👨⚕️ Nga Dr. Erion Hamiti – Asclepius Press
🌿 Përkufizimi
Gastriti është një inflamacion i mukozës së stomakut, që mund të jetë akut ose kronik, dhe përfshin një spektër të gjerë ndryshimesh nga irritimi i lehtë deri te ulceracioni dhe atrofia mukozale. Ai shkaktohet nga dëmtime të mbrojtjes së mukozës gastrike ndaj acidit klorhidrik, pepsinës ose faktorëve të tjerë irritues.
Në varësi të shkakut dhe kohëzgjatjes, gastriti mund të shfaqet si:
🌪️ Gastrit akut – inflamacion i shpejtë, shpesh i kthyeshëm, i shkaktuar nga irritues kimikë, alkool, medikamente ose stresi.
🌋 Gastrit kronik – inflamacion i zgjatur që çon në dëmtim progresiv të qelizave të mukozës, shpesh i lidhur me infeksionin nga Helicobacter pylori.
⚙️ Anatomia dhe fiziologjia e stomakut
Stomaku është një organ muskulor që sekreton:
- Acid klorhidrik (HCl) që ndihmon tretjen dhe eliminimin e mikrobeve.
- Pepsinë, një enzimë që tret proteinat.
- Mukus mbrojtës dhe bikarbonat, që krijojnë një shtresë mbrojtëse ndaj acidit.
Kur ky ekuilibër prishet, mukoza dëmtohet dhe shfaqet gastriti.
🔬 Patofiziologjia
🧫 Inflamacioni fillon kur faktorët agresivë (acidi, alkooli, medikamentet, bakteret) tejkalojnë faktorët mbrojtës të mukozës (mukusi, qarkullimi lokal i gjakut dhe prostaglandinat).
🔬 Dëmtimi çon në infiltrimin e qelizave inflamatore (neutrofile, limfocite, plazmocite).
📉 Me kalimin e kohës, mukoza humbet aftësinë për të rigjeneruar veten dhe krijohen erozione ose ulçera.
🧬 Shkaqet kryesore
🦠 Helicobacter pylori – bakter spiral që kolonizon mukozën gastrike dhe prodhon toksina që dëmtojnë qelizat epiteliale.
💊 Barnat antiinflamatore jo steroidale (NSAID) si aspirina, ibuprofeni, diklofenaku – ulin prodhimin e prostaglandinave mbrojtëse.
🍷 Alkooli – irriton direkt mukozën dhe rrit sekretimin e acidit.
🚬 Duhani – dëmton qarkullimin lokal dhe rrit aciditetin.
☠️ Stresi i rëndë fizik – trauma, djegie, operacione (ulçera stresi).
⚕️ Sëmundje autoimune – antitrupat sulmojnë qelizat parietale që prodhojnë faktor intrinsek.
🧪 Refluksi biliar – kthim i lëngjeve biliare nga duodenumi në stomak.
🍔 Dietë e pabalancuar – ushqime shumë të yndyrshme, pikante ose me konservantë.
🌋 Llojet e gastritit
🔥 Gastriti akut – zakonisht kalimtar, shfaqet pas konsumit të alkoolit, NSAID-ve ose stresi të fortë.
🌿 Gastriti kronik tip A (autoimun) – prek fundusin dhe trupin e stomakut; çon në mungesë të vitaminës B12 dhe anemi pernicioze.
🦠 Gastriti kronik tip B (infektiv) – shkaktohet nga H. pylori; më i zakonshmi në botë.
🌊 Gastriti kimik (refluks biliar) – për shkak të kthimit të lëngjeve duodenale në stomak.
⚡ Gastriti eroziv – shoqërohet me dëmtime sipërfaqësore dhe gjakderdhje mikroskopike.
🤒 Simptomat klinike
🤢 Dhimbje ose djegie në pjesën e sipërme të barkut (epigastrium).
🔥 Urth, ndjesi aciditeti ose refluks.
🍽️ Fryrje barku, gazra, ndjenjë ngopjeje të hershme.
🤮 Të përziera, ndonjëherë me të vjella.
😴 Humbje oreksi dhe lodhje.
🩸 Në raste të rënda: jashtëqitje me ngjyrë të zezë (melena) ose të vjella me gjak.
Simptomat shpesh përkeqësohen pas ushqimeve pikante, alkoolit, kafesë ose ilaçeve kundër dhimbjeve.
🩺 Diagnostikimi
🧠 Anamneza dhe ekzaminimi fizik – vlerësimi i simptomave dhe faktorëve irritues.
🔬 Endoskopia (Gastroskopia) – metoda më e rëndësishme për vlerësimin direkt të mukozës gastrike.
🧫 Biopsia – merr mostra për zbulimin e H. pylori dhe ndryshimeve histologjike.
💨 Testi i frymëmarrjes me ureazë – identifikon infeksionin aktiv me H. pylori.
💩 Analiza e antigjenit të H. pylori në feçe.
🩸 Analiza laboratorike – kontroll për anemi, B12, ferritinë dhe antitrupa autoimunë.
⚕️ Trajtimi
🎯 Qëllimi i trajtimit është eliminimi i shkakut, qetësimi i inflamacionit dhe mbrojtja e mukozës gastrike.
💊 Eradikimi i Helicobacter pylori
🦠 Kombinim i tre barnave për 14 ditë:
- Inhibitor i pompës protonike (IPP): Omeprazol, Pantoprazol ose Esomeprazol.
- Antibiotik 1: Klaritromicinë.
- Antibiotik 2: Amoksicilinë ose Metronidazol.
💊 Ulje e aciditetit gastrik
- IPP (omeprazol, pantoprazol, lansoprazol).
- Bllokues H2 (ranitidinë, famotidinë).
💊 Mbrojtja e mukozës
- Sucralfat, bismut, alginate.
- Prostaglandina sintetike (misoprostol) për pacientët që përdorin NSAID.
🥗 Ndryshime dietike
- Shmangni alkoolin, duhanin, kafenë dhe ushqimet pikante.
- Mos hani me nxitim dhe shmangni darkat e vona.
- Konsumoni vakte të vogla e të shpeshta.
- Rritni konsumimin e frutave, perimeve dhe ujit.
🧬 Komplikacionet e gastritit të patrajtuar
⚠️ Ulçera gastrike ose duodenale.
⚠️ Hemorragji digjestive.
⚠️ Anemi nga mungesa e hekurit ose vitaminës B12.
⚠️ Atrofi mukozale dhe metaplazi intestinale (rrezik për kancer gastrik).
⚠️ Perforim i murit të stomakut (rrallë, por urgjencë mjekësore).
🌱 Parandalimi
🥗 Ushqyerje e balancuar me pak yndyrna dhe ushqime të skuqura.
🚭 Ndërprerja e duhanit.
🍷 Kufizimi i konsumit të alkoolit.
💊 Mosmarrja e ilaçeve kundër dhimbjes pa këshillë mjeku.
😴 Menaxhimi i stresit përmes pushimit dhe aktivitetit fizik të moderuar.
🩺 Kontroll periodik te mjeku nëse keni histori të ulçerës ose simptoma të vazhdueshme.
💬 FAQ
❓ A mund të shërohet gastriti?
✅ Po. Në shumicën e rasteve, gastriti akut shërohet plotësisht me trajtim të duhur dhe shmangie të shkakut.
❓ A është H. pylori i rrezikshëm?
🦠 Po. Ai mund të çojë në gastrit kronik, ulçerë dhe, në disa raste, kancer gastrik.
❓ A duhet bërë dietë strikte?
🍲 Jo shumë e ashpër, por duhet shmangur alkooli, ushqimet pikante dhe yndyrnat.
❓ A ndikon stresi?
🧠 Po. Stresi rrit sekretimin e acidit dhe dëmton qarkullimin mukozal, duke përkeqësuar simptomat.
❓ A është i trashëgueshëm gastriti?
🧬 Vetë gastriti jo, por predispozicioni për reagime autoimune ose infeksione mund të ketë komponent gjenetik.
📚 Referenca
📘 World Gastroenterology Organization (WGO) – Guidelines for Helicobacter pylori and Gastritis, 2024
📗 UpToDate – Clinical Manifestations and Diagnosis of Gastritis, 2025 Edition
📙 American College of Gastroenterology – Management of Dyspepsia and Gastritis, 2024
📕 Goodman & Gilman’s Pharmacological Basis of Therapeutics, 14th Edition
📓 New England Journal of Medicine – Helicobacter pylori and Gastric Disease, 2023
🧾 Përgatiti:
Dr. Erion Hamiti – Mjek Familje
Asclepius Press – Artikuj Mjekësorë
