet të vlerësohet me kujdes, sepse mund të ketë edhe shkaqe urologjike që nuk lidhen me pubalgjinë.
Faktorët që rrisin rrezikun
Pubalgjia zakonisht zhvillohet nga kombinimi i disa faktorëve.
Faktorët më të zakonshëm janë:
- dobësia e muskujve abdominalë;
- dobësia e muskujve aduktorë;
- dobësia e muskujve glutealë;
- mungesa e stabilitetit të legenit;
- kufizimi i lëvizjes së ijës;
- ngarkesa e lartë stërvitore;
- mungesa e pushimit;
- rikthimi i parakohshëm pas dëmtimit;
- ndryshimi i papritur i programit të stërvitjes;
- dëmtimet e mëparshme të ijës;
- teknika jo e mirë e vrapimit ose goditjes;
- impingementi femoroacetabular.
Një gabim i zakonshëm është trajtimi vetëm me stretching. Shpesh problemi nuk vjen nga fakti që muskuli është “i shkurtër”, por nga fakti që nuk është mjaftueshëm i fortë për të përballuar ngarkesën.
Si vendoset diagnoza e pubalgjisë?
Diagnoza nuk vendoset vetëm nga vendi ku pacienti ndien dhimbjen.
Mjeku duhet të kombinojë:
- historinë e simptomave;
- ekzaminimin fizik;
- testet funksionale;
- imazherinë, kur është e nevojshme;
- përjashtimin e sëmundjeve të tjera.
Pyetjet që mund të bëjë mjeku
Gjatë vizitës mund të pyetet:
- Kur ka filluar dhimbja?
- A filloi papritur apo gradualisht?
- Ku ndihet më shumë?
- Cila lëvizje e provokon?
- A ka dhimbje gjatë kollitjes?
- A ka një fryrje në ijë?
- A ka dhimbje në testis?
- A ka pasur traumë?
- A ka temperaturë?
- A ka simptoma urinare?
- A ka ndryshuar programi i stërvitjes?
- A ka pasur më parë dëmtime të ijës?
Te gratë duhet të merren parasysh edhe shkaqet gjinekologjike, sidomos kur dhimbja lidhet me ciklin menstrual ose shoqërohet me gjakderdhje jonormale.
Çfarë kontrollohet gjatë ekzaminimit?
Ekzaminimi duhet të përfshijë jo vetëm pubisin, por edhe barkun, ijët, kofshët, shtyllën lumbare dhe regjionin inguinal.
Palpimi i zonës së dhimbshme
Mjeku kontrollon ndjeshmërinë mbi:
- simfizën pubike;
- tendinat e aduktorëve;
- pjesën e poshtme të muskujve abdominalë;
- kanalin inguinal;
- iliopsoasin.
Testi i aduktorëve
Pacientit mund t’i kërkohet të shtrëngojë një top, jastëk ose dorën e ekzaminuesit ndërmjet gjunjëve.
Dhimbja gjatë këtij testi sugjeron përfshirjen e aduktorëve.
Testimi i muskujve të barkut
Dhimbja mund të shfaqet gjatë:
- ngritjes së trungut;
- një ushtrimi sit-up;
- ngritjes së këmbëve;
- rrotullimit të trungut kundër rezistencës.
Kontrolli për hernie
Regjioni inguinal kontrollohet në këmbë dhe shtrirë.
Pacientit mund t’i kërkohet të kollitet ose të sforcohet. Një fryrje e dukshme e bën më të mundshme një hernie inguinale të vërtetë.
Ekzaminimi i artikulacionit të ijës
Kontrollohen:
- përkulja e kofshës;
- rotacioni i brendshëm;
- rotacioni i jashtëm;
- kufizimi i lëvizjes;
- kërcitja;
- dhimbja gjatë testeve FADIR dhe FABER.
Cilat ekzaminime mund të nevojiten?
Jo çdo pacient ka nevojë për MRI ose ekzaminime të shumta.
Zgjedhja varet nga mënyra e fillimit të dhimbjes, ekzaminimi klinik dhe kohëzgjatja e simptomave.
Radiografia e legenit
Radiografia mund të ndihmojë në identifikimin ose përjashtimin e:
- frakturave;
- ndryshimeve të simfizës pubike;
- artrozës së ijës;
- impingementit femoroacetabular;
- dëmtimeve kockore;
- avulsioneve.
Radiografia mund të rezultojë normale kur problemi ndodhet vetëm në muskuj ose tendina.
Ekografia
Ekografia mund të përdoret për vlerësimin e:
- tendinave të aduktorëve;
- dëmtimeve muskulore;
- hematomave;
- hernieve inguinale;
- murit abdominal.
Ekografia dinamike gjatë kollitjes ose sforcimit mund të jetë e dobishme kur dyshohet për hernie.
Rezonanca magnetike
MRI-ja mund të kërkohet kur:
- dhimbja vazhdon;
- diagnoza është e paqartë;
- rehabilitimi nuk po funksionon;
- dyshohet frakturë stresi;
- dyshohet dëmtim i labrumit;
- mendohet për një dëmtim kompleks.
MRI-ja mund të tregojë tendinopati të aduktorëve, dëmtim të lidhjes ndërmjet muskujve abdominalë dhe aduktorëve, edemë kockore, osteitis pubis ose dëmtime të artikulacionit.
Megjithatë, rezultati i MRI-së duhet të krahasohet gjithmonë me simptomat dhe ekzaminimin. Një ndryshim në imazh nuk do të thotë automatikisht se ai është burimi i dhimbjes.
Analizat laboratorike
Në pubalgjinë sportive analizat zakonisht janë normale.
Ato mund të kërkohen kur dyshohet për:
- infeksion;
- inflamacion sistemik;
- problem urinar;
- sëmundje reumatologjike;
- problem gjinekologjik;
- patologji tjetër jo sportive.
Diagnozat diferenciale
Dhimbja në zonën pubike nuk duhet të quhet automatikisht pubalgji.
Duhet të përjashtohen:
Shkaqet muskuloskeletore
- dëmtimi i aduktorëve;
- tendinopatia e aduktorëve;
- osteitis pubis;
- dëmtimi i iliopsoasit;
- dëmtimi i rectus abdominis;
- fraktura e stresit;
- impingementi femoroacetabular;
- dëmtimi i labrumit;
- artroza e ijës;
- radikulopatia lumbare;
- patologjia e artikulacionit sakroiliak.
Shkaqet kirurgjikale
- hernia inguinale;
- hernia femorale;
- apendiciti;
- hernia e inkarceruar ose e stranguluar.
Shkaqet urologjike
- torsioni testikular;
- epididimiti;
- prostatiti;
- infeksioni urinar;
- gurët në rrugët urinare;
- patologjitë testikulare.
Shkaqet gjinekologjike
- kisti ovarian;
- torsioni ovarian;
- endometrioza;
- shtatzënia ektopike;
- sëmundja inflamatore pelvike.
Shenjat e alarmit: kur dhimbja nuk duhet neglizhuar
Kërkohet vlerësim i shpejtë mjekësor kur dhimbja shoqërohet me:
- dhimbje të papritur dhe të fortë të testisit;
- ënjtje të testisit;
- masë të fortë dhe të dhimbshme në ijë;
- fryrje që nuk futet përsëri;
- të vjella;
- temperaturë;
- dhimbje të fortë pas një traume;
- pamundësi për të ecur ose mbështetur këmbën;
- dhimbje të forta gjatë natës;
- humbje peshe të pashpjeguar;
- gjak në urinë;
- mpirje ose dobësi progresive;
- çrregullime të urinimit;
- dhimbje pelvike dhe gjakderdhje gjatë një shtatzënie të mundshme.
Këto simptoma mund të lidhen me torsion testikular, hernie të stranguluar, frakturë, infeksion ose patologji abdominale dhe pelvike që kërkojnë trajtim urgjent.
Si trajtohet pubalgjia?
Në shumicën e rasteve, trajtimi fillon pa operacion.
Qëllimi nuk është vetëm të qetësohet dhimbja, por të rikthehet aftësia e muskujve dhe tendinave për të përballuar ngarkesën.
Pushimi relativ dhe ndryshimi i aktivitetit
Pushimi relativ nuk do të thotë domosdoshmërisht që pacienti duhet të qëndrojë pa lëvizur.
Duhet të reduktohen përkohësisht aktivitetet që e shtojnë dhimbjen, si:
- sprinti;
- goditjet e forta;
- ndryshimet e drejtimit;
- ushtrimet e dhimbshme për barkun;
- ngritja e peshave të rënda;
- hapja e tepërt e këmbëve.
Ecja e lehtë, biçikleta statike ose aktivitete të tjera mund të vazhdojnë nëse nuk shkaktojnë dhimbje të konsiderueshme.
Në ditët e para të një dëmtimi akut, pushimi relativ dhe aplikimi i akullit mund të ndihmojnë në kontrollin e simptomave. (OrthoInfo)
Aplikimi i akullit
Akulli mund të vendoset për rreth 10–15 minuta, disa herë në ditë, sidomos pas aktivitetit.
Ai nuk duhet të vendoset drejtpërdrejt mbi lëkurë.
Akulli mund të ulë përkohësisht dhimbjen, por nuk e trajton shkakun e pubalgjisë.
Medikamentet kundër dhimbjes
Në varësi të pacientit mund të përdoren:
- paracetamol;
- antiinflamatorë josteroidë për periudha të shkurtra.
Antiinflamatorët duhet të përdoren me kujdes te personat me:
- sëmundje të veshkave;
- ulçerë gastrike;
- histori gjakderdhjeje;
- insuficiencë kardiake;
- hipertension të pakontrolluar;
- trajtim me antikoagulantë.
Qetësuesit nuk duhet të përdoren për të fshehur dhimbjen dhe për të vazhduar stërvitjen me të njëjtin intensitet.
Fizioterapia dhe ushtrimet
Rehabilitimi aktiv është një nga pjesët më të rëndësishme të trajtimit.
Për dhimbjen e lidhur me aduktorët, programet aktive dhe të mbikëqyrura të forcimit kanë mbështetje më të mirë sesa trajtimet vetëm pasive. (JOSPT)
Programi duhet të përshtatet sipas:
- strukturës së dëmtuar;
- intensitetit të dhimbjes;
- forcës muskulore;
- sportit që praktikon pacienti;
- nivelit të aktivitetit;
- kohëzgjatjes së simptomave.
Faza e parë e rehabilitimit
Qëllimi është të kontrollohet dhimbja dhe të fillojë aktivizimi i sigurt i muskujve.
Mund të përdoren:
- kontraksione izometrike të aduktorëve;
- shtrëngimi i një jastëku ndërmjet gjunjëve;
- bridge;
- aktivizimi i glutealëve;
- ushtrime të lehta për muskujt e thellë të barkut;
- ecje pa dhimbje;
- biçikletë statike me rezistencë të ulët.
Faza e forcimit
Kur dhimbja është nën kontroll, programi mund të përparojë me:
- aduksion kundër rezistencës;
- side plank;
- Copenhagen adduction të modifikuar;
- squats;
- lunges;
- ushtrime për glutealët;
- ushtrime në një këmbë;
- kontroll të legenit;
- vrap të lehtë linear.
Faza e rikthimit në sport
Në fazën e fundit mund të përfshihen:
- sprint progresiv;
- ndryshime drejtimi;
- frenim dhe përshpejtim;
- kërcime;
- ushtrime pliometrike;
- goditje progresive të topit;
- simulim i stërvitjes;
- ushtrime specifike për sportin.
Ushtrimet nuk duhet të shkaktojnë një përkeqësim të madh të simptomave gjatë ditës ose të nesërmen.
A ndihmojnë masazhi dhe stretching-u?
Masazhi mund të ndihmojë përkohësisht në uljen e tensionit dhe të dhimbjes, por zakonisht nuk mjafton si trajtim i vetëm.
Edhe stretching-u duhet të përdoret me kujdes.
Shtrirja agresive e një tendine të irrituar mund ta shtojë dhimbjen. Stretching-u është më i dobishëm kur ekziston një kufizim i vërtetë i lëvizjes dhe kur kombinohet me ushtrime forcimi.
Trajtimi nuk duhet të mbështetet vetëm te:
- masazhi;
- aparaturat;
- ultratingulli terapeutik;
- stretching-u pasiv;
- pushimi i zgjatur.
Pa një program progresiv forcimi, dhimbja mund të rikthehet sapo pacienti të rifillojë aktivitetin.
A përdoren infiltrime?
Në raste të përzgjedhura mund të diskutohen infiltrime me:
- anestetik lokal;
- kortikosteroid;
- preparate biologjike si PRP.
Megjithatë, infiltrimi nuk është trajtimi standard për çdo pacient.
Kortikosteroidet mund të japin qetësim të përkohshëm, por përdorimi i përsëritur pranë tendinave mund të dobësojë indin.
PRP përdoret në disa qendra, por rezultatet nuk janë të njëjta te të gjithë pacientët dhe nuk duhet të zëvendësojë rehabilitimin.
Kur nevojitet operacioni?
Operacioni merret në konsideratë vetëm në raste të përzgjedhura.
Ai mund të diskutohet kur:
- diagnoza është e qartë;
- dhimbja vazhdon prej muajsh;
- është ndjekur rehabilitim i strukturuar;
- pacienti nuk rikthehet dot në sport;
- dhimbja përsëritet sa herë rritet aktiviteti;
- ekziston dëmtim i rëndësishëm i murit inguinal;
- është përjashtuar një problem kryesor i artikulacionit të ijës.
Ndërhyrja mund të synojë riparimin e strukturave të dëmtuara të murit abdominal ose të regjionit inguinal.
Operacioni nuk duhet të rekomandohet vetëm sepse MRI-ja tregon një ndryshim. Rezultati duhet të përputhet me dhimbjen, ekzaminimin dhe testet funksionale.
Sa kohë duhet për t’u shëruar pubalgjia?
Nuk ka një afat të njëjtë për të gjithë.
Rastet e lehta mund të përmirësohen brenda disa javësh. Rastet kronike ose dëmtimet komplekse mund të kërkojnë disa muaj rehabilitim.
Pas trajtimit kirurgjikal, rikthimi i plotë në sport shpesh përshkruhet brenda rreth 6–12 javësh, por koha ndryshon sipas procedurës, sportit dhe progresit individual. (Cleveland Clinic)
Shërimi mund të zgjasë më shumë kur:
- diagnoza është vonuar;
- pacienti ka vazhduar sportin me dhimbje;
- janë përfshirë disa struktura;
- ka kufizim të lëvizjes së ijës;
- rehabilitimi nuk ndiqet rregullisht;
- rikthimi në sport bëhet shumë shpejt.
Kur mund të rikthehet pacienti në sport?
Vendimi nuk duhet të bazohet vetëm te numri i javëve që kanë kaluar.
Pacienti duhet të jetë në gjendje të kryejë pa dhimbje të rëndësishme:
- ecjen e shpejtë;
- vrapin;
- sprintin;
- ndryshimin e drejtimit;
- kërcimin;
- goditjen e topit;
- ushtrimet abdominale;
- aduksionin kundër rezistencës;
- një stërvitje të plotë.
Gjithashtu, dhimbja nuk duhet të përkeqësohet dukshëm gjatë 24 orëve pas aktivitetit.
Rikthimi i parakohshëm rrit rrezikun që pubalgjia të rikthehet.
Si mund të parandalohet pubalgjia?
Nuk mund të parandalohen të gjitha dëmtimet, por rreziku mund të ulet.
Masat më të dobishme përfshijnë:
- rritjen graduale të ngarkesës;
- forcimin e aduktorëve;
- forcimin e muskujve të barkut;
- forcimin e glutealëve;
- përmirësimin e kontrollit të legenit;
- nxehjen para aktivitetit;
- pushimin e mjaftueshëm;
- trajtimin e dëmtimeve të mëparshme;
- rikthimin gradual në sport;
- mosvazhdimin e stërvitjes me dhimbje progresive.
Sportisti duhet të jetë veçanërisht i kujdesshëm pas pushimeve të gjata, sepse rikthimi i menjëhershëm në intensitetin e mëparshëm mund ta tejkalojë kapacitetin aktual të muskujve.
Kur duhet të konsultoheni me mjekun?
Kontrolli mjekësor rekomandohet kur:
- dhimbja vazhdon për më shumë se disa ditë;
- dhimbja rikthehet sa herë fillon aktiviteti;
- ka kufizim të ecjes;
- ekziston një fryrje në ijë;
- ka dhimbje testikulare;
- dhimbja ka filluar pas një traume;
- pacienti nuk mund të vrapojë;
- ka kërcitje ose bllokim të ijës;
- trajtimi fillestar nuk ka dhënë rezultat;
- diagnoza nuk është e qartë.
Vlerësimi mund të bëhet nga mjeku i familjes, ortopedi, mjeku i sportit, kirurgu ose fizioterapisti i specializuar në dëmtimet sportive.
Pyetje të shpeshta për pubalgjinë
Pyetjet e mëposhtme janë formuluar sipas temave që shfaqen më shpesh në kërkimet dhe faqet informative online për pubalgjinë, hernien sportive dhe dhimbjen e ijëve.
A shërohet pubalgjia vetë?
Një dëmtim shumë i lehtë mund të përmirësohet pas reduktimit të aktivitetit. Megjithatë, rastet që rikthehen gjatë sportit zakonisht kërkojnë rehabilitim të strukturuar.
Vetëm pushimi mund ta qetësojë dhimbjen, por nuk korrigjon gjithmonë dobësinë dhe mungesën e kontrollit muskulor që e kanë shkaktuar problemin.
Sa kohë zgjat pubalgjia?
Koha e shërimit varet nga shkalla e dëmtimit, kohëzgjatja e simptomave dhe trajtimi.
Rastet e lehta mund të përmirësohen për disa javë, ndërsa pubalgjia kronike mund të kërkojë disa muaj rehabilitim.
A mund të ec me pubalgji?
Po, nëse ecja nuk shkakton dhimbje të fortë ose çalim.
Aktiviteti duhet të reduktohet kur dhimbja rritet gjatë ecjes ose mbetet më e fortë për disa orë pas saj.
A mund të vrapoj me pubalgji?
Vrapi duhet të reduktohet ose të ndërpritet përkohësisht kur provokon dhimbje.
Rikthimi duhet të fillojë gradualisht, fillimisht me vrap linear dhe më pas me sprint, kthesa dhe ndryshime drejtimi.
Cili mjek e trajton pubalgjinë?
Vlerësimi fillestar mund të bëhet nga mjeku i familjes ose mjeku i sportit.
Në varësi të shkakut mund të përfshihen:
- ortopedi;
- kirurgu;
- fizioterapisti;
- urologu;
- gjinekologu.
A shihet pubalgjia në rezonancë magnetike?
MRI-ja mund të tregojë dëmtime të tendinave, muskujve, simfizës pubike dhe artikulacionit të ijës.
Megjithatë, MRI-ja nuk është gjithmonë e nevojshme dhe nuk duhet interpretuar pa ekzaminimin klinik.
A shihet pubalgjia në ekografi?
Ekografia mund të ndihmojë në vlerësimin e muskujve, tendinave dhe hernieve.
Një ekografi normale nuk e përjashton gjithmonë pubalgjinë, sidomos kur problemi është kompleks ose ndodhet më thellë.
A është pubalgjia hernie?
Jo domosdoshmërisht.
Pubalgjia atletike shpesh quhet hernie sportive, por zakonisht nuk ka një hernie të vërtetë me dalje të indeve përmes murit abdominal.
A shkakton pubalgjia dhimbje në testis?
Dhimbja mund të përhapet drejt skrotumit, por dhimbja testikulare nuk duhet t’i atribuohet automatikisht pubalgjisë.
Dhimbja e fortë, e papritur ose e shoqëruar me ënjtje kërkon vlerësim urgjent për të përjashtuar torsionin testikular.
Cilat janë ushtrimet më të mira për pubalgjinë?
Ushtrimet varen nga faza e dëmtimit.
Shpesh përdoren:
- kontraksionet izometrike të aduktorëve;
- bridge;
- side plank;
- ushtrimet për glutealët;
- Copenhagen adduction i modifikuar;
- squats dhe lunges progresive.
Programi duhet të përshtatet nga fizioterapisti, sepse një ushtrim i përshtatshëm në fazën e avancuar mund të jetë tepër i fortë në fillim.
A ndihmon akulli te pubalgjia?
Akulli mund të ulë përkohësisht dhimbjen, sidomos pas një dëmtimi akut ose pas aktivitetit.
Ai nuk e shëron vetë problemin dhe duhet të kombinohet me menaxhimin e ngarkesës dhe rehabilitimin.
A duhet operuar pubalgjia?
Jo në shumicën e rasteve.
Trajtimi konservativ me fizioterapi dhe forcim provohet fillimisht. Operacioni diskutohet kur simptomat vazhdojnë pavarësisht një programi të plotë rehabilitimi dhe kur diagnoza është e qartë.
A mund të rikthehet pubalgjia pas trajtimit?
Po.
Rreziku rritet kur pacienti rikthehet shpejt në sport, nuk ka rifituar forcën e muskujve ose rifillon menjëherë ngarkesën e plotë.
Përfundim
Pubalgjia është një shkak i zakonshëm i dhimbjes në zonën pubike, në ijë dhe në pjesën e brendshme të kofshës. Ajo prek më shpesh sportistët, por mund të shfaqet edhe pas palestrës, vrapimit ose rritjes së papritur të aktivitetit fizik.
Termi pubalgji nuk tregon gjithmonë një dëmtim të vetëm. Mund të përfshihen aduktorët, muskujt abdominalë, simfiza pubike, kanali inguinal ose artikulacioni i ijës.
Në shumicën e rasteve trajtimi fillon me reduktimin e përkohshëm të aktivitetit që shkakton dhimbjen dhe me një program progresiv fizioterapie. Qetësuesit mund të ndihmojnë për simptomat, por nuk zëvendësojnë forcimin dhe rikthimin e kontrolluar në aktivitet.
Dhimbja e fortë e testisit, një masë e dhimbshme në ijë, temperatura, pamundësia për të ecur ose dhimbja pas një traume kërkojnë vlerësim të shpejtë mjekësor.
Referenca mjekësore
- Weir A, et al. Doha agreement meeting on terminology and definitions in groin pain in athletes. British Journal of Sports Medicine. (British Journal of Sports Medicine)
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Sports Hernia—Athletic Pubalgia. (OrthoInfo)
- Thorborg K, et al. Clinical examination, diagnostic imaging and testing of athletes with groin pain. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy. (JOSPT)
- Cleveland Clinic. Sports Hernia: Symptoms, Treatment, Recovery and Diagnosis. (Cleveland Clinic)
- Pippas C, et al. Rehabilitation of long-standing groin pain in athletes. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 2026. (JOSPT)
Disclaimer mjekësor
Ky artikull ka qëllim informues dhe edukativ. Ai nuk zëvendëson vizitën, ekzaminimin fizik, diagnozën ose trajtimin e personalizuar nga mjeku. Dhimbja në zonën pubike dhe inguinale mund të ketë shkaqe të ndryshme, disa prej të cilave kërkojnë vlerësim urgjent.
