Përgatiti Dr Erion Hamiti
🌪️ Hyrje – Kur trupi humbet ekuilibrin dhe tensioni bie
Hipotensioni, ose rënia e tensionit të gjakut, është një gjendje që prek miliona njerëz çdo ditë. Shpesh shfaqet papritur: një zbehje, djersë të ftohta, mjegullim i shikimit, marramendje, pulsi i dobët… dhe më e rënda – fikja.
Në shumicën e rasteve, hipotensioni është i përkohshëm dhe nuk ka pasoja serioze. Por në situata të caktuara mund të tregojë dehidratim të rëndë, aritmi kardiake, gjakderdhje të brendshme, ose krizë vagale të theksuar.
Ky artikull është krijuar posaçërisht për t’i shërbyer si udhëzues praktik çdo personi, mjeku, urgjencisti apo familjari që përballet me këtë situatë. Përmban shkakun, simptomat, menaxhimin, ndihmën e parë, ekzaminimet, trajtimin mjekësor dhe çfarë duhet bërë pas të fikës.
🧬 Çfarë është hipotensioni?
Hipotensioni përcaktohet si presion arterial më i ulët se 90/60 mmHg.
Por rëndësi nuk ka vetëm numri – rëndësi ka si ndihet pacienti. Një sportist mund të ketë tension 85/55 dhe të jetë perfekt, ndërsa një 75-vjeçar me 100/60 mund të shfaqë fikje.
🔍 Llojet kryesore të hipotensionit
💧 Hipotension ortostatik
Ndodh kur ngrihemi shpejt. Gjaku “zvogëlon rrugën” për pak momente, truri merr më pak oksigjen → marramendje.
🚨 Hipotension i rëndë (shoku kardiogjen, septik, hipovolemik)
Kjo është gjendje urgjente, e rrezikshme për jetën. Shfaqet kur qarkullimi bie ndjeshëm.
🌡️ Hipotension vagal / vasovagal
Shkaku më i shpeshtë i të fikës. Ndodh nga: stres emocional, dhimbje, tension nervor, frikë, ekspozim ndaj gjakut, të nxehtit, etj.
💊 Hipotension nga medikamentet
Shkaktohet nga antihipertensivë, diuretikë, beta-bllokues, antidepresantë, medikamente ereksioni etj.
🩺 Simptomat kryesore të hipotensionit
🌀 Marramendje
🌫️ Shikim i turbullt
💦 Djersë të ftohta
🫥 Zbehje e fytyrës
💗 Palpitacione
😵 Ndjesi “më merret fryma”
🛑 Humbje e vetëdijes (sinkopë)
⚠️ Pse ndodh e fikta?
Sinkopa (e fikta) ndodh kur:
- qarkullimi i gjakut drejt trurit bie për disa sekonda
- presioni arterial ulet papritur
- pulsi bëhet i dobët ose shumë i ngadaltë
- truri nuk merr oksigjen të mjaftueshëm
Kjo është arsyeja pse njeriu bie në tokë – trupi vendoset automatikisht horizontal që truri të rifurnizohet.
🧂 Shkaqet më të zakonshme të hipotensionit me fikje
💧 Dehidratimi
Në të nxehtë, të vjella, diarre, mungesë uji.
🧠 Vasovagal
Shkaku nr.1 te të rinjtë.
❤️ Aritmitë e zemrës
Tachikardi, bradikardi, fibrilacion atrial.
🩸 Hemorragjitë e brendshme
Ulçera gjakderdhëse, trauma, rupturë aneurizme.
🧪 Çrregullime metabolike
Hipoglicemia, insuficienca mbiveshkore.
💊 Medikamentet
Diuretikë, antihipertensivë, betabllokues, nitrata.
🤢 Dhimbja e fortë
Epiraktike, gastroenterit, trauma.
⚡ Ndihma e parë në rast hipotensioni dhe fikjeje (protokoll i plotë)
🛏️ 1. Vendos pacientin të shtrirë
Trupi i sheshtë → rikthen qarkullimin.
🦵 2. Ngrije këmbët 20–30 cm
Pozicioni Trendelenburg i modifikuar përmirëson kthimin venoz.
👚 3. Liro rrobat e ngushta
Rrit oksigjenimin.
🌬️ 4. Siguro ajër të pastër
Hap dritaret, ventilim i mjaftueshëm.
💧 5. Jep ujë nëse është i vetëdijshëm
Mos jep asgjë nëse është pa ndjenja.
🍬 6. Jep sheqer në rast hipoglicemie
Lëng portokalli, mjaltë, çokollatë.
❄️ 7. Vendos kompresa të ftohta
Në rast goditjeje nga nxehtësia.
🚫 8. Mos e ngri menjëherë në këmbë
Shmang rikthimin e sinkopës.
🩸 9. Kontrollo puls / tension
Tension < 90/60 + pulsi i shpejtë → hipovolemi → urgjencë.
🚑 10. Thirr urgjencën në këto raste:
🔥 dhimbje gjoksi
🔥 frymëmarrje të vështirë
🔥 gjakderdhje
🔥 personi nuk zgjohet
🔥 pacient me sëmundje të zemrës
🔥 hipotension i zgjatur
🧠 Çfarë ndodh në tru gjatë hipotensionit?
Gjatë rënies së tensionit, truri merr më pak gjak. Brenda 5–10 sekondave:
- shikimi errësohet
- truri ul aktivitetin elektrik
- ndodh “fikja” si mekanizëm mbrojtës
Trupi rizgjohet sapo furnizimi kthehet në normalitet.
🧪 Analizat dhe ekzaminimet që rekomandohen pas episodit të hipotensionit
🩸 Hemogram komplet
🧪 Elektrolitet (Na+, K+, Mg++)
🫀 EKG
💉 Glukoza në gjak
🩺 Matje tensioni në intervale
🧪 Funksioni i veshkave
🦵 Test ortostatik
🧠 Echo e zemrës (si rekomandim te personat me simptoma kardiake)
🧬 Si trajtohet hipotensioni nga mjeku?
💧 Rehidrimi
Serume (NaCl, Ringer, glukozë)
❤️ Trajtim i aritmive
Kardiologu vendos parametrat → mund të kërkohet Holter.
🧂 Suplemente me kripë në raste të veçanta
Tek pacientët me presion kronik të ulët.
💊 Ndryshimi i medikamenteve
Ndalimi i diuretikëve, ulja e dozës së antihipertensivëve.
🩸 Trajtimi i hemorragjisë
Gastroskopi, kolonoskopi, CT abdominale sipas rastit.
⚙️ Adrenalina / Atropina
Përdoren vetëm në situata të caktuara emergjente.
🧖♂️ Çfarë duhet të bëjë pacienti pas episodit?
🛌 Të pushojë 1–2 orë
💧 Të pijë shumë ujë
🍲 Të konsumojë ushqime me pak kripë nëse tensioni është shumë i ulët
🚫 Të shmangë ngritjen e shpejtë
☀️ Të shmangë nxehtësinë ekstreme
📉 Të përdorë çorape kompresive në hipotension kronik
🩺 Të bëjë kontroll mjekësor nëse fiktet përsëriten
💬 Pyetjet më të shpeshta (FAQ)
❓ A është e rrezikshme hipotensioni?
Jo gjithmonë. Por mund të jetë i rrezikshëm nëse lidhet me aritmi, hemorragji apo çrregullime metabolike.
❓ Pse më merret fryma para se të fikem?
Sepse truri nuk merr mjaftueshëm oksigjen dhe trupi aktivizon sistemin nervor autonom.
❓ A duhet të ha kripë kur kam tension të ulët?
Në raste të lehta po, por vetëm me rekomandim mjeku.
❓ Mund të vdes nga hipotensioni?
Vetëm në rastet e shokut kardiogjen, septik, anafilaktik, hemorragjik.
❓ A ka lidhje hipotensioni me diabetin?
Po – hipoglicemia mund të shkaktojë fikje dhe rënie të tensionit.
📚 Referencat
– American Heart Association (AHA) – Guidelines for Syncope
– European Society of Cardiology (ESC) – Syncope & Hypotension Protocol
– Mayo Clinic – Hypotension Overview
– Cleveland Clinic – Vasovagal Fainting
– Medscape – Orthostatic Hypotension Management
– WHO – Emergency Algorithms
